Chi phí vận chuyển tăng, giá thức ăn chăn nuôi leo thang

Người chăn nuôi chịu áp lực kép

Từ đầu năm 2026, ngành chăn nuôi Việt Nam liên tục chịu tác động tiêu cực từ biến động thị trường quốc tế. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 3-2026, giá trị nhập khẩu thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản và nguyên liệu ước đạt 420 triệu USD, đưa tổng kim ngạch quý I-2026 lên khoảng 1,05 tỷ USD, giảm 9,5% so với cùng kỳ năm 2025. Dù tổng giá trị nhập khẩu giảm, cơ cấu thị trường lại có sự dịch chuyển đáng kể. Nhập khẩu từ Mỹ và Trung Quốc tăng mạnh, trong khi Argentina và Brazil giảm sâu. Canada ghi nhận mức tăng đột biến, cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn cung trong bối cảnh thị trường nhiều biến động. Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, với hơn 65% nguyên liệu thô và trên 90% thức ăn bổ sung phải nhập từ nước ngoài. Điều này khiến chi phí sản xuất trong nước dễ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những biến động bên ngoài.

Giá thức ăn chăn nuôi tăng mạnh gây khó khăn cho người dân. Ảnh: PV

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, đã làm gián đoạn chuỗi logistics toàn cầu. Thời gian vận chuyển kéo dài thêm 15–20 ngày, trong khi chi phí vận chuyển tăng từ 30–50%, kéo theo giá thành sản xuất trong nước gia tăng.

Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng giá thức ăn chăn nuôi từ 100–300 đồng/kg. Việc tăng giá này nhằm bù đắp chi phí nguyên liệu và vận chuyển tăng cao, đồng thời bảo đảm chất lượng sản phẩm cung ứng ra thị trường. Đến đầu tháng 3-2026, khi căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá nhiên liệu tiếp tục leo thang, khiến chi phí vận chuyển tăng thêm và đẩy giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước tăng theo. Giám đốc Hợp tác xã sản xuất kinh doanh sản phẩm nông nghiệp Phúc Thọ (xã Phúc Thọ) Nguyễn Hưng Thỉnh cho biết, hiện giá thức ăn đã tăng thêm 7.000–12.000 đồng mỗi bao (25–40 kg) so với cuối tháng 2-2026. Trên thị trường, giá thức ăn cho lợn con khoảng 480.000 đồng/bao (25 kg), thức ăn cho lợn thịt dao động 360.000–370.000 đồng/bao; thức ăn gia cầm phổ biến từ 260.000–370.000 đồng/bao. Mức tăng này tạo áp lực lớn lên chi phí đầu vào của người chăn nuôi, đặc biệt là các hộ quy mô nhỏ.

Trong khi chi phí sản xuất tăng cao, giá sản phẩm chăn nuôi lại giảm. Ảnh: PV

Trong khi chi phí sản xuất tăng cao, giá sản phẩm chăn nuôi lại giảm trên diện rộng. Tháng 3-2026, giá lợn hơi giảm mạnh ở cả ba miền do nguồn cung dồi dào trong khi sức tiêu thụ chưa cải thiện. Miền Bắc giảm khoảng 7.500 đồng/kg, xuống còn 62.000–63.000 đồng/kg; miền Trung – Tây Nguyên dao động 61.000–68.000 đồng/kg; miền Nam còn 67.000–69.000 đồng/kg. Giá thịt gà cũng giảm sâu; gà lông màu tại miền Bắc còn khoảng 54.000 đồng/kg, miền Trung 47.000 đồng/kg, miền Nam khoảng 46.000 đồng/kg. Gà công nghiệp giảm mạnh hơn, có nơi chỉ còn 22.000–30.000 đồng/kg do nguồn cung tăng nhanh trong khi sức mua yếu.

Theo các chuyên gia, tình trạng “chi phí tăng, giá bán giảm” đang tạo ra áp lực kép đối với người chăn nuôi. Dự báo từ tháng 4 đến tháng 6-2026, chi phí sản xuất có thể tăng thêm 10–15%, trong khi lợi nhuận của người chăn nuôi giảm từ 10–20%, khiến nhiều hộ đứng trước nguy cơ thua lỗ hoặc phải thu hẹp sản xuất.

Tăng tự chủ nguyên liệu, giảm phụ thuộc bên ngoài

Trước những rủi ro từ đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động giá cả, việc nâng cao tính tự chủ về nguyên liệu đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y Phạm Kim Đăng cho rằng, để ứng phó hiệu quả, ngành nông nghiệp cần tập trung phát triển nguồn nguyên liệu trong nước, đồng thời đổi mới công nghệ sản xuất và tối ưu công thức thức ăn chăn nuôi nhằm giảm chi phí. Cùng với đó, việc tối ưu hóa hệ thống logistics, ký kết hợp đồng vận chuyển dài hạn được khuyến khích nhằm hạn chế tác động từ biến động giá nhiên liệu. Đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, mở rộng sang các khu vực như Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu và một số quốc gia châu Á cũng là hướng đi quan trọng để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Ngành chăn nuôi cần nâng cao năng lực tự chủ nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tăng khả năng thích ứng với biến động toàn cầu. Ảnh: PV

Một giải pháp khác là xây dựng kho dự trữ nguyên liệu chiến lược trong nước, nhằm bảo đảm nguồn cung khi thị trường thế giới biến động mạnh. Đây được xem là bước đi cần thiết để tăng khả năng chống chịu của ngành chăn nuôi trước các cú sốc bên ngoài.

Về dài hạn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn nhận định, ngành nông nghiệp cần đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu nội địa, đặc biệt với các loại cây như ngô, đậu tương và cây thức ăn gia súc. Đồng thời, cần tăng cường nghiên cứu, tận dụng các nguồn nguyên liệu thay thế như phụ phẩm nông nghiệp, phụ phẩm từ ngành chế biến thực phẩm để giảm áp lực nhập khẩu. Xung đột tại Trung Đông không chỉ mang lại thách thức mà còn mở ra một số cơ hội. Việc gián đoạn vận chuyển khiến các quốc gia xuất khẩu lớn như Brazil và Ukraine gặp khó khăn, từ đó tạo ra khoảng trống nguồn cung trên thị trường. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng cơ hội để tiếp cận các đơn hàng thay thế, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á hoặc các thị trường ít chịu ảnh hưởng từ tuyến vận tải qua vùng xung đột.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, ngành chăn nuôi Việt Nam đang phải đối mặt với bài toán khó khi chi phí đầu vào tăng cao trong khi giá đầu ra giảm. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất trước mắt mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về tái cơ cấu theo hướng chủ động và bền vững. Về lâu dài, nâng cao năng lực tự chủ nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tăng khả năng thích ứng với biến động toàn cầu sẽ là chìa khóa để ngành nông nghiệp Việt Nam vượt qua thách thức, tiếp tục giữ vững vai trò trụ đỡ của nền kinh tế.

Quỳnh Dung