Cẩn trọng trước mỗi cú nhấp chuột

Thời gian qua, nhiều vụ việc liên quan đến phát tán thông tin sai sự thật, quảng cáo sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, lừa đảo trên không gian mạng... đã bị cơ quan chức năng xử lý mạnh tay. Ví dụ như câu chuyện lùm xùm về cuộc “khẩu chiến” trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động từ thiện giữa Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng) và TikToker Trần Đình Tiệp (Vua Quạt) - những nhân vật có lượng người theo dõi lớn, thường xuyên xuất hiện trên mạng xã hội. Về hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật, 3 đối tượng, trong đó có Trần Đình Tiệp vừa bị Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an khởi tố về hành vi lợi dụng mạng xã hội để gây rối trật tự công cộng, phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân…

Thực tế cho thấy, còn không ít người dùng mạng xã hội mang tâm lý chủ quan, cho rằng mạng xã hội là không gian riêng tư hoặc môi trường “ảo”, nơi mọi hành vi khó bị kiểm soát. Thậm chí, có người tin rằng việc sử dụng tài khoản ẩn danh, ảnh đại diện giả hoặc tham gia các hội nhóm kín sẽ giúp mình tránh khỏi sự phát hiện của cơ quan chức năng. Nhưng không phải vậy! Trên không gian mạng, mỗi cú nhấp chuột không còn là thao tác đơn thuần, mà là lựa chọn về nhận thức, thái độ và trách nhiệm của mỗi công dân trước dòng chảy thông tin đa chiều. Trong bối cảnh các luồng thông tin đan xen, thật - giả lẫn lộn, bản lĩnh của người dùng mạng xã hội không nằm ở việc nói nhiều hay ít, mà ở khả năng giữ vững nhận thức trước những tác động bên ngoài.

Vậy, làm thế nào để thể hiện trách nhiệm cá nhân với từng cú nhấp chuột? Các chuyên gia cho rằng trước hết, cần nhận thức rõ ràng không gian mạng là không gian công cộng, mọi quyền tự do đều phải đi cùng trách nhiệm. Pháp luật là ranh giới tối thiểu, còn văn hóa là chuẩn mực cao hơn để điều chỉnh hành vi của mỗi người.

Thứ hai, cần nâng cao năng lực số, tư duy phản biện và đạo đức truyền thông cho người dân, nhất là thế hệ trẻ. Mỗi người cần biết kiểm chứng trước khi chia sẻ, biết tranh luận mà không xúc phạm, biết dừng lại trước nỗi đau của người khác.

Thứ ba, các nền tảng số phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong kiểm chứng quảng cáo, ngăn chặn tài khoản giả mạo, hạn chế thuật toán khuếch đại nội dung độc hại và thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh hiệu quả. Không thể để lợi nhuận từ lượt xem đứng trên sự an toàn và phẩm giá con người. Thứ tư, phải thực thi nghiêm các quy định pháp luật, xử lý kịp thời hành vi tung tin giả, lừa đảo, quảng cáo sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; tránh tình trạng vi phạm kéo dài, gây hậu quả nghiêm trọng rồi mới xử lý. Chế tài phải đủ sức răn đe, nhưng quan trọng hơn là phải nhanh, minh bạch và công bằng.

Cuối cùng, bên cạnh sự quyết liệt của các cơ quan chức năng, mỗi người dùng mạng xã hội cần tự nâng cao ý thức và trách nhiệm của mình. Trước khi bấm nút chia sẻ, bình luận hoặc tương tác với bất kỳ thông tin nào, đặc biệt là các vấn đề nhạy cảm liên quan đến chính trị, xã hội, cần kiểm chứng từ các nguồn tin chính thống và đáng tin cậy. Mỗi công dân cần tự trang bị cho mình một “bộ lọc” thông tin đủ tỉnh táo để nhận diện các nội dung sai lệch, xuyên tạc. Mỗi người khi tham gia mạng xã hội, chỉ đăng tải, chia sẻ thông tin đã được kiểm chứng từ các nguồn chính thống; không phát tán tin giả, tin sai sự thật. Các quản trị viên hội, nhóm trên mạng xã hội cũng cần tăng cường kiểm duyệt nội dung, kịp thời gỡ bỏ thông tin vi phạm, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh và thượng tôn pháp luật.

Không gian mạng không phải là “vùng miễn trừ” của pháp luật. Mọi hành vi lợi dụng nền tảng số để gây rối trật tự công cộng, phát tán thông tin sai sự thật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân... đều sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

San Lam