Chuyển dịch từ tư duy xây dựng khung pháp lý sang thực thi hiệu quả trong quản trị công nghệ

Hội thảo do Học viện Chính sách và Phát triển cùng Viện Nghiên cứu công nghệ vì cộng đồng (Tech for Good Institute-TFGI, Singapore) đồng tổ chức. (Ảnh: ANH NGUYỄN)

Ngày 9/4, tại Hà Nội, đông đảo đại biểu trong nước và quốc tế đã cùng nhau trao đổi, thảo luận tại hội thảo quốc tế “Xu hướng quản trị công nghệ tại Đông Nam Á: Chính sách phát triển công nghệ tiên phong”.

Hội thảo nhằm tạo diễn đàn trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thảo luận các giải pháp về quản trị công nghệ tiên phong trong bối cảnh chuyển đổi số khu vực, với trọng tâm là các chính sách về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng số và mô hình kinh doanh mới.

Theo Nhà giáo Ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Nguyên, Giám đốc Học viện Chính sách và Phát triển, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu về kinh tế số và xã hội số, cần sự tham gia rộng khắp của các nhà khoa học, các chuyên gia cả trong và ngoài nước vào việc cung cấp các luận cứ khoa học sắc bén cho quá trình hoạch định chính sách trong kỷ nguyên số.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Nguyên nhấn mạnh, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc kiến tạo hành lang pháp lý không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực thực thi để các quy định thật sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng.

Nhà giáo Ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Nguyên, Giám đốc Học viện Chính sách và Phát triển.

“Phát triển công nghệ phải song hành với việc bảo vệ các giá trị xã hội, bảo đảm sự cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với đạo đức và trách nhiệm, nhằm hướng tới một tương lai số bền vững và thịnh vượng cho mọi người dân”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trọng Nguyên nói.

Đồng quan điểm, bà Arifah Sharifuddin, Viện trưởng Viện Nghiên cứu công nghệ vì cộng đồng (TFGI) cho rằng, hội thảo là một trong các hoạt động thiết thực góp phần tăng cường đối thoại chính sách và thúc đẩy hợp tác khu vực trong lĩnh vực quản trị công nghệ.

Bà đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ và chuyên nghiệp của Học viện Chính sách và Phát triển trong việc đồng tổ chức sự kiện, đồng thời khẳng định đây là một diễn đàn quan trọng để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và nhà nghiên cứu cùng chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật xu hướng và thảo luận các vấn đề mới nổi trong quản trị công nghệ tại Đông Nam Á.

Theo bà Arifah Sharifuddin, khu vực Đông Nam Á đang đứng trước những cơ hội lớn từ sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, song cũng đối mặt với không ít thách thức liên quan quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và sự khác biệt về năng lực thể chế giữa các quốc gia. Do đó, việc tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng các cơ chế điều phối khu vực là yếu tố then chốt để bảo đảm sự phát triển bền vững, bao trùm và có trách nhiệm.

Bà Arifah Sharifuddin, Viện trưởng Viện Nghiên cứu công nghệ vì cộng đồng (TFGI).

Hội thảo ghi nhận các nội dung thảo luận chuyên sâu với sự tham gia của đại diện các tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia và nhà nghiên cứu. Trong đó, ông Keith Detros, Quản lý Chương trình TFGI nêu lên xu hướng chính sách quản trị công nghệ tại ASEAN, theo đó, cung cấp một bức tranh toàn diện về sự phát triển của quản trị công nghệ trong nhóm quốc gia SEA-6 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam).

“Các quốc gia trong khu vực đang phải đồng thời thích ứng với nhiều biến động từ bối cảnh địa chính trị toàn cầu, sự gián đoạn chuỗi cung ứng, áp lực chi phí năng lượng cũng như sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư. Trên cơ sở đó, các ưu tiên chính sách nổi bật được xác định bao gồm quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), tăng cường an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu, cũng như hoàn thiện khung pháp lý đối với các nền tảng số”, ông Keith Detros chia sẻ.

Đặc biệt, ông Keith Detros cũng nhấn mạnh một xu hướng quan trọng là vai trò của chính phủ đang chuyển dịch mạnh mẽ, không chỉ thực hiện chức năng quản lý mà còn đóng vai trò kiến tạo thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái công nghệ. Song song, các quốc gia ASEAN cũng đang đẩy mạnh các chiến lược “chủ quyền số”, với những cách tiếp cận đa dạng về hạ tầng dữ liệu, điện toán đám mây và mô hình quản trị, hướng tới bảo đảm tính tự chủ và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế số.

Phân tích về “Chính sách thúc đẩy phát triển công nghệ và kinh tế số: Kiến tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững”, thay mặt nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính sách và Phát triển đã phác họa bức tranh toàn cảnh về kinh tế số Việt Nam với những con số ấn tượng, dự báo đóng góp tới 14,02% GDP vào năm 2025.

Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính sách và Phát triển.

Bên cạnh việc ghi nhận các thành tựu về thương mại điện tử và dịch vụ công trực tuyến, nhóm nghiên cứu đã thẳng thắn nhận diện những "điểm nghẽn" cốt lõi đang cản trở tiến trình này, bao gồm: hạ tầng số thiếu tính đồng bộ, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) còn khiêm tốn và nhất là năng lực hấp thụ công nghệ của khối doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Từ đó, nhóm chuyên gia đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược, nhấn mạnh vào việc hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực đầu tư công-tư và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để tạo đà cho sự phát triển bền vững và bao trùm.

Liên quan tới “Xu hướng chính sách quản trị công nghệ tại Việt Nam”, Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế-Tài chính (Bộ Tài chính) tập trung phân tích sâu quá trình chuyển dịch và hoàn thiện khung khổ pháp lý trong lĩnh vực này, trong đó, làm nổi bật những bước tiến mang tính đột phá của Việt Nam trong năm 2025 với việc xây dựng và ban hành đồng bộ các đạo luật then chốt như Luật Dữ liệu, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Công nghiệp công nghệ số.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo cho rằng, xu hướng quản trị hiện đại theo hướng tiếp cận dựa trên rủi ro và lấy dữ liệu làm trung tâm. Đồng thời, ông cũng khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng các cơ chế thử nghiệm (sandbox) để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

“Việt Nam đã và đang quyết tâm cao trong việc kiến tạo một môi trường pháp lý minh bạch, hiện đại, bảo đảm sự cân bằng hài hòa giữa việc hỗ trợ các công nghệ mới phát triển và bảo vệ quyền lợi, giá trị xã hội của người dân. Trong quá trình phát triển và quản trị công nghệ hiện nay, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và khu vực doanh nghiệp được coi là quan trọng”, Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo khẳng định.

HÂN NGUYỄN