Bức tranh của Ấn Độ lập kỷ lục đấu giá với 17,9 triệu USD

Tác phẩm "Yashoda và Krishna" (khoảng thập niên 1890) của danh họa Raja Ravi Varma

Một biểu tượng thẩm mỹ vượt thời gian

Tại phiên đấu giá ngày 1.4 ở New Delhi (Ấn Độ) do Saffronart tổ chức, tác phẩm Yashoda và Krishna (khoảng thập niên 1890) của danh họa Raja Ravi Varma đã được gõ búa ở mức 17,9 triệu USD - mức giá cao nhất từng ghi nhận đối với một tác phẩm của nghệ sĩ Ấn Độ.

Con số này vượt qua kỷ lục trước đó thuộc về Untitled (Gram Yatra) của M. F. Husain - một trong những tên tuổi lớn của mỹ thuật hiện đại Ấn Độ, từng đạt 13,8 triệu USD tại Christie's New York.

Đồng thời, nó cũng bỏ xa chính kỷ lục cá nhân của Varma (4,5 triệu USD cho 1 tác phẩm vào năm 2023), cho thấy sự “tái định giá” mạnh mẽ đối với di sản của ông trong thị trường nghệ thuật quốc tế.

Trong lịch sử mỹ thuật Ấn Độ, Raja Ravi Varma được xem là người đặt nền móng cho sự chuyển tiếp từ hội họa truyền thống sang hiện đại. Ông là nghệ sĩ hiếm hoi dung hòa thành công kỹ thuật hội họa hàn lâm châu Âu với đề tài thần thoại và văn hóa bản địa Ấn Độ.

Bức Yashoda và Krishna là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy.

Bức tranh khắc họa khoảnh khắc đời thường đầy trìu mến, người mẹ nuôi Yashoda vừa vắt sữa, vừa đón nhận vòng tay quấn quýt của hài nhi Krishna.

Ẩn sau khung cảnh tưởng chừng giản dị này là một lớp nghĩa biểu tượng sâu dày về tình mẫu tử thiêng liêng, lòng sùng kính và những giá trị tinh thần cốt lõi của văn hóa Ấn Độ.

Ở góc nhìn mỹ thuật, tác phẩm cho thấy sự xử lý ánh sáng, bố cục và chất liệu sơn dầu mang đậm ảnh hưởng của hội họa châu Âu thế kỷ XIX, nhưng lại được “bản địa hóa” bằng trang phục, thần thoại và cảm xúc rất Ấn Độ.

Chính sự giao thoa này đã đưa Varma trở thành cầu nối quan trọng giữa hai hệ mỹ học Đông - Tây.

Tác phẩm "Người phụ nữ Maharashtra" của danh họa Raja Ravi Varma

Từ một kỷ lục, nhìn rộng ra thế giới

Theo dữ liệu từ Artsy, người mua tác phẩm là tỉ phú dược phẩm Cyrus Poonawalla, nhà sáng lập Viện Huyết thanh Ấn Độ. Việc những nhà sưu tập hàng đầu trực tiếp tham gia thị trường đã góp phần đẩy giá trị các tác phẩm mang tính biểu tượng lên những mốc chưa từng có.

Điều đáng chú ý là thị trường nghệ thuật Ấn Độ hiện nay đang có xu hướng “tập trung hóa ở phân khúc đỉnh cao”.

Những tác phẩm xuất sắc của các danh họa như Varma gần như không rời khỏi lãnh thổ quốc gia do các quy định về di sản. Điều này vô hình trung tạo ra một hệ sinh thái khép kín, nơi nguồn cung hạn chế, trong khi nhu cầu từ giới sưu tập nội địa lại ngày càng gia tăng.

Chính sự khan hiếm này trở thành một yếu tố “kích hoạt giá trị”, khiến mỗi lần xuất hiện trên thị trường, các tác phẩm đều thu hút sự cạnh tranh quyết liệt.

Câu chuyện của tác phẩm Yashoda và Krishna không chỉ dừng ở Ấn Độ. Nó phản ánh một xu hướng lớn hơn của thị trường nghệ thuật toàn cầu là sự trỗi dậy của các trung tâm văn hóa ngoài phương Tây.

Tác phẩm "Thiên hà của các nghệ sĩ" (Raja Ravi Varma)

Nếu trước đây, thị trường bị chi phối bởi các tên tuổi châu Âu và Mỹ, thì hiện nay, nghệ thuật châu Á từ Trung Quốc, Nhật Bản đến Ấn Độ đang dần khẳng định vị thế bằng chính bản sắc của mình.

Những giá trị văn hóa bản địa, khi được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình mang tính quốc tế, có khả năng chạm tới cả thị trường lẫn cảm xúc toàn cầu.

Với Việt Nam, câu chuyện này gợi mở nhiều suy ngẫm. Khi một nền mỹ thuật biết cách kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ phổ quát, giá trị của nó sẽ không còn bị giới hạn bởi biên giới địa lý.

Di sản văn hóa, khi được đánh thức bằng cách tiếp cận phù hợp, sẽ trở thành nguồn lực tạo ra giá trị tinh thần song hành cùng hiệu quả kinh tế.

Kỷ lục 17,9 triệu USD là dấu mốc cho thấy nghệ thuật khi đạt tới độ chín về bản sắc và chất lượng luôn có khả năng vượt qua mọi giới hạn, để đứng ngang hàng trong những cuộc đối thoại lớn của thế giới.

LAM NGỌC