Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung quy định 'hậu kiểm' vào Luật Nuôi con nuôi để bảo vệ trẻ em

Đề xuất 4 nhóm chính sách lớn

Tại cuộc họp, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó cục trưởng Cục Hành chính tư pháp (Bộ Tư pháp) Phan Đăng Kiên cho biết, Luật Nuôi con nuôi được Quốc hội thông qua năm 2010 và có hiệu lực từ đầu năm 2011, đánh dấu bước chuyển từ hệ thống quy định phân tán sang một khuôn khổ pháp lý thống nhất, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm mục tiêu cao nhất.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp thẩm định hồ sơ chính sách Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Tuy nhiên, qua 15 năm triển khai, nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn trong giải quyết việc nuôi con nuôi và công tác quản lý nhà nước.

Trên cơ sở đó, dự thảo chính sách của luật sửa đổi đề xuất 4 nhóm chính sách lớn, gồm: Siết chặt điều kiện và thủ tục nhằm bảo đảm quyền lợi tốt nhất của trẻ em; sửa đổi, bổ sung quy định để thống nhất với các luật liên quan; phát triển công tác xã hội nhằm nâng cao chất lượng giải quyết; và cải cách thủ tục hành chính gắn với phân cấp, ứng dụng công nghệ thông tin để tạo thuận lợi cho người dân.

Các chính sách này hướng tới khắc phục những bất cập hiện hành, đồng thời bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và nâng cao hiệu quả thực thi.

Làm rõ vướng mắc, tránh chồng chéo chính sách

Tại cuộc họp, các ý kiến cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi luật, song nhấn mạnh yêu cầu phải làm rõ mối liên hệ giữa các vướng mắc thực tiễn và nhóm chính sách đề xuất, bảo đảm tính thuyết phục và khả thi.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan soạn thảo cần phân tích rõ 12 nhóm khó khăn, vướng mắc, đồng thời lý giải cụ thể việc “chuyển hóa” các vấn đề này thành 4 nhóm chính sách, qua đó chứng minh khả năng giải quyết thực chất.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật, đặc biệt với Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo đó, cần nghiên cứu điều chỉnh một số quy định để tăng tính linh hoạt, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của trẻ em.

Đề xuất bổ sung cơ chế “hậu kiểm”

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị nghiên cứu bổ sung một chính sách riêng về “hậu kiểm” – tức là cơ chế quản lý, giám sát sau khi việc nuôi con nuôi đã được xác lập.

Theo Thứ trưởng, hiện đã có cơ chế báo cáo trong 3 năm, đặc biệt với các trường hợp có yếu tố nước ngoài, song cần được luật hóa và tăng cường hơn nữa vai trò giám sát của Nhà nước và xã hội để bảo vệ trẻ em một cách toàn diện.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng lưu ý việc cải cách thủ tục hành chính cần đi đôi với siết chặt điều kiện nhằm kiểm soát rủi ro, tránh tình trạng nới lỏng đồng loạt gây khó khăn trong quản lý.

Để bảo đảm tính logic, các nhóm chính sách cần được sắp xếp lại theo hướng tách bạch rõ giữa điều kiện và thủ tục; đồng thời rà soát để tránh trùng lặp, chồng chéo.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo ba định hướng lớn: Làm rõ và phân nhóm vướng mắc thực tiễn; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, trong đó có bổ sung cơ chế hậu kiểm; và sắp xếp lại các chính sách theo hướng rõ ràng, khả thi.

Ngoài ra, cần khai thác tối đa số liệu thực tiễn, đặc biệt là số liệu về nuôi con nuôi trong nước và có yếu tố nước ngoài, để tăng tính thuyết phục cho các đề xuất trước khi trình Chính phủ.

CHIẾN THẮNG