Bộ Y tế nêu giải pháp nâng cao năng lực y tế cơ sở, giảm tải bệnh viện

Cử tri TP Hồ Chí Minh cho rằng vẫn còn tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế, quá tải tại các bệnh viện tuyến trên, chênh lệch chất lượng khám chữa bệnh giữa các vùng, miền và khó khăn trong triển khai chuyển đổi số y tế vẫn còn diễn ra, ảnh hưởng đến quyền lợi và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. 

Đặc biệt, tại một số cơ sở y tế tuyến cơ sở, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực y tế còn hạn chế; việc liên thông dữ liệu, hồ sơ bệnh án điện tử và các nền tảng khám chữa bệnh trực tuyến chưa đồng bộ, gây khó khăn cho người dân trong quá trình khám, chữa bệnh. 

Từ thực tế trên, cử tri kiến nghị Bộ Y tế tiếp tục có giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở, khắc phục tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế và giảm quá tải bệnh viện; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao, nhất là tại các địa bàn còn khó khăn. 

Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế theo hướng đồng bộ, liên thông dữ liệu khám chữa bệnh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, chất lượng và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Tăng năng lực tuyến dưới, giảm áp lực tuyến chuyên sâu

Hồi đáp cử tri, Bộ Y tế cho hay, tình trạng quá tải bệnh viện đã từng bước được cải thiện, tuy nhiên vẫn còn xảy ra cục bộ tại một số bệnh viện cấp chuyên sâu, bệnh viện đầu ngành và một số chuyên khoa có nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh cao. 

Người dân làm thủ tục khám chữa bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.  Ảnh: Trần Minh

Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh ngày càng tăng; già hóa dân số; mô hình bệnh tật thay đổi; năng lực cung ứng dịch vụ, nhân lực, thuốc và thiết bị y tế tại một số cơ sở còn hạn chế, chưa đồng đều giữa các địa phương; sự liên thông, phối hợp và chuyển người bệnh giữa các cấp chuyên môn kỹ thuật có nơi chưa hiệu quả.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được xếp thành 03 cấp chuyên môn kỹ thuật gồm cấp ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu, thực hiện từ ngày 01/01/2025. 

Việc xếp cấp dựa trên năng lực cung cấp dịch vụ, phạm vi hoạt động chuyên môn, năng lực đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và nghiên cứu khoa học, thay cho cách phân tuyến chủ yếu theo đơn vị hành chính trước đây. 

Mô hình này nhằm bảo đảm người bệnh được tiếp nhận, điều trị tại cấp chuyên môn phù hợp với tình trạng bệnh; tăng cường liên thông, chuyển tuyến và chuyển người bệnh trở lại cơ sở ban đầu để tiếp tục quản lý, theo dõi sau điều trị.

Bộ Y tế tiếp tục thực hiện hoạt động chỉ đạo tuyến, luân phiên người hành nghề, đào tạo theo nhu cầu, chuyển giao gói kỹ thuật và khám bệnh, chữa bệnh từ xa. Mạng lưới khám bệnh, chữa bệnh từ xa đã kết nối hơn 1.500 cơ sở y tế, hỗ trợ bác sĩ tại cơ sở hội chẩn, tư vấn và xử trí các trường hợp khó, hạn chế chuyển người bệnh không cần thiết.

Ngày 17/4/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 1068/QĐ-BYT phê duyệt Đề án "Phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030", dự kiến có 54 bệnh viện hạt nhân và khoảng 200 bệnh viện vệ tinh, tập trung vào các chuyên khoa, lĩnh vực có nhu cầu chuyển tuyến cao. Việc triển khai Đề án gắn với kết quả chuyển giao kỹ thuật, khả năng làm chủ kỹ thuật của bệnh viện vệ tinh và mức giảm chuyển người bệnh lên cấp chuyên sâu.

Cơ bản bảo đảm nguồn cung thuốc, thiết bị y tế

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ, trạm y tế cấp xã được định hướng tổ chức theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, cung ứng các dịch vụ cơ bản, thiết yếu về phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc xã hội. Trung tâm y tế khu vực được củng cố để cung cấp đầy đủ, kịp thời dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh ngoại trú, nội trú ở cấp cơ bản. 

Đồng thời, phát triển năng lực chuyên sâu tại địa phương, phấn đấu mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất một bệnh viện đạt cấp chuyên sâu, qua đó giảm nhu cầu tập trung người bệnh về một số bệnh viện trung ương.

Về bảo đảm thuốc, vật tư y tế và tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, Bộ Y tế cho hay, theo dữ liệu báo cáo của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ sở kinh doanh dược, về cơ bản nguồn cung thuốc được bảo đảm. 

Tuy nhiên, tại một số thời điểm vẫn có tình trạng thiếu thuốc cục bộ tại một số cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, chủ yếu liên quan đến công tác lập kế hoạch, tổ chức đấu thầu, mua sắm thuốc tại cơ sở y tế; thiếu một số thuốc chuyên khoa sâu, thuốc hiếm có nguồn cung hạn chế trên thị trường hoặc do một số nguyên nhân khách quan.

Để khắc phục tình trạng thiếu thuốc, Bộ Y tế đã tham mưu Quốc hội, Chính phủ ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược năm 2024 và Nghị định số 163/2025/NĐ-CP; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực dược; rút ngắn thời gian giải quyết một số thủ tục cấp phép nhập khẩu thuốc; tăng cường chỉ đạo, điều hành về bảo đảm cung ứng thuốc, nhất là đối với thuốc hiếm và thuốc có nguy cơ thiếu nguồn cung.

Đối với thiết bị y tế, Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện thể chế thông qua xây dựng Luật Thiết bị y tế, sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98/2021/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiết bị y tế và triển khai Đề án Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm cung ứng liên tục, an toàn và chất lượng.

Ngày 29/6/2026, Bộ Y tế ban hành Thông tư số 22/2026/TT-BYT hướng dẫn danh mục máy móc, thiết bị cơ bản phục vụ hoạt động chuyên môn của trạm y tế xã, phường, đặc khu, gồm 159 hệ thống, máy móc, thiết bị. 

Ngày 14/6/2026, Bộ Y tế ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BYT quy định chi tiết, hướng dẫn về tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng trong lĩnh vực y tế và phân cấp thẩm quyền quyết định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế.

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 262/2025/QH15 ngày 11/12/2025 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, trong đó có dự án nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở. 

Ngày 14/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 37/2026/QĐ-TTg quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương để thực hiện Chương trình trong giai đoạn 2026-2030. Đây là cơ sở để đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, nhân lực và năng lực cung ứng dịch vụ tại y tế cơ sở, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, biên giới và hải đảo.

Tập trung nguồn lực cho y tế vùng khó khăn

Về đề nghị của cử tri liên quan đến đào tạo, phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng cao tại các địa bàn khó khăn, Bộ Y tế cho biết Bộ đang triển khai Dự án "Thí điểm đưa bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại vùng khó khăn" nhằm tăng cường bác sĩ có chuyên môn cho vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. 

Đến nay, Dự án đã tiếp nhận, đào tạo 886 bác sĩ chuyên khoa cấp I cho các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, miền núi, biên giới và hải đảo.

Tiểu dự án 2 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển có nội dung đào tạo bác sĩ chuyên khoa cho y tế cơ sở, với mục tiêu hỗ trợ đào tạo trình độ chuyên khoa cho ít nhất 500 bác sĩ tại trạm y tế xã, phường, đặc khu, trung tâm y tế hoặc bệnh viện khu vực, trong đó dự kiến 400 bác sĩ đạt trình độ chuyên khoa trong giai đoạn thực hiện.

Bộ Y tế đang triển khai xây dựng Đề án phát triển nhân lực y tế chất lượng cao theo nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ. Hiện nay, Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo Khung Đề án "Phát triển nhân lực y tế chất lượng cao giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045", dự kiến trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt trong Quý III/2026.

Thái Bình/Ảnh: Trần Minh