Cấp mã số vùng trồng: Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Cùng với việc cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và phân cấp cho chính quyền cấp xã, chính sách mới được kỳ vọng tạo thuận lợi cho người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Đơn giản hóa thủ tục, phân cấp mạnh cho cơ sở

Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ: Quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói có hiệu lực từ ngày 31-7-2026 được đánh giá là bước cải cách lớn trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.

Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Huỳnh Tấn Đạt cho biết, nhiều quy trình, thủ tục sẽ thay đổi theo hướng minh bạch, đơn giản và thuận lợi hơn cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Điểm nổi bật của Nghị quyết là toàn bộ quy trình cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói sẽ được thực hiện trên môi trường số thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống xử lý nghiệp vụ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc số hóa toàn bộ quy trình không chỉ giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ mà còn bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", minh bạch trong suốt quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Nhiều quy trình, thủ tục sẽ thay đổi theo hướng minh bạch, đơn giản và thuận lợi hơn cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Ảnh: PV

Một thay đổi quan trọng khác là việc phân cấp mạnh cho địa phương. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ trực tiếp thực hiện việc cấp, cấp lại mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói; đồng thời chịu trách nhiệm hậu kiểm, quản lý, thu hồi, tạm dừng hoặc khôi phục mã số theo quy định.

Thủ tục hành chính cũng được cắt giảm đáng kể. Hồ sơ đề nghị cấp mã số chỉ còn đơn đề nghị, bãi bỏ bản thuyết minh theo quy định trước đây, giúp giảm tới 50% thành phần hồ sơ. Người dân không phải nộp lại các giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý.

Người dân không phải nộp lại các giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý. Ảnh PV

Thời gian giải quyết thủ tục cũng được rút ngắn mạnh. Đối với các tổ chức, cá nhân không đăng ký xuất khẩu, thời gian cấp mã giảm từ 14 ngày làm việc xuống còn 3 ngày làm việc, tương đương giảm gần 79%.

Với các trường hợp đăng ký xuất khẩu sang thị trường yêu cầu mã số vùng trồng, thời gian xử lý còn 10 ngày, giảm 4 ngày so với trước. Dữ liệu về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói sẽ được quản lý tập trung, công khai và kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cùng các cơ sở dữ liệu liên quan, tạo nền tảng cho công tác quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 36 bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu để cấp mã số, đồng thời làm rõ việc cấp mã cho cây trồng xen canh và xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm nhằm bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Các mã số đã được cấp trước đây vẫn tiếp tục có hiệu lực, bảo đảm quá trình chuyển đổi không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Nghị quyết số 36 bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu để cấp mã số, đồng thời làm rõ việc cấp mã cho cây trồng xen canh và xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm nhằm bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Ảnh: PV

Nhấn mạnh những điểm mới của Nghị quyết, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, việc cấp mã số vùng trồng sẽ được thực hiện theo diện tích cây trồng thay vì diện tích thửa đất như trước.

Điểm đột phá nhất là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Sau khi cấp mã, đối với các mã không phục vụ xuất khẩu sẽ tiến hành hậu kiểm sau khoảng 3 tháng.

Tiền kiểm chỉ áp dụng đối với những mã phục vụ xuất khẩu hoặc theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Huy động cả hệ thống chính trị triển khai Nghị quyết 36

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, việc triển khai Nghị quyết số 36 không chỉ áp dụng đối với cây sầu riêng hay một số nông sản xuất khẩu chủ lực mà sẽ được thực hiện trên toàn bộ cây trồng.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn xây dựng nền sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, minh bạch và có trách nhiệm. Cấp mã số vùng trồng không chỉ dành cho các nông sản xuất khẩu mà còn phục vụ cho thị trường trong nước.

Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, thống nhất hành động và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân trong quá trình triển khai.

Đối với các địa phương trọng điểm thành lập ban chỉ đạo và phát động chiến dịch "30 ngày đêm" nhằm hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, thực hiện cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói theo quy định mới. Đồng thời, cần huy động cả hệ thống chính trị tham gia, bố trí đủ nguồn lực về nhân lực và tài chính để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Nâng cao nhận thức cho người dân và hợp tác xã thông qua các chương trình tập huấn. Ảnh: PV

Ở cấp Bộ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ là đầu mối hướng dẫn các địa phương triển khai Nghị quyết. Cùng với đó, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Cục Đất đai và Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, đồng hành cùng nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh, để thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 36, trước hết cần nâng cao nhận thức cho người dân và hợp tác xã thông qua các chương trình tập huấn.

Trung tâm sẽ phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật xây dựng hệ thống tài liệu, sổ tay và quy trình hướng dẫn về cấp mã số vùng trồng; đồng thời tổ chức đào tạo đội ngũ khuyến nông cấp xã và cấp tỉnh để thống nhất quy trình thực hiện cũng như sử dụng phần mềm trên Cổng Dịch vụ công.

Ngoài hướng dẫn thủ tục, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tăng cường đào tạo quy trình sản xuất đáp ứng yêu cầu của từng thị trường xuất khẩu. “Mỗi thị trường có những tiêu chuẩn khác nhau, vì vậy phải xây dựng quy trình cụ thể để hướng dẫn đến tận người nông dân", ông Lê Quốc Thanh cho biết thêm.

Các địa phương nhanh chóng kiện toàn lực lượng khuyến nông cộng đồng tại cấp xã, huy động cán bộ chuyên môn, các tổ chức xã hội, nông dân sản xuất giỏi và doanh nghiệp cùng tham gia tư vấn, hỗ trợ người dân trong quá trình triển khai.

Theo kế hoạch, ngay trong tuần tới, Trung tâm sẽ tổ chức lớp đào tạo tại Đắk Lắk trước khi mở rộng sang Lâm Đồng và Gia Lai nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho việc triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước…

Việc ban hành Nghị quyết số 36 không chỉ tháo gỡ những rào cản về thủ tục hành chính mà còn đặt nền móng cho hệ thống quản lý mã số vùng trồng hiện đại, minh bạch và số hóa.

Khi chuyển từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đẩy mạnh phân cấp, ứng dụng công nghệ số, Việt Nam kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế, qua đó tạo động lực mới cho phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập.

Quỳnh Dung