“Bội thu” đơn hàng, xuất khẩu điện tử lập kỷ lục mới

Kỷ lục xuất khẩu “gọi tên” ngành điện tử

Con số 124 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu mà ngành điện tử đạt được trong 7 tháng năm 2026 đồng thời đánh dấu kỷ lục mới của ngành hàng xuất khẩu có quy mô trăm tỷ USD. Trong đó, điện tử, máy tính và linh kiện tăng 50,1% so với cùng kỳ, với kim ngạch trên 85 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện mang về 38,5 tỷ USD, tăng 18,6% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu tăng thêm nhờ đón lượng đơn hàng lớn từ các nhà mua hàng toàn cầu.

Kết quả này cho thấy, ngành sản xuất máy tính, linh kiện và điện thoại tiếp tục là lĩnh vực chủ lực của công nghiệp chế biến - chế tạo, duy trì đà tăng trưởng ổn định và gắn chặt với xu hướng phục hồi của thị trường điện tử toàn cầu. Sự bứt phá của nhóm điện tử còn phản ánh nhu cầu mạnh từ các thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản..., đồng thời khẳng định Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

7 tháng đầu năm, xuất khẩu của cả nước đạt gần 320 tỷ USD, tăng 21,7%, trong đó, ngành điện tử đóng góp trên 38% tỷ trọng. Theo bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), tăng trưởng tích cực của ngành điện tử đến từ sự phục hồi của nhu cầu công nghệ trên toàn cầu, đặc biệt là các sản phẩm phục vụ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, máy tính AI, thiết bị điện tử thông minh và bán dẫn. Đây là những phân khúc đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất, kéo theo nhu cầu lớn về linh kiện điện tử, thiết bị lưu trữ và các sản phẩm công nghệ cao.

Nguồn: Báo cáo Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương). Đồ họa: Phương Anh

“Đo” triển vọng xuất khẩu

Việt Nam được đánh giá đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như chiến lược đa dạng hóa sản xuất của các tập đoàn công nghệ quốc tế. Làn sóng mở rộng đầu tư của doanh nghiệp FDI vào lĩnh vực điện tử không chỉ gia tăng năng lực sản xuất, mà còn tạo thêm động lực cho tăng trưởng xuất khẩu trong trung và dài hạn.

Cách đây hơn một tháng, Tập đoàn Meiko (Nhật Bản) đã khởi công dự án Nhà máy Meiko Yên Quang tại Phú Thọ với tổng vốn đầu tư 500 triệu USD. Đây là dự án chiến lược của Meiko, chuyên sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ AI và công nghệ vũ trụ. Khi đi vào hoạt động ổn định, nhà máy dự kiến đạt doanh thu khoảng 530 triệu USD mỗi năm.

Hải Phòng cũng vừa đón thêm dự án công nghệ quy mô tỷ USD khi Công ty TNHH LG Innotek Việt Nam Hải Phòng được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho nhà máy sản xuất linh kiện bán dẫn trị giá 1 tỷ USD. Theo kế hoạch, dự án sẽ khởi công trong quý III/2026, vận hành thử từ quý III/2027 và chính thức sản xuất hàng loạt vào quý III/2028.

Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam dự báo, kim ngạch xuất khẩu của ngành trong năm nay có thể tăng từ 15 - 20%, tiếp tục giữ vai trò là lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế.

Việc các tập đoàn công nghệ quốc tế liên tiếp rót thêm những khoản đầu tư lớn cho thấy, Việt Nam tiếp tục đáp ứng các tiêu chí quan trọng của nhà đầu tư về môi trường sản xuất, hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời khẳng định niềm tin của khối FDI vào triển vọng phát triển dài hạn của Việt Nam.

Dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn đang duy trì đà tăng tích cực. Trong 7 tháng năm 2026, vốn FDI thực hiện ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của giai đoạn 7 tháng trong 5 năm trở lại đây. Riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 12,55 tỷ USD, chiếm 82,6% tổng vốn FDI thực hiện, tiếp tục khẳng định vai trò là động lực chính thúc đẩy năng lực sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam.

Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những cứ điểm sản xuất điện tử và công nghệ cao quan trọng của khu vực. Tuy nhiên, phía sau những kỷ lục về xuất khẩu là thực tế ngành điện tử vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu, chủ yếu là linh kiện điện tử, chip bán dẫn, bảng mạch, màn hình và các cấu phần công nghệ cao từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản.

Minh chứng là trong 7 tháng qua, kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đã lên tới 135,8 tỷ USD, tăng 65,9% so với cùng kỳ. Khi đơn hàng xuất khẩu gia tăng, nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu đầu vào cũng tăng tương ứng, kéo theo chi ngoại tệ tăng mạnh. Cán cân thương mại sau 7 tháng vẫn trong trạng thái nhập siêu lớn.

Rõ ràng, xuất khẩu điện tử tăng mạnh nhưng điểm yếu về nguồn cung đầu vào cũng lộ rõ hơn khi nhìn vào mức tăng nhập khẩu của nhóm hàng này. Nguồn linh kiện và nguyên liệu vẫn phụ thuộc nhập khẩu, trong khi tỷ lệ nội địa hóa và khả năng tham gia của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước còn thấp. Đây là một trong những “bài toán” khó mà ngành điện tử Việt Nam cần tìm lời giải, nếu muốn nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xuất khẩu điện tử, linh kiện được dự báo tiếp tục tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng phục hồi nhu cầu tại các thị trường lớn, cũng như năng lực của Việt Nam trong việc nâng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước và từng bước tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành điện tử.

Thế Hoàng