Chuyển đổi số cho người cao tuổi

Cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Lương Văn Tri hướng dẫn người cao tuổi trên địa bàn về trợ cấp hưu trí xã hội trên điện thoại thông minh (Ảnh: Hoàng Huấn)

Hiện nay, công nghệ số đã hiện diện trong hầu hết các hoạt động của đời sống. Từ khám, chữa bệnh, thanh toán không dùng tiền mặt, giải quyết thủ tục hành chính, mua sắm, liên lạc với người thân đến tiếp cận các dịch vụ công đều được thực hiện trên nền tảng số. Nếu không có kiến thức và kỹ năng phù hợp, người cao tuổi sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các tiện ích hiện đại, thậm chí có nguy cơ bị hạn chế cơ hội thụ hưởng những thành quả của tiến trình chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy, nhiều người cao tuổi đã sử dụng điện thoại thông minh, nhưng chủ yếu mới dừng ở việc nghe, gọi hoặc trao đổi thông tin với người thân. Không ít người còn lúng túng khi cài đặt ứng dụng, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, tra cứu thông tin y tế hoặc thực hiện các giao dịch trên môi trường mạng. Khoảng cách về kỹ năng số giữa các thế hệ vẫn còn khá lớn và cần được thu hẹp bằng những chương trình tập huấn phù hợp với đặc điểm của người cao tuổi.

Một vấn đề đáng quan tâm hơn là tình trạng lừa đảo trên không gian mạng ngày càng diễn biến phức tạp. Các đối tượng xấu liên tục sử dụng những thủ đoạn tinh vi như giả danh cơ quan chức năng, giả danh người thân, mời đầu tư, thông báo trúng thưởng hoặc yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp để chiếm đoạt tài sản.

Do hạn chế về kỹ năng công nghệ và khả năng nhận diện rủi ro, người cao tuổi là một trong những nhóm dễ bị tác động. Vì vậy, tập huấn chuyển đổi số còn là giải pháp quan trọng giúp người cao tuổi tự bảo vệ mình trong môi trường số.

Thực tiễn ở một số địa phương cho thấy, khi được hướng dẫn đúng phương pháp, người cao tuổi có thể tiếp cận và sử dụng thành thạo nhiều tiện ích số phục vụ cuộc sống. Điều quan trọng là nội dung tập huấn phải thiết thực, dễ hiểu, lấy thực hành làm trọng tâm và phù hợp với khả năng tiếp thu của người học. Cần hướng dẫn cụ thể từ những thao tác cơ bản như sử dụng điện thoại thông minh, kết nối Internet, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng y tế số đến kỹ năng nhận diện và phòng tránh các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Đối với tỉnh Lạng Sơn, cùng với quá trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, nhu cầu được trang bị kỹ năng số của người cao tuổi sẽ ngày càng trở nên cấp thiết. Đây là thời điểm cần nghiên cứu xây dựng kế hoạch, lựa chọn một số địa bàn để triển khai thí điểm, từ đó rút kinh nghiệm và từng bước nhân rộng trên toàn tỉnh.

Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Hội người cao tuổi các cấp cần chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn, lực lượng công an, đoàn thanh niên, doanh nghiệp viễn thông và các tổ công nghệ số cộng đồng tổ chức các lớp tập huấn phù hợp. Đồng thời, phát huy vai trò của gia đình, khuyến khích con cháu dành thời gian hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng các thiết bị và ứng dụng số. Mỗi cán bộ đoàn, mỗi thành viên tổ công nghệ số cộng đồng có thể trở thành một "người thầy" gần gũi, giúp người cao tuổi tự tin bước vào môi trường số.

Người cao tuổi là lớp người đã có nhiều cống hiến cho quê hương, đất nước. Trong thời đại số, các cụ vẫn có thể tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và uy tín của mình nếu được tạo điều kiện tiếp cận công nghệ. Khi người cao tuổi biết sử dụng các tiện ích số để phục vụ cuộc sống, chủ động tiếp cận thông tin chính thống và tự bảo vệ mình trước các nguy cơ trên không gian mạng, đó không chỉ là lợi ích của mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một xã hội số an toàn, văn minh và nhân văn.

Chuyển đổi số là hành trình của toàn dân. Thành công của quá trình ấy không chỉ được đo bằng hạ tầng công nghệ hay số lượng dịch vụ trực tuyến, mà còn được khẳng định bằng khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ của mỗi người dân. Vì vậy, đẩy mạnh tập huấn về chuyển đổi số cho người cao tuổi không chỉ là một yêu cầu trước mắt mà còn là sự đầu tư cho tương lai, để người cao tuổi thực sự trở thành những công dân số, tiếp tục phát huy vai trò "Tuổi cao - Gương sáng", cùng chung sức xây dựng quê hương Lạng Sơn ngày càng phát triển trong kỷ nguyên số.

Nông Ngọc Tăng, Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh