Các quốc gia tăng đầu tư và ưu đãi để phát triển thị trường xe điện

Không chỉ các quốc gia phát triển, nhiều nước tại khu vực châu Á như Philippines, Indonesia và Ấn Độ cũng đang khẩn trương ban hành các chính sách vĩ mô với quy mô lớn. Từ việc tung ra các gói trợ cấp tỷ USD, miễn giảm thuế phí, đến ưu tiên phát triển hạ tầng sạc đồng bộ, mục tiêu chung là thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Trong vòng một thập kỷ qua, ngành công nghiệp xe điện (EV) đã vượt ra khỏi ranh giới của một xu hướng công nghệ để trở thành trụ cột chiến lược trong chính sách phát triển quốc gia. Các chính phủ trên khắp thế giới đang nhận ra rằng việc làm chủ chuỗi cung ứng xe điện không chỉ giải quyết bài toán môi trường mà còn mở ra cơ hội vàng để tái cấu trúc nền kinh tế, tạo ra việc làm và củng cố an ninh năng lượng. Châu Á vốn là khu vực đông dân nhất toàn cầu và đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng về chất lượng không khí tại các siêu đô thị, đang nổi lên như một điểm sáng với những bước đi quyết liệt.

Philippines: Gói tỷ USD và khát vọng phủ sóng hạ tầng sạc

Philippines đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc gia nhập cuộc đua xe điện tại Đông Nam Á, khu vực vốn đang được thống trị bởi Thái Lan và Indonesia. Mới đây, quốc gia này đã chuẩn bị triển khai một gói ngân sách khổng lồ lên tới 1 tỷ USD dưới dạng trợ cấp sản xuất. Trọng tâm của gói hỗ trợ này không chỉ dừng lại ở việc lắp ráp xe điện thành phẩm mà còn đi sâu vào cốt lõi của ngành công nghiệp: phát triển chuỗi cung ứng pin và mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc.

Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo ra lực hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời củng cố năng lực cho các doanh nghiệp nội địa.

Xe điện Vinfast tại Philippines.

Song song với các chính sách ở cấp vĩ mô, những sáng kiến từ các địa phương cũng đóng vai trò then chốt. Điển hình như tại thành phố Cebu, một đề xuất mang tính đột phá đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi: yêu cầu các trạm xăng dầu truyền thống phải lắp đặt ít nhất hai trụ sạc xe điện.

Theo Ủy viên Hội đồng thành phố Edgardo Labella II, người khởi xướng đề xuất, các trạm xăng vốn đã được quy hoạch ở những vị trí đắc địa dọc theo các tuyến giao thông huyết mạch và các khu dân cư. Việc tích hợp trạm sạc ngay tại đây sẽ giải quyết triệt để “nỗi lo hết pin” (range anxiety) của người tiêu dùng, từ đó khuyến khích người dân mạnh dạn từ bỏ xe động cơ đốt trong.

Những nỗ lực này không hề đơn độc mà bám sát theo Đạo luật Phát triển Ngành Công nghiệp Xe điện (EVIDA) của Philippines. Về phía Bộ Năng lượng (DOE), Giám đốc Patrick Aquino khẳng định mục tiêu của quốc gia là tăng vọt số lượng trạm sạc từ khoảng 1.600 trạm hiện nay lên con số 7.000 trạm vào năm 2028. Để đạt được tốc độ thần tốc này, sự phối hợp liên ngành giữa DOE, Bộ Nội vụ, Bộ Giao thông Công chính và Cơ quan chống quan liêu (ARTA) đang được đẩy mạnh nhằm cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép cho các nhà đầu tư hạ tầng trạm sạc.

Indonesia: Bảo hộ và ưu tiên cho các thương hiệu ô tô quốc gia

Là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á và sở hữu trữ lượng niken khổng lồ - nguyên liệu quan trọng bậc nhất để sản xuất pin xe điện, Indonesia có cách tiếp cận mang đậm tính tự cường. Theo Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Agus Gumiwang Kartasasmita, chính phủ Indonesia sẽ ưu tiên áp dụng các chính sách ưu đãi xe điện cho các thương hiệu quốc gia. Quyết định này nhằm củng cố tính độc lập của ngành công nghiệp ô tô nội địa, tăng cường chuỗi cung ứng trong nước và tối đa hóa giá trị gia tăng của quá trình sản xuất.

Mặc dù định nghĩa cụ thể về “thương hiệu quốc gia” vẫn đang được tinh chỉnh, liệu đó là các doanh nghiệp 100% vốn nội địa hay bao gồm cả các hãng xe nước ngoài đạt tỷ lệ nội địa hóa (TKDN) cao, định hướng này đã cho thấy quyết tâm bảo vệ và nuôi dưỡng các doanh nghiệp trong nước trước làn sóng đổ bộ của các “ông lớn” ngoại quốc. Chủ trương này cũng hoàn toàn thống nhất với Khung Kinh tế Vĩ mô và Nguyên tắc Chính sách Tài khóa (KEM-PPKF) năm 2027, nơi dự án ô tô, xe máy điện quốc gia được tích hợp làm mũi nhọn trong chương trình công nghiệp hóa rộng lớn.

Để cụ thể hóa tầm nhìn, chính phủ Indonesia đang quy hoạch một khu công nghiệp chuyên biệt dành riêng cho ô tô quốc gia rộng 412 ha tại Subang, Tây Java, dự kiến bước vào giai đoạn tiền khả thi trong năm 2026. Dòng vốn đầu tư cho siêu dự án này dự kiến sẽ có sự tham gia của quỹ đầu tư quốc gia Danantara. Trên thực tế, dự án xe điện quốc gia đã bắt đầu “lăn bánh”. PT LEN, tập đoàn quốc phòng nhà nước, đã phân phối thành công 3.000 chiếc xe máy điện phục vụ các mục đích tác chiến và hoạt động chuyên dụng trong giai đoạn một, tạo tiền đề để triển khai các giai đoạn tiếp theo.

Ấn Độ: Những mục tiêu táo bạo và trợ giá trực tiếp

Tại quốc gia đông dân nhất thế giới, chiến lược điện hóa giao thông là sự kết hợp giữa các tham vọng tầm cỡ quốc gia và chính sách thực tiễn của từng tiểu bang. Thủ đô New Delhi thường xuyên chìm trong khói bụi và ô nhiễm không khí ở mức báo động cũng vừa đặt ra một mục tiêu cực kỳ táo bạo: 95% số lượng phương tiện đăng ký mới sẽ là xe điện vào năm 2027. Đây được xem là một trong những chỉ tiêu quyết liệt nhất thế giới đối với một siêu đô thị, thể hiện sự cấp bách trong việc chuyển đổi sang giao thông không phát thải.

Một trạm sạc ở Ấn Độ.

Ở một diễn biến khác, Nội các bang Meghalaya (miền Đông Bắc Ấn Độ) vừa chính thức phê duyệt “Chính sách Xe điện 2026”. Dưới sự chủ trì của Thủ hiến Conrad K. Sangma, chính sách này mang đến những cú hích tài chính trực tiếp cho người tiêu dùng. Cụ thể, người mua xe điện sẽ được chính quyền trợ giá lên tới 25.000 rupee (khoảng 7,5 triệu VNĐ). Đây là một khoản tiền hỗ trợ rất lớn đối với thị trường xe hai bánh và ba bánh vốn rất thịnh hành tại Ấn Độ.

Đặc biệt hơn, toàn bộ lệ phí đăng ký xe điện sẽ được miễn trừ hoàn toàn.

Theo Bộ trưởng Marcuise N. Marak, ưu đãi này sẽ triệt tiêu rào cản chi phí ban đầu, vốn là nguyên nhân chính khiến người dân ngần ngại mua xe điện. Hiện tại, Meghalaya mới chỉ có khoảng 5.000 chiếc xe điện đang lưu thông, nhưng với chính sách hỗ trợ mạnh tay, chính quyền tự tin con số này sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân trong thời gian tới. Bên cạnh đó, chính phủ Meghalaya cũng cam kết xây dựng một hệ sinh thái trạm sạc rộng khắp, đảm bảo rằng cơ sở hạ tầng sẽ đi trước một bước để phục vụ nhu cầu của người dân.

Huy Quang