Chiến lược 3Q và xây dựng nền kinh tế tự chủ

Thực tế cho thấy, các nhà hoạch định chính sách luôn tận dụng quan hệ rất chặt chẽ và có tính chất hữu cơ của hai lĩnh vực tài chính và tài nguyên để tăng trưởng kinh tế, góp phần tạo nguồn lực tài chính và hạ tầng cho phát triển. Tuy nhiên, cần xác định rõ quy hoạch đất đai và nguồn lực tài chính không phải là "cây đũa thần" của tăng trưởng. Khi quy hoạch thiếu tầm nhìn, mất cân đối giữa các nguồn lực và đi ngược quy luật cung - cầu, nền kinh tế sẽ đối mặt với nhiều rủi ro.

Trong các nền kinh tế mà Nhà nước kiểm soát nguồn cung đất, giá đất sơ cấp tăng cao có thể tạo ra tỷ suất lợi nhuận hấp dẫn, khiến dòng vốn của doanh nghiệp, ngân hàng và người dân dịch chuyển mạnh vào bất động sản. Hệ quả là vốn cho sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo bị thu hẹp, cạnh tranh thiếu lành mạnh, khoảng cách giàu nghèo gia tăng và cơ hội tiếp cận nhà ở của người trẻ ngày càng khó khăn. Khi thị trường bất động sản phát triển quá nóng, nguy cơ bong bóng tài sản và rủi ro hệ thống tài chính cũng gia tăng. Nếu bong bóng vỡ, nợ xấu ngân hàng tăng, đầu tư đình trệ và nền kinh tế có thể rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Mô hình quản trị “Ngũ hành lực” tích hợp AI

Để khắc phục những rủi ro nêu trên, một số nền kinh tế có thể chế đất đai như Việt Nam đã sử dụng các biện pháp kiểm soát đòn bẩy tài chính nhằm hạn chế bong bóng bất động sản. Tuy nhiên, nếu áp dụng các công cụ quản lý hành chính như "Lằn ranh đỏ" (Red Lines) một cách đơn lẻ, đột ngột và đồng loạt, thị trường có thể đối mặt với "cú sốc thanh khoản", làm suy yếu cả những cấu trúc kinh tế lành mạnh, kéo theo sự sụt giảm của thị trường bất động sản và nguy cơ nhiều doanh nghiệp liên quan rơi vào khó khăn hoặc phá sản.

Chính vì vậy, cần một mô hình đồng bộ và bền vững hơn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền từ quy hoạch đất đai, qua đó phát huy vai trò của Nhà nước trong định hướng phát triển quốc gia. Mô hình này phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và Nhà nước. Đồng thời, với nền tảng tài chính - tiền tệ vững chắc, Nhà nước có thể sử dụng linh hoạt chính sách lãi suất, phát hành trái phiếu và các công cụ điều tiết vĩ mô để thúc đẩy đầu tư, nâng cao thanh khoản thị trường và củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính.

Tư duy quản trị "Ngũ hành lực" theo cách tiếp cận phương Đông coi đất đai và tài chính là hai nguồn lực cốt lõi trong một chuỗi giá trị tuần hoàn gồm năm nguồn lực: tài chính, tài nguyên, sản phẩm vật chất, con người và xã hội. Mục tiêu là điều tiết dòng vốn theo quy luật cung - cầu để tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế, thay vì để nguồn lực tập trung vào đầu cơ hoặc chảy ra nước ngoài. Trong nền kinh tế mà đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước nắm quyền cung ứng đất sơ cấp, vì vậy cần tác động từ gốc thông qua quy hoạch và phân bổ nguồn lực hợp lý, thay vì chỉ xử lý những hệ quả phát sinh của thị trường. Cách tiếp cận này góp phần giải phóng dòng vốn, ổn định kinh tế vĩ mô và củng cố niềm tin của thị trường.

Cụ thể, cần xây dựng quy hoạch minh bạch trên cơ sở cân bằng các nguồn lực để điều tiết linh hoạt nguồn cung đất, ưu tiên phát triển nhà ở, nhà cho thuê và các công trình phúc lợi theo định hướng của Nhà nước. Đồng thời, cần hoàn thiện phương pháp định giá đất sơ cấp theo tín hiệu thị trường; sử dụng các công cụ tài khóa như thuế giá trị đất (Land Value Tax - LVT) để hạn chế đầu cơ, giải phóng nguồn vốn ứ đọng; kiểm soát hợp lý tín dụng và điều hướng dòng vốn vào các lĩnh vực tạo giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, cần củng cố nền tảng pháp quyền thông qua việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là Luật Đất đai, Luật Nhà ở và các quy định liên quan, bảo đảm phù hợp với sự vận động của thị trường và đặc thù chế độ sở hữu đất đai. Một hệ thống tư pháp độc lập, minh bạch và hiệu quả sẽ góp phần nâng cao kỷ cương pháp luật, tạo môi trường đầu tư ổn định và củng cố niềm tin của thị trường.

Trong kỷ nguyên số, chiến lược Quan hệ quốc tế cần được phát huy để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đồng thời kết hợp phát huy nội lực nhằm ứng dụng AI và công nghệ cao vào quản trị quốc gia. Việc tích hợp dữ liệu lớn, mô hình dự báo và bản đồ số vào công tác quy hoạch sẽ giúp giám sát quá trình thực hiện, phát hiện sớm rủi ro và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu. Qua đó, quản lý công có thể chuyển từ xử lý sự vụ sang quản trị chủ động, minh bạch và hiệu quả hơn.

AI chỉ phát huy hiệu quả khi được tích hợp vào một mô hình quản trị thống nhất. Kết hợp AI với chiến lược 3Q và mô hình "Ngũ hành lực" sẽ giúp số hóa dữ liệu, lượng hóa các mục tiêu quản trị và nâng cao hiệu quả điều hành trên cơ sở các chỉ số đo lường cụ thể. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và phát triển bền vững.

Ảnh: TTXVN

Bộ khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 3Q xác định quy hoạch tổng thể là công cụ trung tâm để định hình, kết nối và phân bổ hiệu quả các nguồn lực quốc gia. Khi được sử dụng đồng bộ và bền vững, các nguồn lực này sẽ tạo nền tảng cho một xã hội công bằng, bảo đảm cơ hội tiếp cận việc làm và nhà ở cho mọi người dân, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tri thức và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Đó cũng là nền tảng để xây dựng một nền kinh tế tự chủ và phát triển bền vững.

Chắc chắn, với sự chủ động triển khai chiến lược 3Q kết hợp áp dụng hiệu quả và linh hoạt bộ khung quản trị “Ngũ hành lực” tích hợp AI, chúng ta sẽ không chỉ thấy chất lượng sống của người dân ngày một nâng cao mà còn thấy những hình ảnh thương hiệu “Made in Vietnam” cùng với ngôi sao vàng năm cánh ngày càng tung bay một cách rực rỡ và tự hào không chỉ ở Việt Nam mà trên trường quốc tế.

TS. Đoàn Duy Khương