Cách chữa mất ngủ khi thời tiết ấm lên

Thời điểm giao mùa, nhiều người gặp phải tình trạng mất ngủ do cơ thể chưa kịp thích nghi với sự thay đổi của môi trường. Biểu hiện phổ biến bao gồm khó đi vào giấc ngủ, tỉnh dậy giữa đêm và cảm giác uể oải vào buổi sáng. Ngoài ra, một số người còn cảm thấy bồn chồn, cáu gắt và có dấu hiệu nóng trong.

Những biểu hiện này thường xuất hiện ở người làm việc căng thẳng, thường xuyên thức khuya, sử dụng nhiều cà phê hoặc đồ uống kích thích.

1. Đông y lý giải hiện tượng mất ngủ

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, mùa xuân ứng với tạng can. Khi thời tiết chuyển mùa, nếu sinh hoạt không điều độ như thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn nhiều đồ cay nóng, uống rượu bia… can khí uất kết lâu ngày dễ hóa hỏa. Hỏa này bốc lên trên thiêu đốt tâm huyết, gây nhiễu loạn tâm thần, dẫn đến các triệu chứng liên quan đến giấc ngủ.

Tình trạng can hỏa vượng có thể gây ra: Mất ngủ, ngủ chập chờn; bồn chồn, dễ cáu gắt; đau đầu nhẹ; mắt khô hoặc đỏ; miệng đắng, họng khô. Khi can hỏa ảnh hưởng đến tâm, tâm thần khó được yên định, từ đó khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu.

Cháo hạt sen, long nhãn dưỡng tâm, an thần, hỗ trợ điều trị mất ngủ.

2. Món ăn bài thuốc giúp dưỡng tâm, an thần

Cháo hạt sen – long nhãn: Nguyên liệu gồm hạt sen 30 g, long nhãn 10 g, gạo tẻ 50 g; nấu thành cháo ăn buổi tối; có tác dụng dưỡng tâm, an thần.

Canh lá vông nấu thịt băm: Nguyên liệu gồm lá vông 15–20 g, thịt nạc băm 50 g; nấu canh ăn buổi tối; có tác dụng an thần, hỗ trợ giấc ngủ.

Cháo táo đỏ – kỷ tử: Nguyên liệu gồm táo đỏ 5 quả, kỷ tử 5–7 g, gạo tẻ 50 g; nấu cháo loãng ăn buổi tối; có tác dụng thanh tâm, bổ thận, an thần.

Trà thảo dược hỗ trợ an thần: Một số loại trà thảo dược đơn giản có thể giúp thư giãn thần kinh và hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.

Trà tâm sen – long nhãn: Nguyên liệu gồm tâm sen 3–5 g, long nhãn 5–7 g; hãm với nước sôi khoảng 10 phút, uống trước khi ngủ khoảng 1 giờ; có tác dụng thanh tâm, an thần.

Trà hoa cúc – kỷ tử: Nguyên liệu gồm hoa cúc khô 5 g, kỷ tử 5–7 g; hãm với nước sôi khoảng 10 phút; có tác dụng thanh can thận, giáng hư hỏa, an thần.

Day bấm huyệt Thần môn giúp an thần.

3. Day bấm huyệt giúp thư giãn, dễ ngủ

Ngoài món ăn, bài thuốc, một số động tác day bấm huyệt đơn giản có thể giúp thư giãn thần kinh.

Huyệt Thần môn

• Vị trí: Huyệt ở ngay nếp gấp cổ tay, phía ngón út.

Để xác định vị trí huyệt: Đặt bàn tay ngửa, gióng một đường thẳng từ khe giữa ngón áp út và ngón út xuống cổ tay; gập nhẹ bàn tay về phía cẳng tay để làm rõ đường chỉ cổ tay; Giao điểm của đường lằn chỉ và đường vừa gióng chính là huyệt vị cần tìm.

• Thủ thuật: Day ấn nhẹ trong 1–2 phút mỗi bên.

Tác dụng: Giúp an thần, giảm hồi hộp, hỗ trợ ngủ sâu giấc.

Huyệt Nội quan

• Vị trí: Cách nếp gấp cổ tay khoảng 3 ngón tay, mặt trong cẳng tay.

Cách xác định như sau: Xòe tay, để cánh tay hướng lên phía trước, dùng 3 ngón giữa của bàn tay còn lại áp lên cổ tay sao cho ngón áp út đè lên chỉ cổ tay.

• Thủ thuật: Day ấn nhẹ trong 1–2 phút mỗi bên.

Tác dụng: Giúp giảm căng thẳng, hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.

Ngoài ra, cần tránh 4 thói quen buổi tối dễ gây mất ngủ khi giao mùa: Uống nhiều cà phê hoặc trà đặc vào buổi tối; sử dụng điện thoại, máy tính trước khi ngủ; ăn tối quá muộn hoặc ăn nhiều đồ cay nóng; thức khuya kéo dài nhiều ngày. Những thói quen này có thể làm cho can bị uất trệ, không sơ tiết được, từ đó sinh ra can hỏa bốc lên, khiến cơ thể bồn chồn và khó vào giấc ngủ.

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, khi thời tiết chuyển mùa, để hạn chế mất ngủ nên:

Duy trì giờ ngủ ổn định;
Hạn chế cà phê, trà đặc vào buổi tối;
Tăng cường rau xanh và thực phẩm thanh mát;
Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga;
Thư giãn tinh thần trước khi ngủ.

Mai Hương