Chuẩn chương trình đào tạo đại học ngành đường sắt: Hướng tới nguồn nhân lực chất lượng cao

Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định về Chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học nhằm quy định các yêu cầu tối thiểu đối với các chương trình đào tạo phục vụ phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt tại Việt Nam.

Sinh viên trường Đại học Giao thông vận tải trong giờ học thực hành. Ảnh: Thanh Tùng

Quy định chặt chẽ chuẩn đầu vào

Chuẩn chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành về giáo dục đại học, tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam và định hướng của Chính phủ về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, định hướng đến năm 2045.

Theo đó, thí sinh dự tuyển vào các ngành về đường sắt trình độ đại học không chỉ phải đáp ứng quy định của quy chế tuyển sinh trình độ đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về đầu vào với các ngành phục vụ lĩnh vực đường sắt.

Cụ thể, với phương thức xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, tổ hợp dùng để xét tuyển bắt buộc phải có môn toán. Đồng thời, thí sinh phải đạt tổng điểm của các môn trong tổ hợp xét tuyển tối thiểu 60% thang điểm xét, tương đương mức trung bình 6 điểm/môn trở lên.

Với các phương thức tuyển sinh khác, điểm trúng tuyển phải được quy đổi tương đương với mức điểm sàn (60%) của phương thức xét điểm thi THPT.

Sinh viên đang học từ các chương trình đào tạo khác muốn chuyển sang khối ngành đường sắt phải đang theo học một chương trình có khối kiến thức nền tảng phù hợp và cũng phải đáp ứng điều kiện điểm chuẩn đầu vào tối thiểu 60% nêu trên.

Trong chuẩn cũng liệt kê 40 ngành đào tạo về đường sắt, được chia thành 4 phân nhóm chính theo cấu trúc hệ thống công nghiệp đường sắt: xây dựng và quản lý xây dựng công trình đường sắt; hệ thống điện, thông tin tín hiệu, điều khiển trong đường sắt; phương tiện đường sắt; kinh tế và khai thác vận tải đường sắt.

Trong đó 19 ngành cốt lõi, đóng vai trò then chốt (như kỹ thuật xây dựng, kỹ thuật điện, kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, kỹ thuật cơ khí, kinh tế vận tải...), 21 ngành phụ trợ - liên ngành (như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, hệ thống thông tin, kỹ thuật robot...).

Chuẩn đầu ra nhấn mạnh năng lực công nghệ, trí tuệ nhân tạo

Chương trình đào tạo hướng tới phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống đường sắt hiện đại, bao gồm các loại hình như đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao, đồng thời có khả năng thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Danh mục ngành đào tạo được xác định theo cấu trúc của ngành công nghiệp đường sắt, gồm 4 phân nhóm: xây dựng và quản lí xây dựng công trình; hệ thống điện, thông tin tín hiệu và điều khiển; phương tiện đường sắt; kinh tế và khai thác vận tải đường sắt.

Chuẩn đầu ra yêu cầu người học đạt năng lực toàn diện về kiến thức, kĩ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm; trong đó nhấn mạnh khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ hiện đại, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tư duy hệ thống.

Chương trình được thiết kế theo hai định hướng văn bằng: cử nhân (bậc 6) với khối lượng tối thiểu 120 tín chỉ và kĩ sư (bậc 7) với khối lượng tối thiểu 150 tín chỉ.

Cấu trúc chương trình bao gồm các khối kiến thức: giáo dục đại cương; cơ sở ngành và chuyên ngành; kiến thức bổ trợ; thực tập, thực hành và tốt nghiệp, trong đó ngoại ngữ chiếm tối thiểu 8 tín chỉ và khối toán, khoa học cơ bản, công nghệ thông tin chiếm tối thiểu 20 tín chỉ đối với các phân nhóm kĩ thuật và tối thiểu 15 tín chỉ đối với phân nhóm kinh tế - vận tải.

Tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, chuyên gia

Chương trình đào tạo trình độ đại học ngành đường sắt được triển khai theo hướng lấy người học làm trung tâm, kết hợp giảng dạy trực tiếp với công nghệ số, áp dụng các phương pháp học tập theo dự án, theo vấn đề và thực hành - mô phỏng.

Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% (đối với chương trình cử nhân) và 20% (đối với chương trình kĩ sư) trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong đào tạo, giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học tập.

Chuẩn chương trình đào tạo quy định yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên, trong đó bảo đảm có ít nhất 1 giảng viên có trình độ tiến sĩ phù hợp với ngành đào tạo, có kinh nghiệm giảng dạy hoặc quản lí đào tạo từ 03 năm trở lên; đồng thời yêu cầu các cơ sở đào tạo bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, học liệu và hạ tầng công nghệ.

Các chương trình đào tạo được xây dựng theo nguyên tắc cải tiến liên tục, có lộ trình nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế.

Chuẩn chương trình đào tạo áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nguồn nhân lực đường sắt; các cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng, rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo trước khi tuyển sinh.

Xem đầy đủ quyết định ban hành chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại đây

Ngọc Minh