Căn bệnh truyền nhiễm WHO đặc biệt lo ngại

Các chủng cúm gia cầm như A H5N1 luôn được WHO giám sát đặc biệt. Ảnh: Reuters.

Dù hiện chưa có bằng chứng virus lây truyền bền vững từ người sang người, WHO cảnh báo không thể dự đoán liệu A/H5N1 có trở thành tác nhân gây đại dịch trong tương lai hay không.

Theo WHO, trong bốn loại virus cúm A, B, C và D, chỉ virus cúm A có khả năng gây đại dịch. Đại dịch có thể xảy ra khi xuất hiện một chủng virus cúm A mới mà con người hầu như chưa có miễn dịch và virus có khả năng lây truyền liên tục từ người sang người. Vì vậy, các chủng cúm gia cầm như A/H5N1 luôn được giám sát đặc biệt.

A/H5N1 chủ yếu lưu hành ở chim và gia cầm. Chim thủy sinh hoang dã là ổ chứa tự nhiên của phần lớn các phân nhóm virus cúm A. Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với động vật mắc bệnh hoặc môi trường bị ô nhiễm.

Việc xử lý xác gia cầm nhiễm bệnh, chế biến gia cầm mắc bệnh hoặc tham gia tiêu hủy đàn gia cầm đều làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, WHO cho biết chưa có bằng chứng virus lây sang người qua thịt gia cầm hoặc trứng đã được chế biến và nấu chín đúng cách.

Cúm A/H5N1 chủ yếu lưu hành ở chim và gia cầm. Ảnh: Stock Adobe.

Ở người, cúm A/H5N1 có thể gây bệnh từ nhẹ đến rất nặng. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng giống cúm hoặc viêm kết mạc, nhưng cũng có thể diễn tiến thành bệnh hô hấp cấp tính nặng. WHO cho biết tỷ lệ không qua khỏi ghi nhận ở các ca nhiễm cúm A/H5N1 cao hơn cúm mùa.

Virus cúm A/H5N1 lần đầu được ghi nhận gây bệnh ở người vào năm 1997 trong đợt bùng phát dịch gia cầm tại Hong Kong (Trung Quốc). Từ năm 2003, virus lan rộng từ châu Á sang châu Âu, châu Phi và đến châu Mỹ vào năm 2021, gây nhiều đợt dịch trên gia cầm. Hàng trăm triệu con gia cầm đã bị nhiễm bệnh, đồng thời virus cũng được phát hiện ở chim hoang dã và một số loài động vật có vú.

Đáng chú ý, trong năm 2024, cúm A/H5N1 lần đầu bùng phát trên đàn bò sữa tại Mỹ. Một số công nhân có tiếp xúc trực tiếp với bò mắc bệnh cũng bị nhiễm virus, cho thấy phạm vi vật chủ của A/H5N1 đang tiếp tục mở rộng.

Mặc dù các virus cúm có nguồn gốc động vật, trong đó có cúm A/H5N1, chưa chứng minh được khả năng lây truyền bền vững từ người sang người, WHO nhấn mạnh nguy cơ đại dịch vẫn hiện hữu. Do đó, tổ chức này kêu gọi tăng cường giám sát trên cả người và động vật, điều tra kỹ lưỡng mọi ca nhiễm và chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó.

WHO cũng khuyến cáo người dân tránh tiếp xúc với động vật ốm hoặc xác động vật, hạn chế đến các khu vực đang có dịch, thường xuyên rửa tay, tuân thủ an toàn thực phẩm và chỉ sử dụng thịt, trứng đã được nấu chín kỹ. Theo WHO, việc duy trì giám sát chặt chẽ và phát hiện sớm các ca nhiễm là yếu tố then chốt nhằm giảm nguy cơ cúm A/H5N1 tiến hóa thành mối đe dọa toàn cầu.

Ngân Khánh