Chuyển đổi số ngành Ngân hàng: Nâng cao năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026

Hiệu quả thực chất và mang lại giá trị

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm nay diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về năng suất, chất lượng, tăng trưởng, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Đại hội lần thứ XIV của Đảng tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia.

Bám sát định hướng chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, chuyển đổi số ngành Ngân hàng hướng tới chuyển đổi từ chủ trương sang hành động; từ quản lý tiến độ sang quản lý kết quả; mỗi nhiệm vụ hướng đến sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất và mang lại giá trị cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Theo đó, chuyển đổi số ngân hàng không chỉ nhằm hiện đại hóa bản thân ngành Ngân hàng mà còn phải góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn phát biểu chỉ đạo tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026

Chủ đề của năm nay là “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” thể hiện đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới: Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không phải là mục tiêu tự thân, mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định 5 năm qua, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Trong đó, thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện; hạ tầng thanh toán và hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, nâng cấp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng; dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào mọi mặt đời sống xã hội.

Hiện nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 đã vượt quá 28 lần GDP. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng bình quân khoảng 59%/năm. Riêng giao dịch thanh toán qua mã QR tăng bình quân trên 100%/năm. Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo, phòng chống gian lận đã tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.

“Có được kết quả nêu trên không chỉ là sự nỗ lực của các đơn vị trong toàn ngành Ngân hàng mà còn có sự đồng hành, phối hợp của các ban, bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng của người dân”, Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định.

Đổi mới mạnh mẽ, có trọng tâm, lấy hiệu quả làm thước đo

Tuy nhiên, kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Thống đốc nêu thực tế, chuyển đổi số càng sâu thì những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo càng phải xuất hiện nhanh hơn; đòi hỏi tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Trên cơ sở đó, Thống đốc Phạm Đức Ấn đề nghị các đơn vị thuộc NHNN, các tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro; tập trung vào các hoạt động ngân hàng trên môi trường số; kịp thời nhận diện các vấn đề mới từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở (Open Banking) và các mô hình ngân hàng số mới.

Đồng thời, cần nâng cấp hạ tầng số và phát triển dữ liệu, tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, có khả năng xử lý giá trị lớn và mở rộng kết nối; xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và có khả năng chia sẻ; đẩy mạnh kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia chuyên ngành. Phấn đấu ngành Ngân hàng đi đầu trong quản lý, giám sát, ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy ứng dụng AI thực chất, có trách nhiệm. Các ngân hàng cần nghiên cứu, phát triển ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu hóa quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm. Các ứng dụng AI phải làm rõ: giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào. Cùng với thúc đẩy ứng dụng, cần sớm hình thành các nguyên tắc quản trị AI phù hợp, đảm bảo khả năng kiểm soát, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Đồng thời, cần bảo đảm an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số. Chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa “từ sớm, từ xa”. Đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng chống gian lận trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ ngày càng tinh vi. Không chỉ có trách nhiệm bảo vệ hệ thống mà còn phải góp phần bảo vệ khách hàng; không đánh đổi an toàn, quyền riêng tư và niềm tin của người dùng để tăng trưởng về chuyển đổi số.

Theo Thống đốc, chuyển đổi số ngành Ngân hàng phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tài chính toàn diện. Cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn; tạo điều kiện để khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý hơn. Đồng thời, cần quan tâm đến người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa để đảm bảo mọi người đều có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện và an toàn.

Không dừng lại ở đó, cần phát triển nguồn nhân lực và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; chú trọng phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Người đứng đầu các đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số. Mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, rõ sản phẩm, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và có chỉ tiêu đo lường được. Không làm dàn trải, không làm theo phong trào; phải đánh giá bằng những vấn đề đã được giải quyết và những giá trị thực tế đã tạo ra.

Hương Giang - Ảnh: Đức Khanh