Chuyện của những người trẻ yêu văn hóa

Từ tâm huyết phục dựng di sản văn hóa

Sinh năm 2002, Bùi Bảo Du ở xã Thượng Cốc luôn tự hào là người con của vùng đất cổ Mường Vang. Với Du, bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của thế hệ trẻ mà còn là cơ hội để sáng tạo, làm mới các giá trị truyền thống bằng tư duy hiện đại và tinh thần hội nhập.

Bùi Bảo Du (bên trái) là một trong những gương mặt trẻ tâm huyết với di sản văn hóa Mường.

Năm 2022, Du cùng các bạn trẻ thành lập CLB “Thanh niên lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc xã Thượng Cốc" (CLB Bốn Mường), quy tụ hơn 20 thành viên trong và ngoài xã có cùng đam mê văn hóa Mường. Với vai trò là chủ nhiệm CLB, Du trở thành cầu nối gắn kết các thành viên, xây dựng môi trường sinh hoạt văn hóa sôi nổi và giàu sức sáng tạo.

Từ năm 2023 - 2025, Du liên tiếp đề xuất nhiều ý tưởng phục dựng các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của chính quyền địa phương và cộng đồng để hiện thực hóa các chương trình như: “Nghề dệt Mường”, “Ngày hội chiêng Mường chúc Tết đầu xuân, đàn ca tài tử cò ke ống sáo và hát đúm, hát thường rang - bộ mẹng dân tộc Mường”...

Những hoạt động này quy tụ các nghệ nhân đến từ 4 vùng Mường (Bi, Vang, Thàng, Động) tham gia giao lưu, trình diễn và thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách trong và ngoài tỉnh đến trải nghiệm không gian di sản văn hóa Mường.

Đến lan tỏa hình ảnh bản làng trên nền tảng số

Nếu Bùi Bảo Du góp phần đánh thức những giá trị văn hóa bằng các hoạt động phục dựng, thì Lý Thị Hằng - cô gái Dao Tiền ở thôn Sưng Bai, xã Cao Sơn lại chọn cách kể chuyện bản làng qua mạng xã hội.

Sở hữu các kênh Facebook và TikTok với hàng vạn người theo dõi, Hằng trở thành người sáng tạo nội dung giới thiệu hình ảnh quê hương, góp phần đưa bản làng đến gần hơn với cộng đồng.

Lý Thị Hằng - cô gái Dao Tiền ở thôn Sưng Bai xây dựng kênh đưa hình ảnh, vẻ đẹp văn hóa quê hương trên nền tảng số.

“Là người con của bản Sưng Bai, tôi luôn trăn trở với việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Tôi tự quay video, làm truyền thông, trở thành người sáng tạo nội dung, kể chuyện của bản. Mỗi câu chuyện được lan tỏa là thêm một cơ hội để quê hương được biết đến và chính người dân cũng thêm tự hào về nơi mình sinh sống" - Hằng chia sẻ.

Thôn Sưng Bai là nơi cư trú lâu đời của người Dao Tiền, nổi bật với kiến trúc nhà gỗ truyền thống, các phong tục, tập quán, lễ nghi, trang phục, nghề truyền thống... Qua góc quay chân thật, mộc mạc nhưng giàu cảm xúc, Hằng không chỉ lưu giữ hình ảnh bản làng mà còn kết nối du khách với đời sống văn hóa bản địa qua những trải nghiệm như lưu trú homestay, khám phá ẩm thực, sinh hoạt cùng người dân...

Bên cạnh Hằng còn có nhiều nhà sáng tạo nội dung trẻ như: “Thổ địa Hòa Bình”, “Nàng dâu xứ Mường”, “Ký sự xứ Mường”... Họ lựa chọn cách kể chuyện lịch sử, văn hóa và quảng bá du lịch bằng những thước phim sinh động trên nền tảng số.

Nổi bật là loạt video “Đất Mường ký sự” do “Thổ địa Hòa Bình” thực hiện, giới thiệu những câu chuyện về người Mường Ạu Tá, bí ẩn Mo Mường, những kiêng kị trong ngôi nhà sàn của người Mường; nguồn gốc người Thái Mai Châu hay người Tày ở Đà Bắc. Trong khi đó, “Nàng dâu xứ Mường” ghi dấu bằng những câu chuyện về phong tục, nghi lễ và nghệ thuật diễn xướng dân gian của người Mường, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa đến đông đảo công chúng.

Cầu nối thế hệ trẻ với di sản

Không chỉ lan tỏa văn hóa trên không gian mạng, nhiều bạn trẻ còn trực tiếp tham gia các dự án cộng đồng nhằm đưa di sản đến gần hơn với giới trẻ.

Mới đây, Lý Thị Hằng, cô gái Dao Tiền ở thôn Sưng Bai, xã Cao Sơn đã trở thành Đại sứ truyền thông của dự án cộng đồng “Lời bản”, hướng tới đồng bào vùng cao với các hoạt động bảo tồn văn hóa gắn với nâng cao nhận thức về phòng, chống thiên tai.

Trước đó, tháng 8/2025, Dự án “Mường Trà và văn hóa Mường” khởi động với sự tham gia của Bùi Bảo Du. Thông qua các hoạt động khảo sát thực địa, workshop và triển lãm, dự án mang đến một không gian trải nghiệm văn hóa Mường độc đáo giữa lòng Thủ đô Hà Nội, giúp giới trẻ tiếp cận di sản bằng nhiều giác quan: nghe, nhìn, chạm và cảm nhận.

Các bạn trẻ Trường Đại học FPT hào hứng khám phá văn hóa bản Mường miền Đất Tổ.

Tiếp nối hành trình ấy, tháng 7/2026, Bảo tàng Di sản văn hóa Mường (phường Thống Nhất) phối hợp tổ chức chương trình với chủ đề “Hành trình đưa bản Mường về trường Đại học FPT”. Tại đây, các bạn trẻ đã vô cùng hào hứng khi tiếp cận và có những trải nghiệm về văn hóa truyền thống dân tộc Mường với tiếng chiêng, nhà sàn, bếp lửa; gặp gỡ, lắng nghe chuyện kể từ những người đang lưu giữ văn hóa dân tộc.

Theo nghệ nhân ưu tú Bùi Thanh Bình - Giám đốc Bảo tàng Di sản văn hóa Mường (phường Thống Nhất), việc những người trẻ chủ động ghi hình, sáng tạo nội dung và kể những câu chuyện về văn hóa bản địa trên nền tảng số đã tạo cầu nối hiệu quả giữa thế hệ hôm nay với di sản cha ông. Cách tiếp cận mới mẻ này không chỉ góp phần khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc mà còn mở ra cơ hội để văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát huy và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống đương đại.

Từ những hoạt động phục dựng di sản đến những video triệu lượt xem trên mạng xã hội, hay các dự án cộng đồng giàu sức lan tỏa, người trẻ đang chứng minh: Bảo tồn văn hóa không chỉ là gìn giữ quá khứ mà còn là sáng tạo để di sản tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Và khi truyền thống được kể bằng ngôn ngữ của thời đại số, bản sắc văn hóa sẽ có thêm sức sống mới và được tiếp nối bền vững qua các thế hệ.

Bùi Minh