Bảo tồn và phát huy văn hóa của đồng bào

Phát huy vai trò từ cơ sở

Chiều muộn, những thanh âm quen thuộc của nhạc ngũ âm hòa cùng tiếng cười nói của học sinh, thanh thiếu niên đang miệt mài tập luyện những điệu nhạc, điệu múa truyền thống vang lên trên sân chùa Thứ Năm, xã Đông Thái. Câu lạc bộ văn nghệ Khmer chùa Thứ Năm được thành lập từ năm 2022. Từ khi tham gia câu lạc bộ, con em đồng bào Khmer, chủ yếu là học sinh và thanh thiếu niên đồng bào Khmer tại địa phương, được tiếp cận các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống đặc sắc của dân tộc. Là thành viên thường xuyên tham gia sinh hoạt tại câu lạc bộ, em Danh Thị Sà Khum nói: “Em được học các điệu múa truyền thống, tìm hiểu về nhạc ngũ âm và lễ hội của đồng bào Khmer. Em rất vui vì có cơ hội học hỏi thêm nhiều điều bổ ích và mong góp phần giữ gìn văn hóa dân tộc”.

Nghệ thuật múa truyền thống Khmer được thế hệ trẻ gìn giữ, phát huy trong đời sống đương đại. Ảnh: ĐĂNG VƯƠNG

Theo Thượng tọa Danh Nâng - Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa Thứ Năm, bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng. Vì vậy, chùa luôn tạo điều kiện để học sinh, thanh thiếu niên tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ truyền thống, qua đó bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc. “Khi con em đồng bào Khmer hiểu được giá trị của bản sắc văn hóa dân tộc, các em sẽ có ý thức giữ gìn và phát huy. Đây cũng là cách để văn hóa đồng bào Khmer tiếp tục được trao truyền và phát triển trong đời sống hiện đại”, Thượng tọa Danh Nâng chia sẻ.

Tại xã Gò Quao, Câu lạc bộ Văn nghệ Khmer ấp An Phú trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người yêu văn hóa dân tộc. Hiện, câu lạc bộ có hơn 20 thành viên tham gia sinh hoạt thường xuyên. Nhiều năm gắn bó với công tác truyền dạy nghệ thuật dân gian, anh Danh Nghiệp luôn dành thời gian hướng dẫn các em luyện tập các điệu múa truyền thống, tìm hiểu nhạc ngũ âm và những nét đẹp văn hóa của đồng bào Khmer. Anh Danh Nghiệp nói: “Ban đầu nhiều em còn rụt rè, chưa hiểu nhiều về văn hóa dân tộc. Sau thời gian tham gia câu lạc bộ, các em dần yêu thích những điệu múa, bài hát truyền thống. Điều tôi vui nhất là các em có ý thức tiếp nối và giữ gìn những giá trị mà cha ông đã để lại”.

Số hóa văn hóa truyền thống

Cùng với vai trò của cộng đồng, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách được xem là yếu tố quan trọng nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực từ văn hóa Khmer trong giai đoạn mới. Hiện, nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer như Chol Chnam Thmay, Sene Dolta, Ok Om Bok, đua ghe ngo tiếp tục được duy trì rộng khắp. Đây không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng mà còn là môi trường biểu diễn các loại hình nghệ thuật dân gian như Dù kê, Rô băm, nhạc ngũ âm... phát triển. Tuy nhiên, trước tác động của quá trình hội nhập, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, công tác bảo tồn văn hóa đồng bào Khmer đang đứng trước nhiều thách thức. Một số loại hình nghệ thuật truyền thống thiếu lực lượng kế thừa; việc ứng dụng công nghệ trong quảng bá, lưu trữ và phát huy giá trị văn hóa vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có

Để các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer được bảo tồn và phát huy hiệu quả, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Gò Quao Nguyễn Văn Tâm cho biết, cần sự quan tâm, tiếp tục đầu tư của Nhà nước thông qua các cơ chế, chính sách phù hợp. Cùng với việc duy trì các lễ hội truyền thống, các loại hình nghệ thuật dân gian, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, xây dựng các sản phẩm truyền thông hiện đại nhằm quảng bá rộng rãi hơn những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer đến với công chúng. “Bên cạnh việc hỗ trợ các hoạt động bảo tồn, cần tạo điều kiện để đưa giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer gắn với các hoạt động du lịch, giáo dục truyền thống và trải nghiệm văn hóa. Khi văn hóa truyền thống gắn với đời sống và mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng thì công tác bảo tồn sẽ bền vững hơn”, ông Nguyễn Văn Tâm nói.

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền, Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoàng Hành, điều quan trọng hiện nay là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng tích hợp, liên ngành và phù hợp yêu cầu phát triển mới. Cần chuyển mạnh tư duy từ bảo tồn văn hóa thuần túy sang quản trị phát triển dựa trên giá trị văn hóa, trong đó cộng đồng phải là chủ thể trung tâm của quá trình bảo tồn và sáng tạo văn hóa. “Chuyển đổi số không chỉ là số hóa dữ liệu văn hóa mà phải là số hóa khả năng lan tỏa bản sắc, kết nối thế hệ trẻ với cội nguồn văn hóa dân tộc bằng những phương thức mới, hiện đại và hấp dẫn hơn”, ông Nguyễn Hoàng Hành nhận định.

ĐĂNG VƯƠNG