Chuyện nghề của một Biên đạo múa trẻ

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, mẹ từng là biên đạo múa của Đoàn Miền núi Thanh Hóa từ những năm 1980, anh chị em cũng đều hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật chuyên nghiệp, Phạm Đắc Hải sớm được nuôi dưỡng trong không gian giàu cảm hứng sáng tạo. Và rồi, như một mối lương duyên, nghệ thuật múa đến với anh, trở thành con đường sự nghiệp mà anh gắn bó bền bỉ qua năm tháng.

Biên đạo múa Phạm Đắc Hải

Chia sẻ về cơ duyên đến mới nghệ thuật múa, Biên đạo trẻ Phạm Đắc Hải kể rằng: trong một lần tham gia thi tuyển vào Nhà hát Lam Sơn (nay là Trung tâm văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn) với chuyên ngành ca sĩ, Đắc Hải đã “khựng lại” khi đi ngang qua lớp tuyển múa. Chính khoảnh khắc ấy đã đưa anh đến với nghệ thuật múa. Chàng trai tuổi đôi mươi khi ấy đã quyết định không thi vào chuyên ngành ca sĩ nữa mà thì vào lớp diễn viên múa. Tuy nhiên, hành trình trở thành một diễn viên múa của Đắc Hải gian nan hơn nhiều bạn đồng trang lứa. Do quyết định học múa muộn hơn so với lứa tuổi, cơ thể của anh khi ấy khá cứng và thiếu độ dẻo. Đắc Hải bắt buộc phải nỗ lực gấp nhiều lần. Những giờ học khắt khe, những buổi tập ép dẻo sau giờ lên lớp, những lần lặng lẽ ở lại phòng tập khi mọi người đã ra về... tất cả đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình rèn luyện của anh. Và rồi, cũng chính sự kiên trì ấy đã giúp Phạm Đắc Hải từng bước hoàn thiện bản thân, khẳng định vị trí của mình trên sân khấu.

Biên đạo múa Phạm Đắc Hải cùng êkip diễn viên, nghệ sĩ Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn cùng trao đổi trước giờ biểu diễn

Không dừng lại ở vai trò diễn viên, từ năm 2019, Đắc Hải bắt đầu bén duyên với lĩnh vực sáng tác biên đạo. Dấu mốc đầu tiên phải kể đến là khi anh tham gia cuộc thi Tài năng biên đạo múa trẻ toàn quốc với hai tác phẩm “Nét quê” và “Khúc nguyệt cầm”, giành giải Khuyến khích cùng một bằng khen. Thành quả bước đầu ấy trở thành động lực để anh quyết tâm theo đuổi con đường biên đạo chuyên nghiệp.

Giai đoạn từ năm 2021 đến 2025, Đắc Hải theo học chuyên ngành biên đạo múa tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Đây là bước chuyển mình quan trọng, giúp anh được đào tạo bài bản, tiếp cận những kiến thức nền tảng và phương pháp sáng tạo hiện đại. Đặc biệt, việc vừa học vừa làm và được tham gia thực tế cùng các thầy cô đã giúp anh tích lũy kinh nghiệm quý báu, vững vàng hơn trong quá trình sáng tác cũng như dàn dựng tác phẩm.

Biên đạo múa Phạm Đắc Hải chia sẻ thêm về dự định của bản thân

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Xứ Thanh giàu truyền thống văn hóa với những làn điệu dân ca đặc sắc, Phạm Đắc Hải luôn đau đáu câu hỏi: làm thế nào để gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ múa? Bởi thế nên chàng Biên đạo trẻ ấy đã ấp ủ cho mình nhiều dự án mang đậm hơi thở quê hương. Trong đó, tác phẩm múa “Đông Anh đi cấy, đi gặt” với thời lượng dài khoảng 1 tiếng đang được anh dự kiến xây dựng trong thời gian gần nhất. Đắc Hải mong muốn: với sự kết hợp giữa chất liệu dân gian truyền thống và ngôn ngữ múa đương đại, tác phẩm múa “Đông Anh đi cấy, đi gặt” mà anh dàn dựng tới đây không chỉ tái hiện đời sống lao động mà còn khắc họa chiều sâu văn hóa, từ đó tăng tính hấp dẫn cũng như tăng sức lan tỏa trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, văn hóa dân tộc Mường ở Xứ Thanh cũng là nguồn cảm hứng trong các tác phẩm múa mà anh biên đạo. Đắc Hải chia sẻ rằng: Tại kỳ thi tốt nghiệp biên đạo tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, anh đã khai thác câu chuyện dân gian về tình yêu nàng Ờm, dàn dựng thành tác phẩm thơ múa dài 25 phút. Tác phẩm nhận được sự đánh giá cao của hội đồng chuyên môn và ghi dấu ấn bởi cách xử lý ngôn ngữ múa tinh tế và giàu cảm xúc. Anh dự định sẽ tiếp tục nâng cấp tác phẩm này thành vở kịch múa để tham gia các kỳ liên hoan múa chuyên nghiệp trong thời gian tới.

Biên đạo múa Phạm Đắc Hải cùng các diễn viên Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn trong một buổi luyện tập

Hiện tại, mỗi ngày trong không gian tập luyện quen thuộc của Trung tâm Văn hóa – Nghệ thuật Lam Sơn (Thanh Hóa), những bước chân, nhịp tay, nhịp thở của các diễn viên múa vẫn đang được chăm chút, uốn nắn tỉ mỉ từ biên đạo múa Phạm Đắc Hải. Anh lặng lẽ quan sát rồi lại ân cần chỉnh từng động tác tay, nhịp xoay đến thần thái trên gương mặt cho anh chị em diễn viên. Dày công và chỉn chu như thế bởi hơn ai hết, Đắc Hải hiểu rằng: mỗi mỗi tác phẩm múa nếu muốn ở lâu trong lòng khán giả, người biên đạo và cả diễn viên phải thể hiện bằng chính niềm đam mê và sự tận hiến.

Nghệ thuật múa không phải lựa chọn ban đầu, nhưng lại trở thành hành trình gắn bó sâu sắc suốt cuộc đời Biên đạo múa Đắc Hải

Bằng tất cả niềm đam mê và sự tận tâm cống hiến với nghề, năm 2025 vừa qua, Biên đạo múa Phạm Đắc Hải đã vinh dự được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa tặng bằng khen vì đã có tác phẩm đạt giải A, Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật hằng năm của tỉnh nhà. Đây chính là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ và sáng tạo không ngừng của anh trên hành trình nghệ thuật.

Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa mà Biên đạo múa Phạm Đắc Hải vinh dự được trao tặng

Với Phạm Đắc Hải, con đường biên đạo không chỉ là sáng tạo nghệ thuật, mà còn là hành trình làm giàu thêm ngôn ngữ múa dân tộc. Bởi thế anh đã, đang và sẽ tiếp tục lựa chọn hướng đi kết hợp giữa dân gian – dân tộc và đương đại, nhằm giữ gìn những giá trị truyền thống, đồng thời qua đó mở rộng khả năng biểu đạt theo tinh thần nghệ thuật thế giới. Đó cũng chính là cách để nghệ thuật múa Việt Nam nói chung, múa xứ Thanh nói riêng có thể vươn xa hơn, chạm tới công chúng trong và ngoài nước.

Bài và ảnh: Nguyễn Hợi