Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài: Bảo đảm chặt chẽ, tránh khoảng trống pháp lý

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự và phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 11 sáng 10/4. Ảnh: Phạm Thắng

Đánh giá kỹ tác động của việc mở rộng tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ với các “chuyên gia"

Cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ, các ĐBQH cho rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới đang diễn biến nhanh, phức tạp, bất ổn, khó khăn, thách thức nhiều hơn thuận lợi; nhiều vấn đề rất mới chưa có tiền lệ và những thay đổi mang tính thời đại, đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng thích ứng với các thách thức, bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia, dân tộc. Trong đó có việc đề cao vai trò của đối ngoại thông qua đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao, tăng cường sự hiện diện ngoại giao và trách nhiệm các cơ quan đại diện, nâng cao chất lượng thành viên các cơ quan đại diện…

Góp ý về nội dung tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền, ĐBQH Trần Thị Hồng An (Quảng Ngãi) tán thành việc mở rộng tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền trong dự thảo Luật theo hướng: những người “đã được phong hàm ngoại giao từ Tham tán trở lên; hoặc là chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế được công nhận theo quy định của Chính phủ”, bên cạnh tiêu chuẩn "đã có thời gian giữ chức vụ Phó Vụ trưởng hoặc tương đương trở lên".

Đại biểu cho rằng, việc mở rộng đối tượng bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền sẽ góp phần tận dụng, khai thác tối đa nguồn nhân lực chất lượng cao về đối ngoại và hội nhập quốc tế, nhất là khi Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 250/2025/QH15 ngày 10/12/2025 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ, chuyên gia có trình độ cao, chuyên sâu phục vụ yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

ĐBQH Trần Thị Hồng An (Quảng Ngãi) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Song, đại biểu cho rằng, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền là người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, có vai trò đại diện cho Nhà nước và chịu trách nhiệm toàn diện về hoạt động của cơ quan đại diện tại nước ngoài. Bên cạnh đó, việc thu hút, sử dụng nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế đang được thực hiện thí điểm tại Nghị quyết số 250/2025/QH15 ngày 10/12/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế.

Do đó, đại biểu Trần Thị Hồng An đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc mở rộng đối tượng đối với các “chuyên gia”, bảo đảm phù hợp với tính chất, yêu cầu của chức danh và thực tiễn hoạt động đối ngoại.

Dự thảo Luật cũng đã sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 32 quy định, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao có thẩm quyền quyết định kéo dài nhiệm kỳ của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền căn cứ bối cảnh, tình hình, yêu cầu nhiệm vụ đối ngoại tại địa bàn và báo cáo Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ.

Các ĐBQH TP. Hải Phòng tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Phạm Thắng

Nhất trí với giải trình của Chính phủ về việc phân cấp thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao quyết định việc kéo dài nhiệm kỳ của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam ở nước ngoài, đại biểu Trần Thị Hồng An đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung tiêu chí cụ thể làm căn cứ kéo dài nhiệm kỳ của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền, đồng thời nghiên cứu bổ sung quy định về thời gian kéo dài tối đa để bảo đảm chặt chẽ, tránh áp dụng tùy nghi trong thực tiễn.

Đại biểu Trần Thị Hồng An cũng đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 32 theo hướng quy định Bộ trưởng Bộ Ngoại giao quyết định kéo dài nhiệm kỳ Đại sứ đặc mệnh toàn quyền trong điều kiện khẩn cấp, đồng thời phải báo cáo Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ.

Bổ sung quy định về quản lý tài sản của cơ quan đại diện

Cơ bản tán thành với các nội dung sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật, ĐBQH Phạm Thúy Chinh (Hải Phòng) nhận thấy, tại Chương III Luật hiện hành mới đang quy định về tổ chức bộ máy, biên chế, kinh phí và trụ sở của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Điều này dẫn tới sự thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật hiện hành cũng như giữa các quy định của Luật hiện hành.

ĐBQH Phạm Thúy Chinh (Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Mặt khác, việc thiếu vắng quy định về tài sản của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong dự thảo Luật sẽ gây ra khoảng trống pháp lý về quản lý, sử dụng tài sản công của cơ quan đại diện ở nước ngoài, đặc biệt trong điều kiện khoảng cách về địa lý và những đặc thù của việc hình thành tài sản công ở nước ngoài.

Từ thực tế đó, đại biểu Phạm Thúy Chính đề nghị bổ sung quy định mang tính nguyên tắc đối với quản lý tài sản công của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nhất là những tài sản phục vụ hoạt động ngoại giao; bổ sung quy định đối với trường hợp mua bất động sản ở nước ngoài, thuê trụ sở tại nước ngoài tại nước ngoài, quản lý nhà đất nước Việt Nam ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, cần có quy định về phân loại tài sản. Theo đó, cần phân định rõ tài sản có tính đặc thù ngoại giao và các nhóm tài sản phục vụ bảo mật trong công tác ngoại giao nhằm tránh khoảng trống pháp lý, đại biểu Phạm Thúy Chinh đề nghị.

Tin: Thanh Chi; ảnh: Phạm Thắng