Chân dung người nỗ lực đưa trí tuệ nhân tạo vào Lầu Năm Góc

Emil Michael từng tạo dựng tên tuổi tại Thung lũng Silicon cách đây một thập kỷ với tư cách là một nhà đàm phán quyết liệt cho công ty khởi nghiệp Uber Technologies Inc., thời điểm nền tảng này phải chật vật ứng phó với các chính phủ để theo đuổi mục tiêu thống trị thị trường vận tải toàn cầu.

Emil Michael đang là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ

Hiện tại, ông đã chuyển sang một chiến tuyến hoàn toàn khác trong một cuộc chiến liên quan đến một công ty khởi nghiệp đình đám khác. Lần này, ông đảm nhận vai trò trung tâm trong cuộc tranh chấp gay gắt giữa Lầu Năm Góc và doanh nghiệp tiên phong về trí tuệ nhân tạo Anthropic PBC. Cuộc đối đầu này phản ánh sự giao thoa phức tạp giữa các yêu cầu an ninh quốc gia cấp bách và những nguyên tắc an toàn công nghệ khắt khe nhất.

Sự chuyển giao quyền lực và rạn nứt trên bàn đàm phán

Với tư cách là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ phụ trách Nghiên cứu và Kỹ thuật, Emil Michael đã trực tiếp dẫn dắt quá trình đàm phán với Anthropic và Giám đốc điều hành của hãng, ông Dario Amodei, về cách thức cơ quan quốc phòng có thể ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo do công ty này phát triển.

Trọng tâm của các cuộc thảo luận xoay quanh mục tiêu cốt lõi của Anthropic nhằm ngăn chặn việc công nghệ của họ bị sử dụng cho mục đích giám sát hàng loạt đối với công dân Mỹ, cũng như việc cung cấp sức mạnh cho các hệ thống vũ khí tự động hoàn toàn. Những quan điểm trái ngược về giới hạn ứng dụng quân sự đã đẩy hai bên vào một thế bế tắc không thể tháo gỡ. Sự rạn nứt này lên đến đỉnh điểm khi Lầu Năm Góc chính thức gửi thông báo cho Anthropic trong tuần qua, khẳng định họ đã xác định công ty là một rủi ro đối với chuỗi cung ứng. Đây là một định danh cực kỳ nghiêm trọng và thông thường chỉ được sử dụng để chỉ định các quốc gia đối thủ nước ngoài, cho thấy mức độ căng thẳng đã vượt qua các tranh chấp thương mại thông thường.

Sự kiện này đã cho phép Michael tái hiện lại những chiến thuật đàm phán cứng rắn từng làm nên thương hiệu của ông trong suốt nhiệm kỳ bốn năm giữ chức Giám đốc Kinh doanh tại Uber. Tình trạng đối đầu hiện tại đã đặt Bộ Quốc phòng vào thế đối nghịch trực tiếp với Anthropic, một thế lực dẫn đầu trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo, đồng thời vấp phải sự phản đối từ một lực lượng đông đảo và có tiếng nói mạnh mẽ gồm các chuyên gia công nghệ đang vô cùng lo ngại về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các hệ thống vũ khí hủy diệt.

Bất chấp những căng thẳng gay gắt với Anthropic, Michael vẫn đang nỗ lực xây dựng các mối quan hệ tích cực với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ nói chung. Ông chủ động tiếp cận các đối tác tiềm năng nhằm mục đích tăng tốc quá trình áp dụng trí tuệ nhân tạo vào hệ thống quân sự.

Kể từ khi chính thức nhậm chức vào tháng 5, Michael đã gặp gỡ hàng trăm công ty công nghệ khác nhau theo thông tin từ một quan chức của bộ. Mục tiêu của chiến dịch tiếp xúc diện rộng này là đưa những công nghệ trí tuệ nhân tạo tiên tiến nhất vào tay chính phủ, làm việc chặt chẽ với một nhóm nhỏ các doanh nghiệp dẫn đầu thị trường và mở rộng mạng lưới các nhà thầu mà Bộ Quốc phòng thường xuyên hợp tác.

Mặt trận truyền thông bùng nổ và chiến thuật gây áp lực

Cách tiếp cận của Michael mang tính đa chiều và bao phủ nhiều mặt trận khác nhau. Ông vẫn duy trì các mối quan hệ trực tiếp với giới đầu tư tài chính, bao gồm cả những cá nhân đang hậu thuẫn tài chính cho chính Anthropic. Theo một nguồn tin nắm rõ sự việc yêu cầu giấu tên khi thảo luận về các cuộc trò chuyện riêng tư, Michael đã liên tục trao đổi với các nhà đầu tư này trong những ngày gần đây. Trong các cuộc thảo luận khép kín đó, ông đã chủ động chia sẻ góc nhìn và lập trường cứng rắn từ phía chính phủ về quá trình đàm phán, tạo ra một sức ép gián tiếp lên ban lãnh đạo của công ty khởi nghiệp.

Michael bên cạnh Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Pete Hegseth

Trên mặt trận truyền thông công khai, Michael đã không ngần ngại nhắm những lời lẽ chỉ trích nặng nề vào Anthropic. Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X vào tuần trước, ông đã trực tiếp gọi Giám đốc điều hành Amodei là một "kẻ nói dối" và mắc phải "hội chứng tự coi mình là Chúa". Sự gay gắt tiếp tục được thể hiện rõ nét tại Hội nghị thượng đỉnh American Dynamism do quỹ đầu tư Andreessen Horowitz tổ chức vào thứ ba.

Tại sự kiện này, Michael tuyên bố rằng những vấn đề rắc rối với một nhà cung cấp mô hình trí tuệ nhân tạo giấu tên đã đi xa hơn rất nhiều so với những gì giới truyền thông đã đưa tin trong vài tuần qua. Ông phàn nàn về việc công ty này đã liên tục thúc đẩy hàng chục hạn chế khác nhau đối với sản phẩm của mình, mặc dù thực tế là các mô hình trí tuệ nhân tạo này đã được tích hợp sâu vào một số vị trí nhạy cảm và quan trọng nhất bên trong cấu trúc của quân đội Mỹ.

Tính cách quyết liệt và ngọn lửa nhiệt huyết của ông trong môi trường chính phủ hoàn toàn phù hợp với danh tiếng mà ông đã tạo dựng tại Uber. Những chiến thuật gây áp lực toàn diện từ việc sử dụng truyền thông mạng xã hội, phát ngôn tại các hội nghị lớn cho đến các kênh liên lạc phi chính thức với giới đầu tư cho thấy một sự tính toán kỹ lưỡng nhằm đạt được mục tiêu đàm phán, bất chấp việc phải đối đầu với những tên tuổi lớn nhất trong ngành công nghệ hiện tại.

Di sản sóng gió tại Uber và mạng lưới quan hệ chính trị

Nhìn lại quá khứ, Michael từng là cánh tay phải đắc lực của cựu Giám đốc điều hành Travis Kalanick và là một nhân tố không thể thiếu đằng sau những thành công vang dội ban đầu của Uber. Trong bốn năm gắn bó với công ty, ông đã góp công lớn trong việc biến Uber từ một dự án khởi nghiệp non trẻ với nền tảng pháp lý vô cùng mỏng manh trở thành một thương hiệu quen thuộc trong mọi hộ gia đình và là trụ cột của hệ thống giao thông toàn cầu.

Ông đã trực tiếp hỗ trợ quá trình huy động số vốn khổng lồ lên tới hơn 10 tỉ USD. Dưới sự điều hành của ông, Uber đã mở rộng mạnh mẽ sang các thị trường quốc tế đầy thách thức như Trung Quốc, và cuối cùng tiến hành bán lại toàn bộ hoạt động kinh doanh tại quốc gia này cho đối thủ cạnh tranh Didi Chuxing bằng một thỏa thuận mang tính bước ngoặt.

Chuỗi chiến thắng liên tiếp của Michael tại công ty đã bị phủ bóng bởi hàng loạt tranh cãi và bê bối dư luận. Ông cuối cùng đã bị buộc phải rời khỏi vị trí vào năm 2017 sau một cuộc điều tra quy mô lớn về văn hóa môi trường làm việc của công ty chia sẻ chuyến đi này do cựu Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Eric Holder dẫn đầu. Báo cáo điều tra của Holder đã chính thức đề xuất việc loại bỏ Michael khỏi công ty cùng với một số thay đổi nhân sự quan trọng khác trong bộ máy lãnh đạo. Ngay sau đó, Travis Kalanick cũng nối gót rời đi.

Trước đó, Michael đã từng dính líu đến nhiều vụ bê bối thu hút sự chú ý của giới truyền thông tại Uber. Các báo cáo chỉ ra rằng ông và các giám đốc điều hành khác đã đến thăm một quán bar karaoke có dịch vụ nhạy cảm vào năm 2017. Vào năm 2014, ông cũng từng đưa ra gợi ý rằng Uber có thể chi tiền để đào bới những thông tin bất lợi về các nhà báo có thái độ chỉ trích công ty. Ông phủ nhận việc bản thân đã thực sự nhắm mục tiêu vào một phóng viên cụ thể và trong một tuyên bố đưa ra vào thời điểm đó, ông bày tỏ sự hối tiếc sâu sắc về sự cố phát ngôn này.

Bất chấp những vết gợn trong quá khứ, nhiều đồng minh của Michael vẫn tỏ ra vui mừng khi thấy một nhà điều hành kinh doanh dày dạn kinh nghiệm tham gia vào bộ máy chính phủ. Joe Lonsdale, một nhà đầu tư bảo thủ và là người đồng sáng lập Palantir Technologies Inc., nhận định rằng chính phủ rất cần một người tại Lầu Năm Góc thực sự am hiểu công nghệ và biết cách định hướng trong một thế giới công nghệ phức tạp. Ông nhấn mạnh thêm về nhu cầu cần có một cá nhân đủ trẻ để vẫn có thể duy trì cường độ làm việc 100 giờ một tuần một cách cực kỳ mãnh liệt.

Michael có nền tảng xuất thân từ nhóm sinh viên Cộng hòa tại Đại học Harvard và cũng đã tích lũy được những kinh nghiệm làm việc đáng kể trong môi trường chính phủ trước đây. Trước khi gia nhập hàng ngũ lãnh đạo của Uber, Michael từng là học giả tại Nhà Trắng dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và đảm nhận vị trí trợ lý đặc biệt cho cựu Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates.

Trong thời gian tại vị ở Uber, ông đã tham gia Hội đồng Kinh doanh Quốc phòng để đóng góp kiến thức chuyên môn về công nghệ của mình vào các đề xuất chính sách chiến lược. Trong những năm sau khi rời khỏi Uber và trước khi được bổ nhiệm vào Bộ Quốc phòng, Michael đảm nhiệm vai trò Giám đốc điều hành của một công ty mua lại mục đích đặc biệt (SPAC) mang tên DPCM Capital.

Hồ sơ đóng góp chính trị của ông cũng cho thấy một sự linh hoạt đáng kinh ngạc khi vượt qua các ranh giới đảng phái. Theo hồ sơ của Ủy ban Bầu cử Liên bang, trong hành động quyên góp gần đây nhất vào năm 2024, ông đã chuyển 1 triệu USD cho MAGA Inc., siêu ủy ban hành động chính trị của Tổng thống Donald Trump.

Ở một thời điểm khác trong quá khứ, Michael đã đóng góp 2.700 USD cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của ứng cử viên đảng Dân chủ Hillary Clinton. Sự nghiệp của Emil Michael phản ánh hình ảnh của một nhân vật đầy quyền lực, sẵn sàng thích nghi và sử dụng mọi công cụ có sẵn để đạt được mục tiêu chiến lược ở cả hai lĩnh vực công nghệ và chính trị.

Bùi Tú