Livestream xúc phạm người khác có thể bị xử lý hình sự

Gần đây, mạng xã hội liên tục xuất hiện những phiên livestream có nội dung công kích, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác hoặc lan truyền các thông tin chưa được kiểm chứng, thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác. Không ít cá nhân sở hữu lượng người theo dõi lớn, trong đó có một số người tự xưng hoặc được cộng đồng mạng gọi là "giang hồ mạng", đã lợi dụng hình thức livestream để chửi bới, thách thức, đưa ra những phát ngôn gây tranh cãi nhằm thu hút sự chú ý.

Đơn cử như trường hợp của đối tượng Nguyễn Văn Hợi (tức Khánh Sky) hay nhiều hiện tượng "giang hồ mạng" khác, làm dấy lên lo ngại về tình trạng các nội dung độc hại lan truyền trên các nền tảng số.

Đáng chú ý, những nội dung này thường không chỉ dừng lại ở buổi phát trực tiếp mà còn được nhiều tài khoản chia sẻ, cắt ghép thành các đoạn video ngắn, gắn tiêu đề giật gân hoặc thêm bình luận để tăng lượt xem, lượt theo dõi và khai thác doanh thu từ nền tảng.

Thực tế trên đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận một cách toàn diện trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể tham gia vào quá trình tạo lập, biên tập và phát tán thông tin trên không gian mạng, từ người thực hiện livestream đến các tài khoản chia sẻ, cắt ghép và lan truyền nội dung.

Ảnh minh họa Al tạo.

Trao đổi với phóng viên, luật sư Nguyễn Văn Nam, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, pháp luật Việt Nam bảo đảm quyền tự do ngôn luận của công dân. Mọi hoạt động phát ngôn trên không gian mạng đều phải tuân thủ quy định của pháp luật và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.

Theo luật sư Nam, trong thời gian gần đây xuất hiện không ít trường hợp lợi dụng hình thức livestream để chửi bới, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, đưa ra những thông tin chưa được kiểm chứng hoặc sử dụng ngôn từ phản cảm nhằm thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng.

"Không gian mạng không phải là nơi nằm ngoài sự điều chỉnh của pháp luật. Người thực hiện livestream phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ nội dung mình phát ngôn. Theo quy định tại Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm theo quy định. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể phải cải chính, xin lỗi công khai, bồi thường thiệt hại theo Điều 34, Điều 584 và Điều 592 Bộ luật Dân sự năm 2015. Trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 hoặc Tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự", luật sư Nam phân tích.

Bên cạnh quy định của pháp luật Việt Nam, luật sư Nam cho rằng phần lớn các nền tảng mạng xã hội lớn hiện nay cũng đều xây dựng bộ tiêu chuẩn cộng đồng, nghiêm cấm hành vi bắt nạt, quấy rối, kích động thù ghét, xúc phạm danh dự cá nhân hoặc phát tán thông tin gây hại. Khi vi phạm, người dùng có thể bị cảnh báo, hạn chế tiếp cận, gỡ bỏ nội dung, khóa tính năng livestream, đình chỉ hoặc chấm dứt tài khoản theo quy định của từng nền tảng.

Chia sẻ, cắt ghép livestream có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý

Một vấn đề đáng chú ý khác là không ít người cho rằng chỉ người livestream mới phải chịu trách nhiệm, còn những người chia sẻ lại nội dung thì "vô can".

Về vấn đề này, luật sư Nam phân tích, người sử dụng mạng xã hội cũng có trách nhiệm đối với nội dung mình đăng tải và phát tán. Nếu biết hoặc có cơ sở để nhận thức rằng nội dung đang chia sẻ chứa thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc vi phạm pháp luật nhưng vẫn cố ý tiếp tục lan truyền thì tùy từng trường hợp vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

"Nếu hành vi chia sẻ góp phần làm lan truyền nội dung vi phạm trên diện rộng, đặc biệt trong trường hợp người chia sẻ còn thêm bình luận mang tính khẳng định, quy kết hoặc kích động dư luận thì cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét toàn diện hành vi để đánh giá trách nhiệm pháp lý", luật sư Nam nhận định.

Theo luật sư Nam, hiện nay còn xuất hiện tình trạng nhiều kênh chuyên cắt ghép các đoạn livestream thành video ngắn, sử dụng tiêu đề gây sốc, thêm hình ảnh, hiệu ứng hoặc lời bình nhằm tăng tương tác và khai thác doanh thu từ nền tảng. Hành vi này không còn đơn thuần là chia sẻ lại nội dung mà đã thể hiện sự chủ động trong việc biên tập, phát tán và mở rộng phạm vi tiếp cận của thông tin.

"Nếu nội dung gốc có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì việc cắt ghép, biên tập rồi tiếp tục đăng tải để thu hút lượt xem, thu lợi từ quảng cáo hoặc gia tăng ảnh hưởng trên mạng xã hội có thể khiến chủ tài khoản phải đối mặt với những rủi ro pháp lý tương ứng. Cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào mục đích, động cơ, mức độ lan truyền, hậu quả thực tế cũng như lỗi của từng cá nhân để xem xét trách nhiệm", luật sư Nguyễn Văn Nam cho biết.

Ngoài ra, luật sư Nam cũng lưu ý người dùng cần thận trọng với các bình luận trên mạng xã hội. Việc hùa theo để lăng mạ, xúc phạm người khác, bịa đặt hoặc tiếp tục phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng đều có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, thực tế cho thấy nhiều vụ việc trên không gian mạng bắt đầu từ một buổi livestream nhưng sau đó được hàng trăm, hàng nghìn tài khoản chia sẻ, cắt ghép và bình luận, khiến tốc độ lan truyền tăng theo cấp số nhân. Chính vì vậy, mỗi người dùng mạng xã hội cần nâng cao ý thức khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin, không tiếp tay cho các nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc trái với chuẩn mực ứng xử trên môi trường số.

"Không chỉ người tạo ra nội dung mà cả những người tham gia phát tán, khuếch tán nội dung vi phạm cũng cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình. Một cú nhấp chuột chia sẻ tưởng chừng đơn giản nhưng trong một số trường hợp vẫn có thể kéo theo những hệ quả pháp lý nếu góp phần lan truyền các thông tin xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác", luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.

Phúc Đức