Chiến thắng 30/4/1975: Mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc

Hình ảnh xe tăng quân Giải phóng mang số hiệu 846 (Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn tăng thiết giáp 203, Quân đoàn 2) tiến vào Dinh Độc Lập do nhà báo Trần Mai Hưởng (TTXVN) chụp ngày 30/4/1975, trở thành hình ảnh mang tính biểu tượng cho Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ảnh: Trần Mai Hưởng/TTXVN

“Ta đi trong muôn ánh sao vàng, rừng cờ tung bay!
Rộn ràng bao mê say những bước chân dồn về đây
Sài Gòn ơi! Vững tin đã bao năm rồi một ngày vui giải phóng”…

Những bước tiến công thần tốc, từng cánh quân bộ đội giải phóng tiến về sào huyệt cuối cùng của chính quyền Sài Gòn. 11h30 phút trưa 30/4/1975, cổng Dinh Độc Lập đã bị húc đổ, lá cờ của Quân Giải phóng tung bay ngay tại tổng hành dinh của chính quyền Sài Gòn trong niềm hân hoan, chờ đón của cả dân tộc. Từ đây, miền Nam đã hoàn toàn giải phóng, non sông Việt Nam thống nhất một dải.

Chiến thắng 30/4/1975 mãi mãi là một mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kéo dài hơn 20 năm (1954-1975), mở ra kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nước.

Quyết định giải phóng miền Nam ngay trong mùa khô năm 1975

Vào cuối tháng 3/1975, thắng lợi của 2 đòn tiến công Tây Nguyên và Huế - Đà Nẵng đã làm thay đổi căn bản so sánh lực lượng giữa ta và địch, tạo bước phát triển nhảy vọt về cục diện chiến tranh hoàn toàn có lợi cho cách mạng.

Căn cứ vào những chuyển biến hết sức mau lẹ từ chiến trường, ngày 31/3/1975, Bộ Chính trị họp và đưa ra nhận định: “Về chiến lược, về lực lượng quân sự, chính trị, ta đã có sức mạnh áp đảo, địch đang đứng trước nguy cơ sụp đổ và diệt vong… thời cơ để mở tổng tiến công và nổi dậy tại Sài Gòn-Gia Định đã chín muồi” (1). Từ đánh giá đó, Bộ Chính trị quyết định: “Chúng ta phải nắm vững thời cơ chiến lược, quyết tâm thực hiện tổng tiến công và nổi dậy, kết thúc thắng lợi chiến tranh giải phóng trong thời gian ngắn nhất. Tốt hơn cả là bắt đầu và kết thúc trong tháng 4 năm nay, không để chậm. Phải hành động “thần tốc, táo bạo, bất ngờ” (2).

Thực hiện chủ trương của Đảng, ngày 7/4/1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện lệnh cho các đơn vị: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ, từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng".

Ngày 14/4/1975, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương thông qua lần cuối kế hoạch Chiến dịch giải phóng Sài Gòn-Gia Định. Kế hoạch xác định cuộc tiến công sẽ diễn ra đồng thời trên 5 hướng: Tây-Bắc, Đông - Bắc, Đông, Đông - Nam, Tây và Tây - Nam; thực hiện đánh nhanh, đánh dứt điểm, tiêu diệt và làm tan rã hoàn toàn quân địch, bảo vệ dân, bảo vệ các cơ sở kinh tế, văn hóa trong thành phố. Bộ Chính trị chỉ rõ: “ta có đầy đủ điều kiện và khả năng để giành toàn thắng trong thời gian ngắn với nhịp độ nhanh” (3).

Cùng ngày 14/4/1975, thể theo nguyện vọng của nhân dân và các lực lượng vũ trang trên chiến trường, trong đó có quân và dân thành phố Sài Gòn - Gia Định, Bộ Chính trị phê chuẩn đề nghị của Bộ tư lệnh Chiến dịch đặt tên Chiến dịch tiến công giải phóng Sài Gòn - Gia Định là Chiến dịch Hồ Chí Minh (4). Tin chiến dịch được mang tên Bác Hồ đến với toàn dân, toàn quân đã tạo nên sức mạnh mới, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần quân dân ta.

Một chiến công vĩ đại trong thế kỷ XX của dân tộc Việt Nam

Sáng 30/4/1975, từ khắp mọi hướng, hàng trăm xe tăng, xe thiết giáp cùng bộ binh Quân Giải phóng đồng loạt thẳng tiến chiếm Phủ Tổng thống Ngụy quyền Việt Nam Cộng hòa, giải phóng Sài Gòn. Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975 toàn thắng. Ảnh: Hứa Kiểm/TTXVN

Đúng 17 giờ ngày 26/4/1975, quân ta nổ súng bắt đầu tiến công lớn vào Sài Gòn, mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Từ 26 đến 28/4/1975, ta chọc thủng tuyến phòng ngự vòng ngoài, đập tan sự kháng cự của các sư đoàn địch, tiếp cận Sài Gòn. Địch bị rối loạn hoàn toàn về chiến lược.

Đêm 28/4/1975, Bộ Tư lệnh chiến dịch ra lệnh cho các cánh quân của ta ở 5 hướng tiến công đồng loạt vào Sài Gòn, đồng thời chỉ thị cho các Quân khu 8 và 9 ở đồng bằng Nam Bộ phối hợp tiến công giải phóng đồng bằng Nam Bộ. 5 giờ sáng ngày 29/4/1975, các cánh quân của ta cùng đánh vào các căn cứ phòng ngự của địch để tiến vào nội thành Sài Gòn. Những khẩu hiệu động viên ngắn gọn và thiết thực như: “chậm trễ là có tội với lịch sử”; “thời cơ là mệnh lệnh” của Bộ Chính trị được nêu lên. Tất cả các đơn vị bừng bừng khí thế tiến công, quyết đánh chiếm các mục tiêu được phân công.

Sau hơn 3 ngày đêm chiến đấu liên tục, quân ta đã đập tan hệ thống phòng thủ vòng ngoài, đánh chiếm nhiều căn cứ, vị trí quan trọng, làm tan rã phần lớn các sư đoàn chủ lực của đối phương. Thế trận chiến lược hoàn toàn nghiêng về phía cách mạng. Từ hậu phương lớn miền Bắc đến các vùng giải phóng, từ đô thị đến nông thôn, cả nước dõi theo từng bước tiến của chiến dịch với niềm tin tất thắng. Trên mũ, trên tay áo, trên báng súng, trên thân xe, lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh - “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta” - như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Sáng sớm ngày 30/4/1975, từ tất cả các hướng, các binh đoàn chủ lực đồng loạt tiến vào trung tâm Sài Gòn. Quân ta nhanh chóng chiếm được Bộ tư lệnh không quân và Bộ tư lệnh sư đoàn dù của địch làm chủ sân bay Tân Sơn Nhất.

10 giờ 45 phút cùng ngày, ta tiến đánh vào Dinh Độc lập, bắt sống toàn bộ chính quyền Sài Gòn, buộc Tổng thống Dương Văn Minh phải tuyên bố đầu hàng không điều kiện. 11 giờ 30 phút, lá cờ cách mạng tung bay trên nóc phủ Tổng thống chính quyền Sài Gòn-Dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử toàn thắng! Cả nước vỡ òa trong niềm vui sướng tột bậc - niềm vui của gia đình đoàn tụ, của non sông nối liền một dải. Những giọt nước mắt hạnh phúc rơi trên khuôn mặt của những người mẹ chờ con, những người vợ ngóng chồng, những mái đầu bạc thầm thì lời cầu nguyện suốt những năm dài chiến tranh. Đó không chỉ là nước mắt của riêng từng gia đình, mà còn là nước mắt của một dân tộc đã kiên cường bước qua những đêm dài lịch sử để chạm tới ánh sáng của bình minh độc lập.

Chiến thắng 30/4/1975 không chỉ chứng minh trí tuệ và tài thao lược của Đảng ta trong lãnh đạo và chỉ đạo chiến tranh cách mạng, mà còn chứng minh tinh thần quật khởi của người dân Việt Nam trong đấu tranh chống ngoại xâm. Chiến thắng đã chấm dứt ách thống trị hơn một thế kỷ của chủ nghĩa thực dân cũ và mới trên đất nước ta, mở ra một kỷ nguyên mới của dân tộc - kỷ nguyên của hòa bình, độc lập dân tộc, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Từ thắng lợi đó, 50 năm trước, ngày 25/4/1976, hơn 23 triệu cử tri của hai miền Nam - Bắc đã nô nức tham gia Tổng tuyển cử bầu Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất, ngày hội hoàn thành trọn vẹn sự nghiệp thống nhất về mặt Nhà nước, biểu dương lực lượng vĩ đại của nhân dân ta, thể hiện ý chí độc lập, tự chủ, tinh thần đoàn kết của dân tộc ta.

Chiến thắng ngày 30/4/1975 không chỉ có ý nghĩa kết thúc cuộc chiến tranh kéo dài và khốc liệt nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam, mà còn là mốc son chói lọi trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Đó là chiến thắng của niềm tin, của ước nguyện độc lập, tự do và thống nhất đất nước; chiến thắng của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam; chiến thắng của chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” và của tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí chiến đấu, bất khuất ngàn đời của Nhân dân Việt Nam, của các lực lượng tiến bộ và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Chiến thắng 30/4/1975 là thành quả quyết tâm sắt đá của dân tộc Việt Nam về một đất nước thống nhất, không thể bị chia cắt bởi bất kỳ thế lực nào. Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc - đã khẳng định chân lý bất diệt: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng chân lý ấy không bao giờ thay đổi.”

Các chiến sĩ giải phóng phất cao lá cờ chiến thắng trên sân bay Tân Sơn Nhất trong chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, ngày 30/4/1975. Ảnh: Quang Thành/TTXVN

51 năm trước, Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, là thành quả vĩ đại, thể hiện niềm tin, ý chí, khát vọng độc lập, tự do, thống nhất đất nước của dân tộc ta. Ngày nay, niềm tin, ý chí, khát vọng của toàn dân tộc vẫn là điểm tựa để đất nước ta gặt hái những thành tựu mới. Đó là niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó là ý chí, khát vọng phát triển bứt phá, tăng tốc dưới sự lãnh đạo của Đảng để xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

Trong ký ức dân tộc, ngày 30/4 mãi mãi là mùa Xuân của thống nhất. Nhưng trong trách nhiệm của thế hệ hôm nay, 30/4 còn phải là mùa Xuân của hành động. Hành động để giữ vững những gì cha ông đã đổi bằng xương máu. Hành động để biến hòa bình thành phát triển, biến thống nhất thành phồn vinh, biến đại đoàn kết thành động lực đi tới. Đúng như lời khẳng định trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng ngày 26/4/2026: “Chúng ta tự hào về lịch sử, nhưng tự hào phải đi cùng hành động. Chúng ta yêu nước, nhưng yêu nước phải thể hiện bằng việc làm mỗi ngày. Chúng ta nói về đoàn kết, thì phải biết biết giúp nhau lúc khó khăn, biết đặt lợi ích chung lên trên… Chúng ta có trách nhiệm phải sống xứng đáng với công đức Tổ tiên, phải làm tốt hơn công việc của mình, chăm lo tốt hơn cho gia đình, góp sức nhiều hơn cho quê hương, đất nước".

***

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, t.36, tr.95.

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, t.36, tr.96.

(3) Điện ngày 15/4/1975 của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương gửi Bộ Chỉ huy và Đảng ủy Mặt trận Sài Gòn, lưu trữ tại Bộ Quốc phòng.

(4) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập, Sđd, t.36, tr.109.

Diệp Ninh/TTXVN (Tổng hợp)