Chuyển đổi số tạo bước chuyển trong quản lý thuế

Ngành Thuế tăng cường hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sang phương thức quản lý thuế hiện đại.

Hình thành hệ sinh thái quản lý thuế trên nền tảng số

Một trong những kết quả nổi bật của quá trình chuyển đổi số là hầu hết các dịch vụ thuế cơ bản đã được thực hiện trên môi trường điện tử. Đây không chỉ là thay đổi về phương thức cung cấp dịch vụ mà còn tạo nền tảng dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát và phân tích rủi ro.

Đến hết tháng 6/2026, 99,4% doanh nghiệp đang hoạt động đã sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử trên tổng số hơn 1,06 triệu doanh nghiệp. Trong 6 tháng đầu năm, hệ thống tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ khai thuế điện tử; các doanh nghiệp thực hiện 2,68 triệu giao dịch nộp thuế điện tử với tổng số tiền nộp ngân sách trên 753.680 tỷ đồng.

Không chỉ doanh nghiệp, người nộp thuế là cá nhân cũng ngày càng sử dụng nhiều hơn các nền tảng số của ngành thuế. Đến cuối tháng 6, số tài khoản thuế điện tử đạt 17,7 triệu, riêng năm 2026 tăng thêm 4 triệu tài khoản. Ứng dụng eTax Mobile ghi nhận 15,3 triệu lượt sử dụng, thực hiện 23,7 triệu giao dịch với tổng số tiền nộp thành công 42.279 tỷ đồng.

Để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, Cục Thuế hiện cung cấp 137 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, trong đó 136 dịch vụ đã được tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc đồng bộ các dịch vụ giúp người nộp thuế có thể thực hiện phần lớn thủ tục trên môi trường điện tử, giảm thời gian đi lại cũng như chi phí tuân thủ.

Cùng với việc số hóa các dịch vụ thuế là quá trình mở rộng hệ thống hóa đơn điện tử. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng giúp cơ quan thuế có thêm nguồn dữ liệu phục vụ quản lý, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cục Thuế cho biết, đến thời điểm hiện nay, hệ thống đã tiếp nhận và xử lý hơn 26,7 tỷ hóa đơn điện tử; riêng 6 tháng đầu năm 2026 là hơn 5,83 tỷ hóa đơn.

Đối với hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đã có 570.136 doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh đăng ký sử dụng, với gần 7,9 tỷ hóa đơn được phát hành. Chỉ riêng trong năm 2026 đã có thêm 195.846 cơ sở đăng ký mới, phát hành gần 2,8 tỷ hóa đơn.

Việc mở rộng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền cũng gắn với quá trình đổi mới phương thức quản lý hộ kinh doanh. Thay vì chủ yếu dựa trên hình thức thuế khoán, cơ quan thuế đang từng bước chuyển sang quản lý bằng dữ liệu doanh thu, hóa đơn điện tử và dòng tiền, phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh kinh tế số.

Đến cuối tháng 6/2026, có 315.260 hộ kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tăng 56% so với cuối năm 2025. Tổng số tờ khai của hộ, cá nhân kinh doanh đạt 647.983 tờ khai, trong đó 586.857 tờ khai nộp đúng hạn, đạt 98,1%. Tỷ lệ nộp hồ sơ bằng phương thức điện tử đạt 99,54%, với tổng số thuế đã kê khai 5.859 tỷ đồng.

Dữ liệu phục vụ quản lý hộ kinh doanh cũng tiếp tục được hoàn thiện. Đến nay, 95% hộ kinh doanh đã thông báo thành công tài khoản ngân hàng; 2,72 triệu hộ và cá nhân kinh doanh, tương đương 86% số hộ đang hoạt động, sử dụng eTax Mobile. Đồng thời, 96/99 ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã hoàn thành kết nối, cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người nộp thuế.

Chuyển đổi số cũng được triển khai trong công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế. Bên cạnh hàng trăm lớp tập huấn, hội nghị đối thoại được tổ chức trong 6 tháng đầu năm, Cục Thuế tiếp tục đưa vào vận hành Chatbot "Trợ lý ảo tư vấn thuế" nhằm hỗ trợ tra cứu, giải đáp chính sách. Riêng chatbot dành cho hộ kinh doanh đạt tỷ lệ kiểm thử 92,27% và dự kiến có thể hỗ trợ khoảng 1,4 triệu hộ kinh doanh mỗi năm.

Có thể thấy chuyển đổi số không chỉ góp phần cải cách thủ tục hành chính mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý thuế trên nền tảng dữ liệu, tạo cơ sở để cơ quan thuế đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Đưa trí tuệ nhân tạo vào quản lý thuế

Không chỉ số hóa các thủ tục hành chính, ngành Thuế đang từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn vào hoạt động quản lý, hướng tới mô hình quản lý chủ động, dựa trên phân tích rủi ro thay vì xử lý theo từng hồ sơ riêng lẻ.

Một trong những kết quả nổi bật là triển khai hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động. Trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã tiếp nhận 1,98 triệu tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân điện tử, trong đó 1,66 triệu tờ khai có đề nghị hoàn thuế. Hệ thống xác định 1,64 triệu hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động với tổng số tiền 8.185 tỷ đồng; đã ban hành 1,5 triệu lệnh hoàn và chuyển Kho bạc Nhà nước chi hoàn 7.306 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động tăng 550%, tương đương gấp hơn 5 lần, cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, Cục Thuế đang triển khai Đề án "Ứng dụng AI trong phân tích báo cáo tài chính, đánh giá sức khỏe doanh nghiệp và hồ sơ doanh nghiệp 360°". Trọng tâm của đề án là xây dựng Hồ sơ người nộp thuế 360° dùng chung trong toàn ngành, tích hợp thông tin về nghĩa vụ thuế, mức độ tuân thủ, sức khỏe tài chính và mức độ rủi ro của người nộp thuế. Trên cơ sở đó, công chức thuế có thể khai thác nhanh thông tin, tăng khả năng cảnh báo sớm rủi ro và nâng cao chất lượng phân tích, phục vụ công tác quản lý.

Theo Cục Thuế, đề án đã cơ bản hoàn thành giai đoạn đầu với nền tảng dữ liệu, các chức năng cốt lõi và bước đầu xây dựng các bảng điều khiển (dashboard) phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành đối với doanh nghiệp lớn.

Trong thời gian tới, ngành thuế tiếp tục hoàn thiện nền tảng quản lý thuế số, xây dựng Chiến lược chuyển đổi số ngành thuế giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045; triển khai hệ thống quản lý thuế thông minh trên cơ sở dữ liệu "Đúng-Đủ-Sạch-Sống-Thống nhất-Dùng chung". Đồng thời, tiếp tục mở rộng ứng dụng AI, hoàn thiện Hồ sơ người nộp thuế 360°, tăng cường các công cụ phân tích, cảnh báo rủi ro và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin cho toàn bộ hệ thống.

Chuyển đổi số đang trở thành nền tảng để ngành thuế đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành, cải thiện chất lượng phục vụ người nộp thuế và từng bước xây dựng nền quản lý thuế hiện đại, minh bạch.

MINH PHƯƠNG