Chuyên gia quốc tế hiến kế để Đà Nẵng trở thành cực tăng trưởng mới

TS Eduard Mueller, nguyên Bộ trưởng Tài chính Áo chỉ ra vai trò của thể chế trong thực thi chính sách. Ảnh XM

Năng lực thực thi quyết định thành công của chính sách

Sáng 8/7, trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng năm 2026 (DBFTW 2026), phiên đối thoại “Trình tự chính sách và năng lực thể chế cho mô hình tăng trưởng mới” đã thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia.

TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh đặt vấn đề cốt lõi: “Để có chính sách tốt đã khó, việc thực thi chính sách còn khó hơn. Vậy Đà Nẵng và Việt Nam cần làm gì để đáp ứng mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo và các trung tâm đổi mới mới nổi?”.

TS Eduard Mueller, nguyên Bộ trưởng Tài chính Áo nhấn mạnh rằng năng lực thể chế phải được xây dựng từ hệ thống pháp lý đến khả năng thực thi trong bối cảnh mới. “Luật pháp không chỉ là văn bản, mà là khả năng giúp chính quyền ra quyết định, thực thi, giám sát và thích ứng với xã hội hiện tại”, TS Eduard Mueller nói.

Theo TS Mueller, trụ cột của thể chế bao gồm năng lực hành chính, khung thời gian, quy trình, kỹ năng công nghệ, phân tích kinh tế và sự phối hợp giữa các cơ quan. “Chúng ta đang sống trong thế giới phức tạp, nên phối hợp, điều phối hiệu quả giữa các bộ phận là rất quan trọng”, ông nhấn mạnh.

TS Mueller, cũng gợi mở cho Đà Nẵng từ kinh nghiệm châu Âu và cho rằng Đà Nẵng cần xây dựng quy định vừa quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thu hút đối tác lớn, đồng thời giúp nhà đầu tư hiểu rõ các nguyên tắc pháp lý.

“Quy định chính là hạ tầng tạo niềm tin cho đối tác”, TS Mueller khẳng định.

Quang cảnh phiên đối thoại “Trình tự chính sách và năng lực thể chế cho mô hình tăng trưởng mới” trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng năm 2026 (DBFTW 2026) diễn ra sáng 8/7. Ảnh XM

Còn TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) nhận định: “Đà Nẵng có rất nhiều thứ từ cơ sở hạ tầng, cơ chế chính sách… nhưng đến nay vẫn loay hoay ở mô hình cũ và chưa có cải thiện rõ rệt”.

Ông cho rằng Đà Nẵng đang gặp khó khăn trong việc thoát khỏi cơ chế chung của cả nước, dẫn đến chưa tạo được sự vượt trội; đồng thời, Đà Nẵng cần thay đổi luật chơi, tái cấu trúc, phân bổ lại quyền lực để tạo động lực mới.

“Chúng ta nói phân cấp cho địa phương, nhưng vai trò của cơ quan nhà nước vẫn chưa thay đổi. Cần chuyển từ quản lý sang thúc đẩy phát triển có kiểm soát, từ tiền kiểm sang hậu kiểm”, TS Cung đề xuất và lưu ý rằng dù có sandbox, nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ và quyết tâm từ chính quyền thì khó thành công.

TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM). Ảnh XM.

Đà Nẵng cần thử nghiệm cái mới

GS Zhang Ying, nhà sáng lập Singularity Academy, ví thể chế vận hành một thành phố giống như chăm sóc sức khỏe con người, cần cơ thể khỏe mạnh, thông minh và linh hoạt, phù hợp với đặc tính văn hóa, lịch sử.

“Việt Nam là quốc gia phát triển nhanh, nhưng cần tập trung vào con người. Khi con người được quan tâm trên cơ sở văn hóa và nền tảng triết lý xã hội, vùng đất ấy sẽ phát triển”, GS Zhang Ying nhấn mạnh.

Trao đổi về tính minh bạch và công bằng trong thực thi thể chế, TS Urs Lustenberger, Chủ tịch SwissCham Asia đặt câu hỏi: “Đà Nẵng có ý chí trở thành thành phố sáng tạo không?”. Nếu có, Đà Nẵng nói riêng, Việt Nam nói chung cần đối xử công bằng giữa các loại hình doanh nghiệp, tạo môi trường tốt cho người trẻ và doanh nghiệp khởi nghiệp.

TS Urs Lustenberger, Chủ tịch SwissCham Asia gợi mở cho Đà Nẵng trong việc tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư trong bối cảnh mới. Ảnh XM.

“Nếu có sự đối xử công bằng thì Đà Nẵng mới có thể thành công trong xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế”, vị Chủ tịch SwissCham Asia khẳng định.

Về định hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) Đà Nẵng, các chuyên gia cho rằng IFC Đà Nẵng không nên cạnh tranh trực tiếp với các IFC khác trên thế giới mà cần tập trung vào lợi ích địa phương, tìm kiếm năng lực lõi mang tính ngách.

“Chúng ta cần thử nghiệm cái mới. Khi thành công, không chỉ nền kinh tế địa phương hưởng lợi mà còn lan tỏa, thúc đẩy phát triển cho các nền kinh tế khác”, TS Võ Trí Thành bổ sung.

TS Eduard Mueller kết luận: “Thể chế cần tạo điều kiện để vừa thu hút được các đối tác, vừa đảm bảo quản lý tốt, kích thích đổi mới sáng tạo”; đồng thời ông khuyến nghị Đà Nẵng xây dựng cơ chế sandbox với tiêu chí rõ ràng, giám sát chặt chẽ nhưng linh hoạt, sẵn sàng chấm dứt những thử nghiệm mang rủi ro cao.

Phiên đối thoại cho thấy, để trở thành cực tăng trưởng mới, Đà Nẵng không chỉ cần hạ tầng và chính sách mà còn phải xây dựng thể chế có năng lực thực thi mạnh mẽ, minh bạch và linh hoạt, tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Việc tái cấu trúc thể chế, thay đổi luật chơi và tập trung vào con người sẽ là chìa khóa để Đà Nẵng bứt phá trong giai đoạn tới.

Hồ Xuân Mai