Chu kỳ tăng trưởng mới của xuất khẩu Việt Nam

Hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu - Thực trạng và giải pháp” diễn ra tại Hà Nội do VECOM chủ trì tổ chức

Sự kiện do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn và đối tác tổ chức, quy tụ đại diện các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Hội thảo còn phản ánh rõ nét một chuyển động mang tính cấu trúc của nền kinh tế số Việt Nam: từ xuất khẩu truyền thống sang xuất khẩu trực tiếp tới người tiêu dùng toàn cầu.

Động lực mới từ khu vực MSME và hai ngành trụ cột

Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề của xuất khẩu thương mại điện tử tới người tiêu dùng cuối cùng ở nước ngoài (B2C), với lực đẩy chủ yếu đến từ khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME). Đáng chú ý, hai ngành Thời trang và ngành Nội thất đang nổi lên như những trụ cột dẫn dắt.

Đây không phải là sự ngẫu nhiên. Việt Nam từ lâu đã nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới về dệt may và nội thất, nhờ sự hội tụ của nhiều yếu tố nền tảng với nguồn nguyên liệu ổn định, năng lực sản xuất quy mô lớn, chi phí cạnh tranh và lực lượng lao động có tay nghề.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, những lợi thế này được duy trì và được “kích hoạt” theo một cách thức hoàn toàn khác, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, rút ngắn chuỗi trung gian và gia tăng biên lợi nhuận.

Sự kết hợp giữa tay nghề thủ công truyền thống với năng lực sản xuất hiện đại tiếp tục tạo ra sức cạnh tranh đặc biệt.

Đồng thời, khả năng thích ứng nhanh với các xu hướng tiêu dùng toàn cầu như tính bền vững, thiết kế linh hoạt hay cá nhân hóa sản phẩm đang giúp doanh nghiệp Việt từng bước định vị mình ở phân khúc giá trị cao hơn.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp

Tăng trưởng vượt trội và tín hiệu thị trường rõ ràng

Các số liệu được trình bày tại hội thảo cho thấy một xu hướng đáng chú ý là xuất khẩu thương mại điện tử đang tăng trưởng với tốc độ vượt xa các phương thức truyền thống.

Trong giai đoạn 2024 - 2029, ngành Nội thất dự kiến đạt mức tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, trong khi ngành thời trang có thể lên tới 26%, cao hơn từ 2 đến 5 lần so với xuất khẩu truyền thống.

Khảo sát trong Báo cáo năm 2026 của Access Partnership càng củng cố xu hướng này: 97% doanh nghiệp MSME cho rằng xuất khẩu thương mại điện tử sẽ đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn tới và 96% đánh giá đây là công cụ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Các thị trường chủ lực vẫn duy trì sự ổn định, bao gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc và Vương quốc Anh, những thị trường có dung lượng lớn, mức độ số hóa cao và hành vi tiêu dùng trực tuyến đã trưởng thành.

Ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Điểm nghẽn chính sách và nhu cầu về một chiến lược tổng thể

Dù tiềm năng là rõ ràng, khảo sát cũng chỉ ra một thực tế: khoảng 95% doanh nghiệp MSME cho rằng cần có một chiến lược tổng thể, dài hạn dành riêng cho xuất khẩu thương mại điện tử.

Đây là một điểm then chốt. Thương mại điện tử xuyên biên giới là một kênh bán hàng và là một hệ sinh thái phức hợp, liên quan đến logistics, thanh toán, pháp lý, tiêu chuẩn sản phẩm, dữ liệu và quản trị rủi ro.

Việc thiếu một khung chiến lược đồng bộ có thể khiến doanh nghiệp bị phân mảnh trong tiếp cận thị trường, gia tăng chi phí tuân thủ và hạn chế khả năng mở rộng quy mô.

Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là cải cách thủ tục hành chính, mà còn là sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trung ương và địa phương, nhằm tích hợp các dịch vụ hỗ trợ và nâng cao hiệu quả điều phối chính sách.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương)

Vai trò của chính sách và khu vực nền tảng

Tại Hội thảo, các bên đã chia sẻ nhiều định hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu thương mại điện tử theo hướng đồng bộ.

Ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, nhấn mạnh: “Trong những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành xu hướng phát triển quan trọng của thương mại toàn cầu. Đối với Việt Nam, thương mại điện tử đã tạo ra cơ hội xuất khẩu mới cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa”.

Ở cấp độ chính sách, Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực từ tháng 7 tới, trong đó Điều 9 yêu cầu Nhà nước hỗ trợ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam.

Song song, Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm Việt Nam thông qua nền tảng số, đồng thời gia tăng giao dịch xuyên biên giới.

Đại diện Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương) trình bày chiến lược xuất khẩu và nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của thương mại điện tử trong việc mở rộng thị trường và đa dạng hóa kênh xuất khẩu.

Hạ tầng nền tảng và “cánh tay nối dài” của doanh nghiệp

Một điểm đáng chú ý là sự tham gia ngày càng sâu của các nền tảng toàn cầu. Trong thực tế, các nền tảng này đang đóng vai trò như “cánh tay nối dài” cho doanh nghiệp Việt, không chỉ ở khâu phân phối, mà còn ở xây dựng thương hiệu, quản trị đơn hàng và tiếp cận dữ liệu thị trường.

Thông qua các nền tảng này, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực thời trang và nội thất đã từng bước khẳng định vị thế và xây dựng thương hiệu trên thị trường toàn cầu.

Hội thảo ghi nhận sự đồng thuận cao giữa các bên về việc tăng cường phối hợp và triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu thương mại điện tử.

Trong bối cảnh khung chính sách đang dần hoàn thiện, với Luật Thương mại điện tử và Kế hoạch phát triển quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới đã bắt đầu định hình.

Một điểm then chốt nằm ở sự nâng cấp về chất của tăng trưởng, xuất khẩu đang dịch chuyển khỏi mô hình phụ thuộc vào trung gian để tiến thẳng tới người tiêu dùng toàn cầu, từ gia công sang kiến tạo thương hiệu và từ lợi thế chi phí sang năng lực cạnh tranh dựa trên giá trị.

Với sự hội tụ của chính sách, nền tảng công nghệ và năng lực doanh nghiệp, giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của xuất khẩu thương mại điện tử, một động lực mới không chỉ giúp gia tăng kim ngạch, góp phần tái định vị Việt Nam trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu.

ĐÌNH KIÊN