Cánh cửa mở toang, chứng khoán Việt chuẩn bị đón làn sóng vốn tỉ USD

Với lộ trình nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp được ấn định vào ngày 21-9-2026, thị trường chứng khoán trong nước đang đứng trước cơ hội đón nhận dòng vốn ngoại khổng lồ.

Vị thế mới

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa cho biết: FTSE Russell đã công bố kết quả rà soát giữa kỳ trong khuôn khổ kỳ đánh giá phân loại thị trường chứng khoán tháng 3-2026. Thông báo của FTSE Russell ghi nhận những tiến triển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam đối với nội dung về việc tiếp cận thị trường Việt Nam thông qua công ty chứng khoán toàn cầu. Đồng thời, chính thức xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đã được công bố vào tháng 10-2025.

Trong thông báo, FTSE Russell cũng nhấn mạnh đợt đánh giá giữa kỳ tháng 3-2026 xác nhận rằng Việt Nam đáp ứng các yêu cầu để được nâng hạng từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9-2026.

Hội đồng Quản trị Chỉ số FTSE Russell ghi nhận sự tiến bộ mạnh mẽ liên tục trong việc thiết lập mô hình môi giới toàn cầu, được hỗ trợ bởi Thông tư 08/2026 của Bộ Tài chính và những cải thiện đối với cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước.

Các cơ quan quản lý, các nhà môi giới trong nước và quốc tế, ngân hàng lưu ký và các tổ chức mua đã thống nhất được các thành phần vận hành then chốt cần thiết để triển khai, công việc còn lại tập trung vào việc hoàn thiện các thỏa thuận môi giới song phương.

Dựa trên tiến độ này, FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng, theo đó Việt Nam sẽ được thêm vào các chỉ số cổ phiếu toàn cầu của FTSE Russell bắt đầu từ ngày 21-9-2026, thông qua phương pháp tiếp cận đưa vào theo từng giai đoạn và sẽ tiếp tục kéo dài sang năm 2027.

Theo thống kê từ Bloomberg, hầu hết thị trường đều chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về dòng vốn nước ngoài khi chính thức được nâng hạng, bất kể theo tiêu chí đánh giá của FTSE hay MSCI. Số liệu thống kê cho thấy dòng vốn thường tăng gấp 5-7 lần so với bình quân giai đoạn trước khi được nâng hạng.

Các chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán VPBankS đánh giá việc FTSE chính thức đưa Việt Nam vào rổ từ 21-9-2026 là sự kiện quan trọng, qua đó củng cố thêm cơ sở cho câu chuyện chuyển đổi từ thị trường cận biên lên mới nổi theo chuẩn MSCI, vốn có tác động tới dòng vốn lớn hơn do phần lớn tài sản thụ động tại các thị trường mới nổi vẫn theo dõi chỉ số MSCI.

Dòng vốn ngoại sẽ có xu hướng quay trở lại mạnh mẽ khi FTSE chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

“Chúng tôi ước tính giá trị dòng vốn thụ động tối thiểu chảy vào thị trường Việt Nam đạt khoảng 1,7 tỉ USD khi hoàn tất toàn bộ quá trình chuyển đổi, chưa tính đến dòng vốn từ các quỹ chủ động”, VPBankS nhận định.

Ông Đặng Thanh Tùng, Giám đốc Nghiệp vụ cấp cao của Dragon Capital nhận định dòng vốn ngoại sẽ có xu hướng quay trở lại mạnh mẽ khi FTSE chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Tại thị trường cận biên, các quỹ chủ động thường đầu tư theo định hướng riêng thay vì bám sát chỉ số. Ngược lại, phân khúc thị trường mới nổi thu hút lượng lớn các quỹ thụ động, những quỹ bắt buộc phải giải ngân vào các cổ phiếu nằm trong rổ chỉ số của FTSE.

Một khi Việt Nam chính thức gia nhập rổ chỉ số mới, các quỹ thụ động sẽ thực hiện mua cổ phiếu theo tỷ trọng quy định. Điều này tạo ra dòng vốn ngoại chảy vào ổn định và bền vững, vì đây là hoạt động đầu tư mang tính bắt buộc theo chỉ số.

Đáng chú ý, ngay cả trước khi dòng vốn từ các quỹ thụ động xuất hiện, các tổ chức đánh giá và các quỹ chủ động cũng đã bắt đầu gia tăng tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam. Động thái này diễn ra trong bối cảnh định giá thị trường sau các nhịp điều chỉnh vừa qua đã trở nên tương đối hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Tầm nhìn dài hạn

Theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng Công ty chứng khoán SSI, việc chính thức được nâng hạng bởi FTSE là một tín hiệu rất tích cực, tạo tiền đề để các nhà tạo lập chỉ số khác, đặc biệt là MSCI, phải nhìn nhận lại thị trường Việt Nam. Khi các quỹ lớn như Vanguard hay các công ty chứng khoán toàn cầu bắt đầu vận hành hiệu quả tại đây, những lo ngại về hạ tầng và kỹ thuật sẽ không còn là rào cản cho các quyết định của MSCI.

“Chúng tôi kỳ vọng trong vòng 1 năm tới, cụ thể là tại các kỳ đánh giá tháng 6-2026 hoặc tháng 6-2027, xác suất Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi là rất cao, do họ sẽ chứng kiến được dòng tiền lớn từ các kỳ tái cơ cấu của FTSE hoạt động ổn định trên hệ thống cơ sở hạ tầng đã được nâng cấp của Việt Nam”, ông Hưng nói.

Trước đó, vào cuối năm 2025, trong buổi làm việc với UBCKNN, Quỹ Vanguard khẳng định niềm tin vào nỗ lực cải cách pháp lý của cơ quan quản lý Việt Nam trong việc mở cửa cho dòng vốn ngoại. Quỹ đã vạch sẵn lộ trình hiện diện tại Việt Nam bằng việc mở tài khoản vốn và giao dịch ngay khi thị trường chính thức được nâng hạng.

Vanguard nhấn mạnh rằng, những trải nghiệm thực tế trong quá trình hoàn tất thủ tục theo khung pháp lý mới sẽ là minh chứng rõ nét nhất cho các nhà đầu tư toàn cầu về một môi trường đầu tư Việt Nam thuận lợi và minh bạch.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới mục tiêu cao hơn quyết tâm chinh phục mục tiêu MSCI. Ảnh:PM

Theo ông Hưng, trong thời gian qua, các công ty chứng khoán đã chủ động thực hiện nhiều chuyến công tác nước ngoài để làm việc trực tiếp với các quỹ đang theo dõi chỉ số thị trường mới nổi nhằm chia sẻ về câu chuyện của Việt Nam. Ngay sau cột mốc nâng hạng, hành trình kết nối với các quỹ đầu tư lớn của các định chế tài chính trong nước vẫn đang được tiếp tục đẩy mạnh.

Tiến sĩ Tạ Thanh Bình, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết đang tích cực triển khai các giải pháp để vận hành cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm đi vào hoạt động trong năm 2026. Việc này không chỉ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của FTSE mà còn hướng tới mục tiêu xa hơn là thỏa mãn các tiêu chí nâng hạng khắt khe của MSCI.

Có thể thấy, thông báo của FTSE Russell về việc nâng cấp Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp mới chỉ là bước khởi đầu. Để đạt được các tiêu chuẩn cao hơn, đặc biệt là nâng hạng lên thị trường mới nổi theo phân khúc của MSCI, cần tiếp tục hoàn thiện một số nhóm tiêu chí trọng yếu.

Cụ thể, những vấn đề mà MSCI quan tâm và yêu cầu Việt Nam cải thiện trong thời gian tới tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất là về vấn đề sở hữu nước ngoài, bao gồm hai yếu tố cần xử lý, một là giảm thiểu số lượng các lĩnh vực đang bị hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài; hai là cải thiện tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng mà nhà đầu tư quốc tế có thể tiếp cận, vốn hiện còn ở mức thấp.

Thứ hai là nâng cao chất lượng và tính minh bạch của thị trường. Điều này bao gồm việc cải thiện quản trị công ty, chất lượng giao dịch và hệ thống thanh toán. Trong đó, việc triển khai mô hình CCP được coi là tiêu chí bắt buộc. Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cam kết sẽ đưa cơ chế CCP cho thị trường chứng khoán cơ sở vào vận hành trong năm 2026 để trực tiếp giải quyết yêu cầu này.

Thứ ba là tiêu chí về mức độ tự do hóa thị trường và khả năng chuyển đổi tự do của đồng nội tệ. Đây là vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng khác. Nội dung này đã được đưa vào đề án chung của Chính phủ, yêu cầu các đơn vị liên quan hiệp lực xử lý nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng hạng thị trường lên mức độ cao hơn trong tương lai.

PHƯƠNG MINH