Bê bối về thù lao trong giới manga Nhật: Chính phủ vào cuộc

Đối với hầu hết công ty Nhật Bản, việc tên của họ xuất hiện cùng với Ủy ban Thương mại Công bằng Nhật Bản (JFTC) không phải là tín hiệu tích cực. Đó là điều đang xảy ra với nhà phân phối anime và manga Kadokawa.

Đầu tuần qua, công ty xuất bản các bộ manga nổi tiếng như The Summer Hikaru Died đã xác nhận thông tin rằng họ đang bị điều tra vì vi phạm đạo luật bảo vệ các tác giả tự do khỏi bị chậm thanh toán.

Kadokawa là một trong những nhà xuất bản manga và light novel lớn nhất ở Nhật Bản, với đa dạng tạp chí truyện tranh được ra mắt liên tục mỗi tháng. Giống hầu hết nhà xuất bản khác, họ có một đội ngũ tác giả tự do giúp đảm bảo nguồn cung tác phẩm.

Tuy nhiên, luật pháp Nhật Bản quy định rằng khi làm việc với các tác giả tự do, nhà xuất bản ph

Trong khi Kadokawa hợp tác với rất nhiều nhà văn và họa sĩ tự do, có nguồn tin cho rằng từ cuối năm 2024 đến nay, họ không chỉ định thời hạn thanh toán và nhiều đơn hàng được cho là chỉ thỏa thuận bằng miệng.

Kadokawa là một trong những cái tên quyền lực trong ngành manga Nhật Bản. Ảnh: Kadokawa Retail Ventures.

Ủy ban Thương mại Công bằng Nhật Bản (JFTC) đang điều tra vụ việc này và đánh giá mức độ ảnh hưởng của nó đối với hơn 100 nhân viên tự do đang làm việc cho Kadokawa.

Kadokawa đã đưa ra tuyên bố xác nhận cuộc điều tra đang diễn ra và cho biết họ “hợp tác và phản hồi một cách chân thành nhất”. Tuy nhiên, công ty không thừa nhận bất kỳ hành vi sai trái nào.

Quyền lực của các ông lớn manga

Đây không phải là lần đầu tiên Kadokawa bị JFTC điều tra.

Vào tháng 11/2012, Ủy ban JFTC tuyên bố Kadokawa và các công ty con đã vi phạm Luật hợp đồng phụ khi cắt giảm phí bản quyền tác phẩm của các nhà văn và nhiếp ảnh gia một cách không công bằng.

Kadokawa đã tái diễn hành vi này vào năm 2023, khi đơn phương tuyên bố cắt giảm mức thù lao đối với 26 nhà sáng tạo tự do làm cho tờ tạp chí Lettuce Club. Mức cắt giảm dao động từ 6,3% đến 39,4% thù lao ban đầu, với lý do doanh số bán hàng và doanh thu quảng cáo sụt giảm, cùng với chi phí nguyên vật liệu và chi phí hậu cần tăng cao.

Trong khi đó, người lao động ngần ngại lên tiếng vì lo sợ không còn được tiếp tục nhận việc.

Một nhà sáng tạo tự do nói với Ủy ban rằng: “Tôi không thể nói gì vì sợ sẽ không nhận được thêm việc”. Một người khác cho biết thêm: “Sự chênh lệch quyền lực quá lớn nên tôi cảm thấy chống đối cũng chẳng thay đổi được gì”.

Thời điểm đó, Ủy ban đã yêu cầu Kadokawa bồi thường cho các nghệ sĩ tự do khoản chênh lệch giữa mức giá ban đầu và mức thanh toán bị giảm, với tổng số tiền khoảng 5,9 triệu yên. Ủy ban cũng yêu cầu Kadokawa thừa nhận hành vi sai trái và thực hiện đào tạo nội bộ nhằm ngăn ngừa các vi phạm trong tương lai đối với các tác giả manga.

Đáng chú ý là không chỉ Kadokawa từng bị “chỉ mặt đặt tên” vì lùm xùm bóc lột sức lao động của các nhà sáng tạo, mà còn có các ông lớn khác trong giới manga Nhật Bản như Shogakukan và Kobunsha.

Vào tháng 6/2013, JFTC cũng đã đưa ra khuyến nghị cho Shogakukan và Kobunsha để họ không tái diễn các hành vi vi phạm luật lao động đối với các nghệ sĩ tự do.

JFTC đã phát hiện ra việc những công ty này cũng không minh bạch về các điều kiện giao dịch với nhà sáng tạo, chẳng hạn như phạm vi công việc và mức thù lao, tại thời điểm đặt hàng.

Minh Hoa