Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh giải trình việc dời di tích để làm đường nối sân bay Gia Bình

Sáng nay, Quốc hội thảo luận dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và dự án xây dựng doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân.

Chính phủ đề xuất di chuyển toàn bộ 3 di tích cấp tỉnh, gồm đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài) thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhất trí việc di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn. Với đền Tân Trăn, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng thực trạng và những vấn đề liên quan đến quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Vì vậy, Ủy ban đề nghị chưa xem xét đưa nội dung này vào nghị quyết.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn, tuy nhiên, bà lưu ý phải kèm theo những điều kiện pháp lý chặt chẽ. Trong đó, nghị quyết phải xác định rõ phạm vi chỉ gồm 2 di tích này trong dự án, không được sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng. Việc di chuyển phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm việc bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển. 

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu. Ảnh: Phạm Hải

Bà nhấn mạnh việc công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc. "Người dân không chỉ được biết di tích sẽ được chuyển đến đâu mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích", đại biểu nói.

Theo bà, UBND tỉnh Bắc Ninh phải chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.

"Một con đường có thể mở ra không gian phát triển mới, một sân bay có thể tạo động lực mới cho cả vùng, một công trình quốc phòng - an ninh có thể đáp ứng những yêu cầu chiến lược của đất nước. Nhưng một di tích khi mất đi những giá trị cốt lõi thì không dễ gì tạo dựng lại được.

Bởi vậy, tôi ủng hộ di chuyển nhưng xin nhấn mạnh một nguyên tắc: di chuyển không có nghĩa là chuyển di tích đến một chỗ khác. Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại. Thực hiện điều này để chúng ta không phải lựa chọn giữa tương lai và quá khứ mà là nối quá khứ với tương lai bằng một quyết định có trách nhiệm của Quốc hội" - đại biểu nhấn mạnh.

Bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển 

Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh cho biết Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với 2 di tích là đình Đông Côi và đình Tam Sơn.

Với di tích đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, kiểm tra các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo và chưa đưa di tích này vào nghị quyết.

Bộ trưởng VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu. Ảnh: Phạm Hải

Bà khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu, đặc biệt chú trọng các quy định pháp luật có liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích.

Việc này bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến của người dân; chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ; bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước, các quy định...

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Bộ trưởng cho biết việc di chuyển di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư; phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ các quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản.

Trần Thường

Phạm Hải