Bộ GD-ĐT: Không có dấu hiệu 'đạo văn' trong kỳ thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật

Ban tổ chức trao giải cho các dự án đoạt giải cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật. (Ảnh: Bộ GD-ĐT)

“Đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.”

Đây kết luận vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố liên quan đến dự án đoạt giải Nhất của Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm 2025-2026. Cụ thể là dự án dự án “Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay ngay sau khi xuất hiện nghi vấn về tính liêm chính khoa học của dự án này, Bộ đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh.

Ngày 3/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thành lập Tổ tư vấn đánh giá dự gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sỹ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín nghiên cứu dự án đoạt giải (tiến hành nghiên cứu thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi quá trình thí nghiệm, thực nghiệm của Dự án).

Sau khi nghiên cứu, Tổ tư vấn kết luận với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án này. Các nội dung liên quan đến việc tổng hợp vật liệu dựa trên những quy trình đã được tối ưu hóa mà giáo viên và người hướng dẫn đưa ra, học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được.

Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR học sinh có thể hiểu và tiến hành được bởi những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.

Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội,... nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án.

Với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.

Dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, Tổ tư vấn không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó (kết quả check turnitin với độ trùng lặp nằm trong quy định cho phép với các công trình công bố).

Theo Tổ tư vấn, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông. Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy - cách nhiệt - kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.

Đề tài có giá trị ứng dụng cao đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh - sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.

Theo đó, về tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.

Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn.

Về tính khả thi, nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có. Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.

Các phương pháp nghiên cứu trong các tài liệu tham khảo cũng như của nhóm tác giả học sinh là các phương pháp khoa học, tin cậy, được công nhận và được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực khoa học vật liệu. Các công bố của cộng đồng khoa học cũng sử dụng các phương pháp đó và áp dụng vào các đối tượng nghiên cứu/ứng dụng khác nhau.

Cùng với việc đưa ra kết quả xác minh dự án có nghi vấn, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định việc tổ chức cuộc thi là cần thiết nhằm tích cực triển khai thực hiện chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, kỹ thuật, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Cuộc thi được tổ chức nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, kĩ thuật, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn; tạo cơ hội để học sinh giới thiệu kết quả nghiên cứu khoa học, kĩ thuật; tăng cường trao đổi, giao lưu văn hóa, giáo dục giữa các địa phương và hội nhập quốc tế.

Với mục tiêu đó, không chỉ tại Việt Nam, các nước trong khu vực và trên thế giới đã tổ chức cuộc thi cấp quốc gia và tham gia Hội thi Khoa học kĩ thuật quốc tế (ISEF). Năm 2025, Hội thi Khoa học kĩ thuật quốc tế Regeneron ISEF được tổ chức tại Mĩ, quy tụ gần 1.700 học sinh từ hơn 60 quốc gia với hơn 1.000 dự án./.

(Vietnam+)