Cảnh báo dùng thuốc ở người sa sút trí tuệ

Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học California tại Los Angeles (UCLA), tổ chức RAND và Đại học Michigan cho thấy, dù đã có nhiều cảnh báo trong hướng dẫn lâm sàng, nhiều người cao tuổi mắc chứng mất trí nhớ vẫn được kê các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương. Ước tính khoảng 25% người cao tuổi bị sa sút trí tuệ đang hưởng bảo hiểm y tế Medicare vẫn sử dụng các thuốc này mà không có đầy đủ cơ sở lâm sàng được ghi nhận.

Trong nhóm người thụ hưởng Medicare, tỷ lệ sử dụng các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương đã giảm từ 20% năm 2013 xuống 16% năm 2021. Tuy nhiên, ở những người suy giảm nhận thức, đặc biệt là người mắc sa sút trí tuệ, mức sử dụng vẫn cao hơn đáng kể so với người có nhận thức bình thường, dù đây là nhóm dễ gặp tác dụng phụ nghiêm trọng nhất.

Tiến sĩ John N. Mafi, tác giả chính của nghiên cứu, Phó Giáo sư Trường Y khoa David Geffen (UCLA), cho biết hơn hai phần ba bệnh nhân được kê các thuốc này trong năm 2021 không có bằng chứng lâm sàng được ghi nhận để biện minh cho việc sử dụng. Thực trạng này cho thấy tình trạng kê đơn chưa phù hợp còn phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ gây hại và cho thấy nhu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, an toàn trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Để phân tích, nhóm nghiên cứu kết hợp dữ liệu từ Nghiên cứu Sức khỏe và Hưu trí với dữ liệu thanh toán của Medicare, theo dõi mô hình kê đơn các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương trong giai đoạn 1/1/2013–31/12/2021. Ba nhóm được xem xét gồm người có nhận thức bình thường, người suy giảm nhận thức nhưng chưa sa sút trí tuệ và người sa sút trí tuệ. Các thuốc phân tích thuộc năm nhóm: Thuốc chống trầm cảm kháng cholinergic mạnh, thuốc chống loạn thần, barbiturat, benzodiazepine và thuốc an thần không thuộc nhóm benzodiazepine.

Kết quả cho thấy 17% người có nhận thức bình thường được kê các thuốc này, so với gần 22% ở nhóm suy giảm nhận thức và khoảng 25% ở nhóm sa sút trí tuệ. Trong toàn bộ người hưởng Medicare trả phí theo dịch vụ, tỷ lệ sử dụng benzodiazepine giảm từ 11,4% xuống 9,1%, thuốc an thần không thuộc nhóm benzodiazepine giảm mạnh từ 7,4% xuống 2,9%. Ngược lại, thuốc chống loạn thần tăng từ 2,6% lên 3,6%, trong khi thuốc chống trầm cảm kháng cholinergic giữ ổn định ở mức 2,6% và barbiturat giảm nhẹ từ 0,4% xuống 0,3%.

Nghiên cứu cũng ghi nhận một số cải thiện khi tỷ lệ đơn thuốc có chỉ định lâm sàng giảm từ 6% xuống 5,5%, còn các đơn thuốc không phù hợp giảm từ 15,7% xuống 11,4%. Tuy vậy, nghiên cứu chưa bao quát dữ liệu Medicare Advantage và có thể thiếu một số thông tin lâm sàng, như tình trạng kích động.

Tiến sĩ Annie Yang, nhà nghiên cứu lâm sàng tại Đại học Yale, nhấn mạnh rằng các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương có thể cần thiết trong một số trường hợp, song bệnh nhân lớn tuổi và người chăm sóc cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để bảo đảm sử dụng phù hợp, đồng thời cân nhắc các biện pháp thay thế, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi đủ điều kiện.

(theo SciTechdaily)

Quang Minh