Ca sĩ Thảo Trang: 'Hát nhép là cực hình đối với người đi hát chuyên nghiệp'

TP.HCM siết quản lý biểu diễn, yêu cầu chấm dứt nạn hát nhép

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã ban hành văn bản nhằm chấn chỉnh việc biểu diễn, tổ chức biểu diễn; ứng xử văn hóa của cá nhân, tổ chức trên môi trường số.

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM nhấn mạnh việc lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thu sẵn giọng hát thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu (tức hát nhép) là hành vi bị nghiêm cấm (Ảnh: Chị đẹp đạp gió rẽ sóng).

Trong đó, một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu các đơn vị, cá nhân chấp hành nghiêm các quy định pháp luật khi tổ chức và thực hiện chương trình biểu diễn nghệ thuật, đặc biệt đối với các chương trình biểu diễn tại nhà hát, sân khấu trong nhà.

Cơ quan quản lý nhấn mạnh việc không được lạm dụng phương tiện kỹ thuật, cụ thể là hành vi sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thay cho việc biểu diễn trực tiếp trên sân khấu, thường được gọi là "hát nhép".

Theo đánh giá, hành vi này xâm phạm quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa tốt đẹp của công chúng, đồng thời tác động tiêu cực đến đạo đức cộng đồng và tâm lý xã hội đối với hoạt động biểu diễn nghệ thuật.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Giảng viên cao cấp ngành Truyền thông Chuyên nghiệp, Đại học RMIT, cho rằng, văn bản trên đóng vai trò như một cơ chế bảo vệ quyền lợi người mua vé, đảm bảo rằng hàng hóa/dịch vụ nghệ thuật hát nhạc sống được giao dịch đúng với mô tả. Từ đó, duy trì sự lành mạnh cho ngành công nghiệp văn hóa giải trí của thành phố.

Ca sĩ Thảo Trang.

Bàn về vấn đề hát nhép, ca sĩ Thảo Trang khẳng định cô không thể hát nhép và "hát nhép như một cực hình đối với những người đi hát chuyên nghiệp".

Sau nhiều năm làm nghề, ca sĩ thừa nhận vẫn có những chương trình vô cùng quan trọng, vì yêu cầu kỹ thuật và để đảm bảo chất lượng âm thanh qua truyền hình, nên đôi khi phải chấp nhận hát nhép, nhưng đó luôn là lựa chọn bất đắc dĩ.

"Có nhiều chương trình truyền hình trực tiếp, khi được yêu cầu tôi cũng từ chối hát nhép. Vì mỗi lần hát sẽ phiêu khác nhau, không thể nào khớp với bản thu âm được.

Hát trong tâm thế không thoải mái, mặt mũi căng thẳng, cảm xúc bị đóng khung thì tôi chọn ở nhà hơn.

Ngoài lòng tự trọng của mỗi ca sĩ, những nhà tổ chức cũng đóng vai trò quan trọng, vì nếu ban tổ chức và đạo diễn không cho phép thì câu chuyện đã khác", ca sĩ bày tỏ và khuyên khán giả nên tỉnh táo để chọn lọc âm thanh cho bản thân và thế hệ con cháu của mình.

Hát nhép bị "cấm cửa" ở Trung Quốc, Hàn Quốc như thế nào?

Trước khi văn bản của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM được ban hành, vấn đề hát nhép đã bị lên án mạnh mẽ và được quản lý chặt chẽ tại nhiều nước trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc...

Tại Trung Quốc, cơ quan chức năng cũng đã ban hành những quy định đối với nghệ sĩ hát nhép. Cụ thể, cuối tháng 9/2021, cơ quan quản lý Trung Quốc ban hành thông báo về quy định, tăng cường quản lý trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.

Văn bản nhấn mạnh việc tăng cường việc giám sát hoạt động biểu diễn, không được sử dụng các tài liệu gây tác động xấu đến xã hội, diễn viên vi phạm pháp luật, trái đạo đức, không được hát nhép và tạo điều kiện cho việc hát nhép.

Khán giả phát hiện Tát Đỉnh Đỉnh (áo trắng) hát nhép ngay khi vừa mở miệng vì cầm micro ngược tại Lễ hội đèn lồng 2016. Trong khi đó Chương Tử Di cũng từng có màn hát nhép lộ liễu khi diễn ở chương trình Dạ hội Tết âm lịch 2008.

Không chỉ cơ quan chức năng, truyền thông và giới làm nghệ thuật Trung Quốc cũng thường xuyên lên án về thực trạng này.

"Điều đáng xấu hổ là giọng hát dở lại trở thành tiêu chí để khán giả đánh giá những giọng hát chân chính. Một số người nổi tiếng thậm chí còn không có những tố chất nghề nghiệp cơ bản nhất", Nhật báo Dazhong (Trung Quốc) từng bày tỏ về thực trạng hát nhép ở đất nước tỷ dân.

Ca sĩ Thôi Kiện được cho là một trong những người đầu tiên phản đối việc hát nhép. Ông đã phát động "phong trào ca hát thật" năm 2002. Tất cả nhà quản lý, nhà sản xuất, đạo diễn và ca sĩ đã ký hợp đồng đều phải đảm bảo rằng họ không hát nhép và không tạo cơ hội cho việc hát nhép.

Tại Hàn Quốc, hình thức hát nhép cũng được kiểm soát chặt chẽ. Dù các nhóm nhạc K-pop thường xuyên thực hiện vũ đạo cường độ cao, nhưng các nhà đài lớn như KBS, SBS vẫn áp dụng hệ thống phân loại âm thanh minh bạch: Từ AR (hát nhép hoàn toàn), MR (nhạc nền chỉ có nhạc cụ) đến Live MR (có giọng bè hỗ trợ) cho từng chương trình.

Đặc biệt, nghệ sĩ không được sử dụng AR trong một đêm nhạc được quảng bá là đêm nhạc bán vé hay chương trình tôn vinh tài năng.

Điều này buộc các tập đoàn như Hybe, SM hay YG phải thiết lập các quy trình đào tạo thanh nhạc khắc nghiệt, đảm bảo nghệ sĩ có thể vừa nhảy vừa hát thật để bảo vệ danh tiếng bền vững.

Muốn dẹp hát nhép, không chỉ trông vào lệnh cấm

Trở lại trường hợp Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long cho rằng, sự kiên quyết của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM hoàn toàn tương đồng với làn sóng siết chặt kỷ cương tại các thị trường giải trí lớn nhất châu Á.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Giảng viên cao cấp ngành Truyền thông Chuyên nghiệp, Đại học RMIT.

Để giải quyết vấn đề lạm dụng hát nhép một cách văn minh, ông Long cho rằng chúng ta cần phân loại dựa trên mục đích biểu diễn và cam kết với khán giả.

Ông cũng đề xuất Việt Nam có thể học hỏi phương thức quản lý của Hàn Quốc là cấm tuyệt đối việc hát nhép tại các đêm nhạc bán vé, các chương trình tôn vinh tài năng và các cuộc thi tiếng hát chính thống.

Tuy nhiên, để giải quyết triệt để vấn đề hát nhép không thể chỉ trông chờ vào một văn bản cấm, mà cần một hệ sinh thái hỗ trợ.

"Ở góc độ quản lý, cần quy định rõ chương trình nào bắt buộc hát live, chương trình nào được dùng playback (hát đè), thế nào là lạm dụng để áp dụng chế tà. Đồng thời, cơ quan quản lý cần tăng cường thanh tra, xử lý và công khai kết quả để tạo tính răn đe.

Về phía thị trường, giải pháp bền vững là minh bạch hóa hình thức biểu diễn. Đơn vị tổ chức cần thông tin rõ trên vé, ấn phẩm quảng bá để khán giả chủ động lựa chọn. Sự minh bạch này cũng tạo áp lực buộc nghệ sĩ và nhà sản xuất đầu tư nghiêm túc hơn.

Trong khi đó, khán giả và truyền thông sẽ trở thành "bộ lọc" thúc đẩy các giá trị biểu diễn chân thật", PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long nói.

Bạch Dương