Chiến dịch 500 ngày đêm: Khi công nghệ hiện đại đồng hành cùng hành trình tri ân

Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vừa có báo cáo sơ kết toàn diện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và đề ra phương hướng, mục tiêu then chốt cho 6 tháng cuối năm 2026. Tâm điểm của "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" là cả hệ thống chính trị đang vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, ứng dụng tối đa thành tựu chuyển đổi số và giám định ADN, nhằm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ.

Đẩy mạnh tìm kiếm

Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS) đối mặt với không ít thách thức khi thông tin về nơi chôn cất ban đầu ngày càng ít, địa hình địa vật thay đổi lớn và nhiều khu vực còn tồn sót vật nổ. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sát sao của Ban Chỉ đạo quốc gia và Bộ Quốc phòng, 24 đội tìm kiếm quy tập chuyên trách (8 đội tại Lào, 11 đội tại Campuchia, 5 đội trong nước) đã nỗ lực vượt bậc để đưa các anh hùng liệt sĩ trở về.

Tỉnh Điện Biên đang khẩn trương triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Ảnh: Trung Kiên/TTXVN

Kết quả đạt được trong nửa đầu năm vô cùng ý nghĩa: 1.255 hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm và quy tập thành công, trong đó tìm thấy 314 hài cốt ở trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 768 hài cốt tại Campuchia; 3 mộ tập thể được phát hiện và quy tập tại Tuyên Quang; 5.742,6 ha được rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ công tác quy tập (đạt 25,27% kế hoạch). Riêng vùng lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đã rà phá được 2.735,4 ha (đạt 58,70%).

Bên cạnh đó, các hội thảo khoa học xác minh thông tin mộ liệt sĩ tập thể tại Nghĩa địa Chí Hòa xưa (TP Hồ Chí Minh) hay Nghĩa trang liệt sĩ phường Đắk Cấm và đường Trường Chinh (Kon Tum) cũng được tổ chức kịp thời nhằm chuẩn hóa dữ liệu thực địa.

Lấy mẫu và số hóa dữ liệu trên diện rộng

Điểm nhấn quan trọng trong Chiến dịch 500 ngày đêm chính là sự đồng hành của công nghệ và quy trình kỹ thuật hiện đại. Bộ Quốc phòng đã ban hành quy trình kỹ thuật đồng bộ từ khâu lấy mẫu, vận chuyển đến lưu trữ mâũhài cốt liệt sĩ (HCLS(. Đồng thời, Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia đã phối hợp với Viettel đưa vào khai thác Phần mềm quản lý thông tin mẫu HCLS và Phần mềm báo cáo tiến độ chiến dịch.

Huế đẩy nhanh số hóa, lấy mẫu ADN các phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin. Ảnh: Mai Trang/TTXVN

Đến nay, toàn quốc đã thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với quân số 3.615 người. Hoạt động lấy mẫu thí điểm tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (Nghệ An) và tại 7/7 Quân khu đã mang lại những con số thực tế ấn tượng gồm: 15.427 mộ liệt sĩ được tổ chức lấy mẫu, trong đó có 10.979 mộ đủ điều kiện (đạt 71,17%) và 4.448 mộ không đủ điều kiện; 93.464 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ được thu và lưu trữ; trong đó cơ quan chức năng đã phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu quốc gia 53.036 mẫu.

Ngành Nội vụ cũng đang thúc đẩy tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ theo tiêu chuẩn “đúng, đủ, sạch, sống”.

Khâu xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN được triển khai thận trọng nhưng vô cùng khẩn trương. Tính đến tháng 6 năm 2026, các đơn vị giám định chuyên trách đã tiếp nhận 8.157 mẫu HCLS từ các địa phương gửi về. Viện Pháp y Quân đội đã tiến hành giám định 92 mẫu, thu được kết quả giải trình tự gen của 20 mẫu.

Song song với giám định sinh học, phương pháp thực chứng cũng chứng minh hiệu quả cao khi Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia phối hợp với hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng rà soát, đính chính và xác minh thông tin thành công cho 559 mộ liệt sĩ tại các Nghĩa trang liệt sĩ Lộc Bình và Quảng Uyên.

Sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị

Nửa cuối năm 2026 là giai đoạn tăng tốc then chốt của Chiến dịch 500 ngày đêm. Ban Chỉ đạo quốc gia đề ra các mục tiêu cụ thể bằng những con số định lượng rõ ràng: Tìm kiếm, quy tập khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ, dồn lực cho địa bàn trong nước và các khu vực có thông tin mộ tập thể.; Tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS của khoảng 110.000 mộ; đồng thời thu nhận 100.000 mẫu sinh phẩm thân nhân.

Giám định ADN khoảng 9.000 mẫu HCLS, phân chia cụ thể: Viện Pháp y Quốc gia (Bộ Y tế) thực hiện 5.600 mẫu; Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ) thực hiện 2.300 mẫu; Viện Pháp y Quân đội thực hiện 1.100 mẫu.

Hoàn thành trong năm 2026 việc rà phá bom mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, nhất là tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Vị Xuyên (tỉnh Tuyên Quang), Lào Cai, Lạng Sơn.

Để đạt được mục tiêu này, theo Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, nhiệm vụ đã được phân công cụ thể cho từng bộ, ngành. Cụ thể, Bộ Quốc phòng triển khai lấy mẫu HCLS diện rộng, phấn đấu khu vực phía Bắc (từ Hà Tĩnh trở ra) hoàn thành trước 22/12/2026; khu vực phía Nam (từ Quảng Trị trở vào) hoàn thành trước 30/4/2027. Đặc biệt phải khởi công xây dựng Trung tâm lưu trữ, bảo quản mẫu HCLS trước ngày 27/7/2026.

Bộ Nội vụ trình ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng; đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia và chủ trì số hóa, bàn giao hiện vật, kỷ vật chiến tranh về cho thân nhân.

Bộ Công an hoàn thành kế hoạch lấy mẫu sinh phẩm thân nhân trên toàn quốc, đẩy nhanh việc phân tích đối khớp ADN và vận hành ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ.

Bộ Tài chính ưu tiên tối đa nguồn lực, giao dự toán kinh phí kịp thời cho các đơn vị trung ương và bổ sung cho địa phương. Bộ Y tế tăng cường cán bộ y tế hỗ trợ các địa phương lấy mẫu nghĩa trang.

Khối lượng công việc lớn của chặng đường cuối năm 2026 đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ giữa các cấp, các ngành. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim của thế hệ hôm nay hướng về nguồn cội tri ân.

XM/Báo Tin tức và Dân tộc