Chiến thắng Đồn xã Đốc trong ký ức người lính đặc công năm xưa

Hình ảnh Đồn xã Đốc vào tháng 3/1971. Ảnh tư liệu được chụp lại.

Một buổi sáng tháng Ba, ông Đỗ Quang Trụ (80 tuổi, chiến sĩ Tiểu đoàn đặc công 409, Quân khu 5) lặng lẽ bước những bước chậm rãi trên con đường dẫn lên di tích Đồn xã Đốc (xã Trà Đốc, thành phố Đà Nẵng). Dừng lại trước nhà bia tưởng niệm những chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong trận đánh ác liệt năm xưa, ông đưa tay bốc lấy một nắm đất đỏ, lặng lẽ ngắm nhìn.

Bởi ông muốn chạm tay vào đất, nơi những đồng đội năm xưa của ông đã nằm lại nơi đây. Bàn tay run run, ánh mắt ông chùng xuống, ông đưa mắt tìm kiếm…, như thể đồng đội của ông vẫn còn đâu đó giữa núi rừng này. Và rồi, ký ức của đêm 27/3/1971 chợt ùa về, trận đánh đêm ấy dần hiện ra theo lời kể của người chiến sĩ đặc công năm nào…

Giữa đại ngàn hùng vĩ, Đồn xã Đốc năm xưa là một “pháo đài thép” kiên cố bậc nhất của quân Mỹ trên chiến trường Quân khu 5. Từ điểm cao chiến lược này, quân địch kiểm soát toàn bộ hành lang từ miền núi xuống đồng bằng, đồng thời tìm cách cô lập căn cứ cách mạng Nước Oa.

Chúng dựng lên hệ thống phòng thủ dày đặc với hàng trăm lô cốt, hầm ngầm, nhiều lớp rào kẽm gai, bãi mìn và vọng gác ngày đêm. Trên bầu trời, máy bay trinh sát liên tục quần thảo; dưới mặt đất, pháo binh từ xa luôn sẵn sàng chi viện. Đồn xã Đốc trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược quân sự của địch tại khu vực Quảng Nam - Đà Nẵng.

Trước tình hình đó, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 quyết định phải đánh, và đánh thắng. Nhiệm vụ được giao cho Tiểu đoàn đặc công 409 – đơn vị tinh nhuệ, gan dạ và giàu kinh nghiệm.

Những người lính đặc công năm xưa về thăm lại Đồn xã Đốc. Ảnh: D.LỆ

Những ngày trước trận đánh, các chiến sĩ đặc công lặng lẽ luồn rừng, bám sát mục tiêu. Có lúc, họ chỉ cách địch vài chục mét. Từng lớp rào, từng hầm hào, từng quy luật canh gác đều được ghi nhớ tỉ mỉ. Tất cả được chuẩn bị cho một trận đánh mang tính quyết định.

Chỉ huy chung trận đánh là Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Khắc Minh và Chính trị viên tiểu đoàn Lê Thanh Cượng. Đêm 27 rạng sáng 28/3/1971, 91 cán bộ, chiến sĩ đặc công chia thành 8 mũi, lặng lẽ áp sát cứ điểm. Ông Trụ nhớ lại: “Lúc đó, chúng tôi chỉ có một suy nghĩ phải đánh nhanh, đánh gọn, không cho địch kịp trở tay, anh em chúng tôi ngụy trang hết người đen nhẻm để địch không thể phát hiện. Không một tiếng động, không một sơ suất, những bước chân thầm lặng vượt qua từng lớp rào thép gai, bãi mìn, tiến sâu vào lòng địch".

Lúc 0 giờ 45 phút, tiếng bộc phá vang lên, xé toang màn đêm tĩnh lặng. Trận đánh bắt đầu. Từ nhiều hướng, các mũi tiến công đồng loạt xung phong. Tiếng súng AK dồn dập, B40, lựu đạn, thủ pháo liên tiếp nổ, đánh thẳng vào khu chỉ huy, trận địa pháo và các mục tiêu trọng yếu. Hơn nửa giờ chiến đấu, địch bị tê liệt trước đòn tiến công bất ngờ, táo bạo, đầy mưu trí của bộ đội ta.

Sau khi ta nổ súng, pháo địch ở Phước Lâm, Tiên Phước mới vội vàng nã đạn theo tọa độ quanh cứ điểm Đồn xã Đốc. Trong khi đó, quân ta đã nhanh chóng rút về hậu cứ. Chiến thắng Đồn xã Đốc xóa sổ căn cứ cuối cùng của địch trên mảnh đất Trà My.

Đồn xã Đốc hôm nay là Di tích lịch sử cấp Quốc gia, địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho bao lớp thế hệ trẻ. Ảnh: D.LỆ

Không chỉ có sự mưu trí, dũng cảm của bộ đội, chiến thắng Đồn Xã Đốc còn có sự góp sức thầm lặng nhưng vô cùng to lớn của đồng bào các dân tộc xã Trà Đốc. Họ dẫn đường, tiếp tế, che chở bộ đội, giữ bí mật tuyệt đối. Ông Đinh Văn Dênh (đồng bào Cadong, thôn 3, xã Trà Đốc) nhớ lại: “Hồi đó bà con Cadong chúng tôi chẳng ai bảo ai, cố gắng gùi từng củ sắn, củ khoai, nấu mang cho cán bộ cách mạng. Gian khổ, nguy hiểm nhưng ai cũng một lòng tin theo cách mạng". Chính tình quân dân ấy đã tạo nên sức mạnh để làm nên một chiến thắng vang dội.

Đã 55 năm trôi qua, Đồn xã Đốc hôm nay đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Trên mảnh đất năm xưa, những con đường mới đã mở, bản làng ngày càng khởi sắc. Kinh tế từng bước phát triển với các mô hình sản xuất mới; đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao. Bản sắc văn hóa các dân tộc được gìn giữ, phát huy. Trà Đốc hôm nay đang vươn mình mạnh mẽ, tiếp nối truyền thống anh hùng, đoàn kết, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Trên chính mảnh đất này, cuộc sống mới đang nảy nở từng ngày. Và bản hùng ca Đồn xã Đốc được viết bằng lòng quả cảm và nghĩa tình quân dân sẽ mãi mãi vang vọng giữa đại ngàn, như một ký ức không bao giờ quên.

DIỄM LỆ - THÚY VÂN