BOJ phát tín hiệu có thể tăng lãi suất nhanh hơn do rủi ro lạm phát

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ở Tokyo. Ảnh: Kyodo/TTXVN

BOJ ngày 31/7 quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách đúng như kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên, những phát biểu của Thống đốc sau cuộc họp đã thu hút sự chú ý khi ông nhấn mạnh các rủi ro lạm phát đang nghiêng theo hướng tăng và không loại trừ khả năng BOJ sẽ nâng lãi suất với tốc độ nhanh hơn trong thời gian tới nếu điều kiện kinh tế đòi hỏi.

Theo Nikkei Asia, sau cuộc họp kéo dài hai ngày, Hội đồng Chính sách của BOJ quyết định giữ nguyên lãi suất cho vay qua đêm không có tài sản đảm bảo ở mức 1%. Quyết định này không hoàn toàn đồng thuận khi một trong chín thành viên hội đồng bỏ phiếu ủng hộ việc nâng lãi suất ngay trong kỳ họp.

Thành viên Hội đồng Hajime Takata cho rằng BOJ cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn trước những rủi ro lạm phát gia tăng do các cú sốc từ bên ngoài và những thay đổi trong điều kiện tài chính toàn cầu.

BOJ cảnh báo áp lực lạm phát vẫn đáng lo ngại

Phát biểu tại họp báo, Thống đốc Kazuo Ueda cho biết BOJ không thể xem nhẹ các nguy cơ lạm phát tăng cao hơn dự kiến. Ông nhấn mạnh ngân hàng trung ương sẽ điều chỉnh chính sách khi cần thiết để tránh phản ứng quá chậm trước sức ép giá cả.

Nếu các điều kiện tài chính được đánh giá là vẫn quá nới lỏng, BOJ hoàn toàn có thể tăng tốc chu kỳ nâng lãi suất.

Những cảnh báo này được đưa ra dù BOJ vừa hạ dự báo lạm phát cho năm tài khóa hiện tại, kết thúc vào tháng 3/2027. Cơ quan này hiện dự báo lạm phát cơ bản đạt 2,5%, thấp hơn mức 2,8% đưa ra trước đó, chủ yếu nhờ các biện pháp của Chính phủ Nhật Bản nhằm giảm chi phí điện và khí đốt cho các hộ gia đình trong mùa hè.

Dù vậy, mức dự báo mới vẫn cao hơn mục tiêu lạm phát dài hạn 2% của BOJ. Đối với năm tài khóa 2027, ngân hàng trung ương nâng dự báo lạm phát từ 2,3% lên 2,4%, trong khi vẫn giữ nguyên mức 2% cho năm tài khóa 2028.

Giá cả tăng mạnh hơn

Ông Ueda nhận định giá dầu tăng, nhu cầu liên quan đến làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) cùng sự mất giá của đồng yên có thể tiếp tục tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá tại Nhật Bản.

Bên cạnh đó, ngày càng nhiều doanh nghiệp chủ động tăng lương và chuyển phần chi phí gia tăng sang giá bán, khiến kỳ vọng lạm phát dài hạn của nền kinh tế tăng lên. Điều này làm gia tăng nguy cơ lạm phát cơ bản vượt quá mức mong muốn của BOJ.

Thống đốc BOJ cho biết ngân hàng trung ương sẽ cân nhắc nâng lãi suất thêm nếu các rủi ro này trở thành hiện thực, song thời điểm hành động sẽ phụ thuộc vào việc đánh giá kỹ tác động từ căng thẳng tại Trung Đông, nhu cầu liên quan đến AI cũng như diễn biến của tỷ giá.

Kể từ khi chính thức chấm dứt chính sách lãi suất âm vào tháng 3/2024, BOJ đã năm lần nâng lãi suất. Đợt tăng 0,25 điểm phần trăm hồi tháng 6 vừa qua đã đưa lãi suất chính sách lên mức cao nhất kể từ năm 1995.

Thị trường kỳ vọng sớm tiếp tục nâng lãi suất

Khảo sát mới nhất của QUICK đối với 31 chuyên gia theo dõi BOJ cho thấy 45% dự báo ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất vào tháng 12, trong khi khoảng 39% cho rằng động thái này có thể diễn ra sớm hơn, ngay trong tháng 10.

Ông Ryutaro Kono, kinh tế trưởng của BNP Paribas, nhận định trọng tâm của BOJ dường như đã chuyển từ mục tiêu đưa lạm phát lên mức 2% sang ngăn chặn nguy cơ lạm phát vượt quá ngưỡng này. Theo ông, sự thay đổi này là cơ sở để ngân hàng trung ương đẩy nhanh tiến trình thắt chặt chính sách tiền tệ.

Chuyên gia này vẫn coi tháng 10 là kịch bản nhiều khả năng nhất cho lần tăng lãi suất tiếp theo, song xác suất BOJ hành động ngay trong tháng 9 hiện đã tăng lên đáng kể.

Yếu tố khiến BOJ chịu sức ép

Diễn biến của đồng yên cũng đang tạo thêm áp lực đối với BOJ. Cuộc xung đột kéo dài giữa Israel và Iran cùng việc đồng yên rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng bốn thập kỷ so với USD đã làm gia tăng kỳ vọng rằng BOJ sẽ phải sớm nâng lãi suất.

Theo các nguồn tin, Nhật Bản đã can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách mua đồng yên và bán USD nhằm hạn chế đà mất giá của đồng nội tệ. Đồng thời, phía Mỹ cũng tiến hành hoạt động kiểm tra tỷ giá - động thái thường được xem là tín hiệu chuẩn bị cho khả năng can thiệp thị trường, cho thấy hai nước đang phối hợp theo dõi diễn biến tiền tệ.

Đồng yên từng phục hồi lên vùng 157 yên đổi 1 USD sau khi trước đó giao dịch quanh mức 162,8 yên. Tuy nhiên, đồng tiền này tiếp tục biến động mạnh khi có thời điểm quay trở lại vùng 160 trước khi phục hồi về khoảng 158 yên/USD vào chiều 31/7 theo giờ Tokyo.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), tỷ giá thực hiệu lực của đồng yên - thước đo sức mạnh đồng tiền sau khi điều chỉnh theo lạm phát và thương mại - vẫn ở xu hướng suy yếu so với các đồng tiền chủ chốt như USD, euro và nhân dân tệ.

Trong báo cáo công bố tuần này, Công ty quản lý tài sản DWS của Đức nhận định đồng yên thực đang giao dịch gần mức thấp kỷ lục, chủ yếu do dòng vốn liên tục chảy ra khỏi Nhật Bản trong suốt ba thập kỷ qua. Triển vọng phục hồi bền vững của đồng yên sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng Nhật Bản lấy lại sức hấp dẫn để giữ chân nguồn vốn trong nước, thay vì chỉ dựa vào chênh lệch lãi suất.

Liên quan đến những lo ngại về tính độc lập của BOJ, Thống đốc Ueda khẳng định ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ dựa trên đánh giá và trách nhiệm của chính mình, bất chấp việc chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi vẫn ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng và giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt cho người dân. Giới phân tích cho rằng việc tiếp tục nâng lãi suất có thể làm giảm nhu cầu trong nước và gia tăng chi phí vay vốn đối với cả doanh nghiệp lẫn hộ gia đình, khiến BOJ phải cân nhắc kỹ lưỡng trước mỗi quyết định tiếp theo.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc