Cổ phiếu nào hưởng lợi nhất nếu chứng khoán Việt Nam lên hạng?

Kết quả đánh giá giữa kỳ của FTSE sẽ được công bố vào sáng 8/4 tới. Ảnh: Phương Lâm.

SSI Research vừa công bố báo cáo chiến lược tháng 4, trong đó trọng tâm là triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và các yếu tố hỗ trợ trung - dài hạn.

Đánh giá diễn biến từ đầu năm, đơn vị này cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng tích cực, nhanh chóng tiệm cận mức mục tiêu cơ sở 1.920 điểm ngay trong những tháng đầu năm, trước khi bước vào nhịp điều chỉnh trong tháng 3.

Theo SSI Research, đợt điều chỉnh chủ yếu đến từ hoạt động chốt lời sau giai đoạn tăng mạnh, cùng với lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và rủi ro địa chính trị gia tăng.

“Chúng tôi cho rằng biến động này mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc, trong khi triển vọng trung hạn vẫn được củng cố bởi một loạt động lực hỗ trợ”, báo cáo nêu rõ.

Hàng tỷ USD đang chờ nhảy vào thị trường

SSI Research nhận định bên cạnh nền tảng kinh tế vĩ mô tích cực và mức định giá hấp dẫn so với các kênh tài sản khác, câu chuyện nâng hạng thị trường theo tiêu chí của FTSE Russell sẽ là động lực mang tính cấu trúc đối với chứng khoán Việt Nam.

Theo đó, Việt Nam vẫn đang đi đúng lộ trình để được nâng hạng lên thị trường mới nổi FTSE trong năm 2026. Nếu kịch bản này xảy ra, dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF toàn cầu được ước tính có thể đạt khoảng 1,67 tỷ USD. Dòng tiền này nhiều khả năng sẽ được giải ngân theo từng giai đoạn trong vòng 3-5 quý, thay vì dồn vào một thời điểm, qua đó giúp thị trường hấp thụ một cách có trật tự và hạn chế biến động mạnh.

Đáng chú ý, SSI Research dự báo các cổ phiếu như VCB (+46,8 triệu USD), VHM (+92,2 triệu USD), BID (+16 triệu USD, HPG (+147 tỷ đồng), FPT (+90,6 triệu USD), VNM (+60,6 triệu USD) có thể thu hút hàng chục triệu USD dòng vốn từ thị trường mới nổi. Riêng VIC được dự báo là cổ phiếu được tiền ngoại mua vào nhiều nhất với quy mô lên tới 414 triệu USD, tương đương 10.800 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay.

Cổ phiếu VIC được dự báo dẫn đầu danh mục rót vốn sau nâng hạng. Ảnh: SSI Research.

SSI Research dẫn kinh nghiệm từ các thị trường đã được nâng hạng trước đây cho thấy dư địa tăng trưởng trung hạn là đáng kể, dù trong ngắn hạn có thể xuất hiện các nhịp biến động.

Về mặt cải cách, hàng loạt thay đổi đang đưa thị trường Việt Nam tiến gần hơn tới các tiêu chí quốc tế. Cụ thể, việc loại bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (prefunding), nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài và tiến triển trong triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được đánh giá là những bước tiến quan trọng.

Bên cạnh đó, việc đưa vào vận hành hệ thống giao dịch KRX cùng các thay đổi pháp lý gần đây như Thông tư 68, Nghị định 245 và Thông tư 08 được xem là nền tảng nâng cấp hạ tầng thị trường, cải thiện tính minh bạch, khả năng tiếp cận và hiệu quả vận hành, đặc biệt đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

MSCI là cột mốc chiến lược tiếp theo

Ngoài FTSE Russell, SSI Research cho rằng MSCI sẽ là cột mốc chiến lược tiếp theo trong tiến trình nâng hạng của thị trường Việt Nam trong bối cảnh các cải cách đang được đẩy nhanh.

Theo báo cáo, cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) đã vận hành ổn định, trong khi hệ thống CCP đang được triển khai đúng lộ trình. Những yếu tố này góp phần cải thiện 3 tiêu chí quan trọng của MSCI, bao gồm thanh toán và bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống.

Dù hiện tại chưa cho phép bán khống cổ phiếu đơn lẻ, nhà đầu tư vẫn có thể thực hiện vị thế bán thông qua hợp đồng tương lai trên các chỉ số như VN30 và VN100. Song song, chuẩn mực công bố thông tin tiếp tục được nâng cao khi cơ quan quản lý và doanh nghiệp niêm yết đẩy mạnh công bố bằng tiếng Anh, qua đó cải thiện tính minh bạch và khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) - một trong những điểm nghẽn lớn nhất - cũng ghi nhận những bước tiến rõ rệt. Chính phủ đang xem xét nới “room ngoại” tại một số lĩnh vực nhạy cảm, chẳng hạn như nâng tỷ lệ sở hữu trong ngành hàng không từ 34% lên 49%. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh hoặc gỡ bỏ giới hạn này.

Nhờ các cải cách trên, tỷ lệ FOL hiệu dụng trên H-SE đã tăng từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025, một phần nhờ sự tham gia của các doanh nghiệp vốn hóa lớn với tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 100%.

SSI Research cho rằng nếu các điều kiện hiện tại được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể đáp ứng 17/18 tiêu chí của MSCI.

Rào cản lớn nhất còn lại là mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Theo SSI Research, việc đạt được sự linh hoạt hoàn toàn về tỷ giá cũng như cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro không hạn chế có thể cần thêm thời gian.

Tuy nhiên, đơn vị này cũng lưu ý rằng nhiều thị trường mới nổi hiện nay như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc hay Brazil vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này, cho thấy đây không phải điều kiện tiên quyết tuyệt đối để được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng hoặc chính thức được công nhận là thị trường mới nổi.

Minh Khánh