Chú trọng khen thưởng tập thể, cá nhân mang lại hiệu quả thiết thực, vì lợi ích chung

Nhận diện đúng giá trị để chấm dứt “bệnh thành tích”

Tham gia thảo luận, đại biểu Bế Trung Anh (Đoàn Đắk Lắk) ghi nhận sự nỗ lực của cơ quan soạn thảo khi dự thảo luật đã có nhiều điểm đổi mới tích cực, nhấn mạnh hơn đến hiệu quả thực chất, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các đóng góp trực tiếp. Điều này cho thấy cách tiếp cận trong khen thưởng đang dịch chuyển từ hình thức sang chú trọng giá trị thực.

Đại biểu Bế Trung Anh (Đoàn Đắk Lắk). Ảnh: media.quochoi.vn

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, khi sửa luật, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở tiêu chí, hay thủ tục, mà là cách hệ thống nhận diện và đánh giá giá trị. Đại biểu dẫn chứng lĩnh vực giáo dục, có thời điểm, tỷ lệ tốt nghiệp THPT ở nhiều địa phương đạt tới 98%-99%, nhưng đánh giá độc lập lại cho thấy kết quả này chưa phản ánh đúng năng lực thực chất của học sinh. Tương tự, trong cải cách hành chính, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn ở nhiều nơi đạt trên 95%, song, mức độ hài lòng của người dân chưa tương xứng.

Những dẫn chứng trên cho thấy con số đo lường chưa phản ánh đầy đủ giá trị. Khi các chỉ số này trở thành căn cứ để khen thưởng, sẽ có nguy cơ tạo thành xu hướng “tối ưu hóa chỉ tiêu”, thậm chí làm đẹp số liệu, thay vì tạo ra giá trị thực, và nếu tình trạng này mang tính hệ thống, sẽ dẫn đến “bệnh thành tích”.

Từ đó, đại biểu đề xuất ba định hướng lớn. Thứ nhất, chuyển từ tư duy “phân bổ danh hiệu” sang “công nhận giá trị”. Theo đó, mọi cá nhân, tổ chức tạo ra giá trị đều cần được xem xét ghi nhận, không bị ràng buộc bởi tỷ lệ hành chính cứng.

Đại biểu Quốc hội tham gia phiên làm việc chiều 10-4. Ảnh: media.quochoi.vn

Thứ hai, giảm phụ thuộc vào tích lũy thành tích quá khứ, tăng giá trị hiện tại và các đóng góp có tác động thực tế.

Thứ ba, mở rộng căn cứ đánh giá, bổ sung các yếu tố phản ánh trực tiếp giá trị xã hội, như phản hồi của người dân, dữ liệu thực tiễn và hiệu quả phục vụ.

Đại biểu tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh, trong một nền kinh tế dựa trên tri thức và sáng tạo, điều cần được tôn vinh là khả năng tạo ra giá trị mới, năng lực cải tiến và đóng góp thực chất; khi đó, thi đua mới lan tỏa cái tốt, khích lệ cái mới và nhân lên các giá trị tích cực.

Cần giới hạn, định lượng rõ để tránh khen thưởng dàn trải

Cơ bản nhất trí với nhiều nội dung đổi mới trong dự thảo Luật, đặc biệt trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) quan tâm đến tiêu chí khen thưởng tại Khoản 2, Điều C quy định nguyên tắc “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó”.

Đại biểu cho rằng cần có giới hạn và tiêu chí định lượng rõ ràng để hạn chế tình trạng khen thưởng dàn trải, thiếu chọn lọc, thậm chí bị lạm dụng. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định giới hạn số lần được khen thưởng đối với mỗi cá nhân theo năm hoặc theo giai đoạn; làm rõ tiêu chí đánh giá mức độ thành tích để tránh chạy theo số lượng.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế). Ảnh: media.quochoi.vn

Liên quan đến quỹ thi đua và trách nhiệm chi thưởng tại Điều 11 Khoản 4, đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm “cơ quan đề nghị khen thưởng”, theo hướng cấp nào trực tiếp quản lý quỹ và biên chế thì cấp đó chịu trách nhiệm chi trả.

Đối với tiêu chuẩn xét danh hiệu “xã, phường, đặc khu tiêu biểu”, đại biểu nhận định quy định hiện còn mang tính định tính, thiếu tiêu chí cụ thể, có thể dẫn đến đánh giá chủ quan và không đồng đều giữa các địa phương. Đại biểu đề nghị bổ sung các tiêu chí định lượng như giảm nghèo, phát triển kinh tế bền vững, ứng dụng công nghệ, cải cách hành chính; đồng thời, giao cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết và thiết lập cơ chế giám sát định kỳ.

Quang cảnh phiên làm việc chiều 10-4. Ảnh: media.quochoi.vn

Hoàn thiện luật theo hướng phân cấp mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Phát biểu tiếp thu ý kiến thảo luận của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thanh Bình cho biết, sau hai năm triển khai Luật Thi đua - Khen thưởng, các quy định mới đã tạo hiệu ứng tích cực, phong trào thi đua đi vào thực chất hơn, bám sát nhiệm vụ chính trị của từng bộ, ngành, địa phương. Việc đơn giản hóa thủ tục cũng giúp khen thưởng kịp thời hơn, lan tỏa các điển hình tiên tiến.

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi, bổ sung luật lần này là cần thiết nhằm phù hợp với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dự thảo luật hướng đến đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động và trách nhiệm của cấp cơ sở, đồng thời, thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, việc sửa luật cũng nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ với các quy định liên quan.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, cơ quan soạn thảo nghiêm túc tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự án luật theo đúng quy định bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thanh Bình tiếp thu ý kiến các đại biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Theo đó, định hướng khen thưởng sẽ tập trung vào các cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu, mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đặc biệt là những đóng góp trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ cũng như các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Việc hoàn thiện dự thảo Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, trong đó, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong đánh giá, công nhận và khen thưởng, bảo đảm việc ghi nhận kịp thời, xứng đáng các điển hình tiên tiến.

Nhiều ý kiến đại biểu cũng tập trung vào các nội dung như chính sách tiền lương, tiêu chuẩn và tỷ lệ xét tặng danh hiệu, tiêu chí đánh giá tổ chức, thẩm quyền khen thưởng ở cấp cơ sở, cũng như vấn đề sáng kiến và phân cấp quản lý. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, giải trình đầy đủ, phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn thiện dự thảo luật với chất lượng cao, trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới.

Thịnh An