Bất đồng mới giữa Mỹ và Israel liên quan đến cuộc chiến với Iran

Khi giá dầu tăng và dư luận Mỹ phản đối chiến tranh, Tổng thống Trump phát tín hiệu muốn kết thúc xung đột với Iran, trong khi Israel vẫn theo đuổi mục tiêu làm suy yếu Tehran lâu dài (trong ảnh: Tổng thống Mỹ Donald Trump, phải, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại cuộc gặp ở Nhà Trắng ngày 11/2/2026). Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ Times of Israel (timesofisrael.com) ngày 10/3, sau 10 ngày cùng nhau tấn công Iran, Mỹ và Israel đã bộc lộ những bất đồng công khai ngày càng sâu sắc. Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với áp lực chính trị nội bộ trong khi không ủng hộ hoàn toàn các mục tiêu dài hạn của Israel - một khoảng cách đang dần hiện rõ giữa hai đồng minh thân cận.

Ngày 28/2, Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom vào Iran sau khi Mỹ tăng cường lực lượng quân sự quy mô lớn trong khu vực. Trước đó, ông Trump liên tục đưa ra những lời cảnh báo tấn công Iran - ban đầu liên quan đến cuộc những cuộc biểu tình hồi tháng 1/2025, sau đó là vì chương trình hạt nhân của nước này, dù Iran phủ nhận việc tìm kiếm vũ khí hạt nhân.

Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và thiết bị bay không người lái vào Israel, các quốc gia khác trong khu vực và các căn cứ của Mỹ. Đặc biệt, Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới đối với dầu mỏ - khiến giá dầu tăng vọt. Hezbollah cũng phóng tên lửa vào Israel lần đầu tiên kể từ tháng 11/2024, kéo theo các cuộc tấn công quy mô lớn của Israel vào Liban.

Mục tiêu khác nhau, áp lực khác nhau

Sự chia rẽ giữa Mỹ và Israel bắt nguồn từ những mục tiêu chiến lược không hoàn toàn trùng khớp. Ông Michael Singh, Giám đốc điều hành Viện Chính sách Trung Đông tại Washington D.C., nhận định rằng hai nước có những mục tiêu "phần lớn là tương tự nhau, nhưng không hoàn toàn giống nhau".

Theo ông Singh, Israel muốn Iran "suy yếu vĩnh viễn" - chiến lược mà Israel đã theo đuổi khắp khu vực, thể hiện rõ qua việc liên tục ném bom Syria bất chấp sự thay đổi chính phủ tại đó. Trong khi đó, theo ông Singh, Mỹ có thể không mấy mặn mà với một cuộc xung đột kéo dài, đặc biệt là vì Washington có những ưu tiên ở các khu vực khác mà Israel rõ ràng không có và Mỹ có thể rút quân về nước, trong khi Israel thì không thể.

Căng thẳng trở nên rõ ràng hơn sau khi người dân Tehran thức dậy vào sáng 8/3 với cảnh khói đen phủ kín bầu trời, hậu quả từ cuộc tấn công của Israel vào các kho nhiên liệu mà Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho rằng phục vụ cho quân đội Iran. Sự kiện này khiến ngay cả Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham có quan điểm cứng rắn cũng phải lên tiếng: "Hãy thận trọng về những mục tiêu mà các bạn lựa chọn".

Về phần mình, ông Trump nói với đài CBS News rằng cuộc chiến về cơ bản đã kết thúc - một tuyên bố mâu thuẫn với những cam kết trước đó của ông với Thủ tướng Netanyahu về việc tiếp tục các cuộc tấn công kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Trong nội bộ nước Mỹ, cuộc chiến đang tạo ra những vết nứt chính trị đáng chú ý. Theo cuộc thăm dò của Quinnipiac công bố ngày 9/3, 53% người Mỹ phản đối hành động quân sự ở Iran - một tỷ lệ phản đối đáng kể chỉ vài ngày sau khi chiến tranh nổ ra - và 44% cho rằng Mỹ đang ủng hộ Israel quá mức.

Một cuộc thăm dò gần đây của Gallup cho thấy lần đầu tiên trong lịch sử, số người Mỹ cảm thông với người Palestine nhiều hơn cảm thông với người Israel.

Đảng Dân chủ đã cáo buộc Tổng thống Trump bị Israel lôi kéo vào một cuộc chiến khu vực. Thống đốc California Gavin Newsom, được coi là ứng cử viên tiềm năng của đảng Dân chủ cho chức tổng thống năm 2028, gần đây đặt câu hỏi về viện trợ của Mỹ cho Israel và đồng ý rằng cách đối xử của nước này với người Palestine cho thấy đây là "phân biệt chủng tộc". Đây là nhận định bị người Israel phản đối mạnh mẽ và từng là điều không thể tưởng tượng đối với một chính trị gia hàng đầu của Mỹ.

Dù bất đồng ngày càng lộ rõ, các nhà phân tích cho rằng Thủ tướng Netanyahu vẫn phụ thuộc sâu sắc vào ông Trump, đặc biệt khi Israel chuẩn bị tổ chức bầu cử trong năm nay. Aaron David Miller, nhà đàm phán kỳ cựu của Mỹ về Trung Đông và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định: "Khi Tổng thống Trump nói dừng lại, thì chuyện này sẽ dừng lại, bất kể phía Israel có cảm thấy nhiệm vụ đã hoàn thành hay chưa, bởi vì mức độ ảnh hưởng mà ông Trump có đối với ông Netanyahu là chưa từng có trong lịch sử quan hệ giữa tổng thống và các thủ tướng Israel".

Chính áp lực từ việc giá dầu tăng vọt - một dấu hiệu cảnh báo trong chính trường Mỹ - được cho là nhân tố quan trọng thúc đẩy ông Trump tìm cách hạ nhiệt xung đột, dù Israel vẫn chưa sẵn sàng dừng bước.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc