Chiến sự Trung Đông: Áp lực trực tiếp và lớn nhất với kinh tế Việt Nam là gì?

Áp lực lạm phát, hiệu ứng "domino" với thương mại, dịch vụ

Giới phân tích trong nước và quốc tế đã cảnh báo, giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng nếu xung đột kéo dài. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, giá dầu thô đã tăng hơn 10% trong cuối tuần, vượt mốc 80 USD/thùng

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz và trường hợp nếu xung đột kéo dài, tác động trước tiên và rõ nét nhất sẽ là giá dầu. Khi giá năng lượng leo thang, chi phí sản xuất và vận chuyển toàn cầu đều tăng theo, kéo theo mặt bằng giá hàng hóa tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Ông Phong cho rằng, đây là áp lực trực tiếp và lớn nhất đối với kinh tế Việt Nam, bởi nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu đầu vào nhập khẩu. Giá xăng dầu tăng sẽ kéo theo chi phí đầu vào của nhiều ngành sản xuất và tiêu dùng, làm gia tăng áp lực lạm phát.

Đường ống dẫn dầu tại tỉnh Kirkuk, Iraq. Nguồn: AP.

Bên cạnh đó, xung đột lan rộng còn có thể ảnh hưởng tới dòng vốn đầu tư quốc tế. Nếu nhiều quốc gia trong khu vực bị cuốn vào vòng xoáy căng thẳng, tâm lý thận trọng sẽ gia tăng, tác động tới hoạt động đầu tư và thương mại của Việt Nam.

Việt Nam đã ký Hiệp định Thương mại tự do với UAE (CEPA), mở ra kỳ vọng thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, nếu Trung Đông tiếp tục chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị, quá trình triển khai và khai thác hiệu quả hiệp định này có thể đối mặt không ít thách thức.

Ở góc độ dịch vụ, du lịch giữa Việt Nam và các nước trong khu vực cũng bị ảnh hưởng. Việc gián đoạn đường bay hoặc phải thay đổi lộ trình để tránh khu vực xung đột sẽ làm tăng chi phí vận tải, giảm hiệu quả khai thác và ảnh hưởng đến nguồn thu.

Theo vị chuyên gia kinh tế, căng thẳng kéo dài sẽ làm gia tăng chi phí bảo hiểm, logistics, dự trữ hàng hóa và các khoản chi để ứng phó rủi ro. Những yếu tố này cộng hưởng sẽ tạo sức ép lên ổn định kinh tế vĩ mô. Về tổng thể, tất cả các tác động trên đều ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Trong khi đó, năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị mục tiêu tăng trưởng 10%. Đây sẽ là năm khởi đầu cho giai đoạn tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.

Đánh giá về khả năng ứng phó, ông Phong cho rằng Việt Nam đã có kinh nghiệm trước những căng thẳng từng xảy ra ở khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, bối cảnh lần này phức tạp hơn do phạm vi ảnh hưởng rộng và mức độ căng thẳng cao hơn.

“Kinh nghiệm cũ giúp Chính phủ và doanh nghiệp chủ động hơn trong xây dựng kịch bản ứng phó, bảo đảm an toàn cho công dân và hoạt động sản xuất kinh doanh. Song, điều quan trọng nhất vẫn là bám sát diễn biến tình hình, cập nhật liên tục và chuẩn bị các phương án linh hoạt phù hợp với từng cấp độ rủi ro”, ông Phong nhấn mạnh.

3 kịch bản lạm phát 2026

Dự báo một số yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá năm nay, theo Bộ Tài chính, xung đột quân sự và cạnh tranh thương mại toàn cầu gia tăng khiến giá năng lượng có thể biến động tăng nếu nguồn cung bị ảnh hưởng. Giá nguyên vật liệu nhập khẩu và tỷ giá nếu tăng sẽ ảnh hưởng đến chi phí, giá thành từ đó đẩy giá hàng hóa tiêu dùng trong nước tăng lên.

Xung đột leo thang tại Trung Đông gia tăng sức ép lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy chi phí vận tải, năng lượng và logistics.

Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng, giá thịt lợn, giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ theo hướng tính đúng tính đủ… sẽ là những yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá.

Trên cơ sở mục tiêu lạm phát năm 2026 khoảng 4,5%, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm nay. Kịch bản 1: CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 3,6% so với năm 2025. Kịch bản 2: CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,10% so với năm 2025. Kịch bản 3: CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,6% so với năm 2025.

Trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong và ngoài nước tính đến thời điểm hiện tại, Ngân hàng Nhà nước ước tính lạm phát tổng thể bình quân năm 2026 tăng khoảng 4-4,5%. Năm 2026, các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,2-4%.

Kiến nghị một số biện pháp điều hành giá trong thời gian tới, Bộ Tài chính nhấn mạnh, năm 2026 cần tiếp tục kiểm soát tốt lạm phát trong bối cảnh các nguồn lực được thúc đẩy mạnh nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao nhất.

Điều hành giá phải hài hòa giữa ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh. Các chính sách cần góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm đời sống người dân. Bộ Tài chính cũng đề nghị tiếp tục thực hiện lộ trình giá thị trường đối với các dịch vụ công và hàng hóa do Nhà nước quản lý. Tuy nhiên, việc điều chỉnh cần có mức độ và liều lượng phù hợp, bám sát diễn biến của chỉ số giá tiêu dùng.

Trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục chủ động thực hiện các biện pháp về quản lý, điều hành giá, bình ổn giá cả thị trường các hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu.

Kết luận phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2 diễn ra sáng nay (4/3), Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu kiên định mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát; các bộ, ngành khẩn trương đánh giá tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông tới nước ta, xây dựng các kịch bản, giải pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả.

Việt Linh