Bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc Chăm gắn với phát triển bền vững

Trong khuôn khổ hội thảo "Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới”, bên cạnh những ý kiến của các giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu…, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa cũng ghi nhận ý kiến của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, người dân về một số nội dung liên quan. Qua đó, có những góc nhìn rõ hơn trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Chăm trước những yêu cầu, bối cảnh phát triển mới của đất nước nói chung và tỉnh Khánh Hòa nói riêng.

* Đồng chí Nguyễn Long Biên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh: Khai thác hiệu quả giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch bền vững

Đồng chí Nguyễn Long Biên.

Văn hóa dân tộc Chăm là một nền văn hóa đặc sắc trong kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam. Trong di sản văn hóa Việt Nam, dấu ấn văn hóa Chăm thể hiện rõ nét qua kiến trúc, điêu khắc, phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, tôn giáo, tiếng nói, chữ viết, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, hoa văn, làng nghề gốm, dệt thổ cẩm... Trải dài khu vực Duyên hải miền Trung và Nam Bộ, văn hóa Chăm được bảo tồn đậm nét qua các hệ thống đền tháp cổ kính; các lễ hội Katê, lễ Ramưwan, lễ Ramadam; những công trình văn hóa, tín ngưỡng... đã và đang là điểm đến thu hút du khách trong nước, quốc tế. Bên cạnh các di tích, văn hóa vật thể của đồng bào dân tộc Chăm còn thể hiện qua các nghề thủ công làm gốm, dệt vải, đóng thuyền, nghề kim hoàn... Nhắc đến văn hóa Chăm phải kể tới sự độc đáo về giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của thế giới cần bảo vệ khẩn cấp.

Việc phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch không chỉ là tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống mà còn khẳng định giá trị văn hóa của cộng đồng, của nỗ lực chung tay góp sức để phát huy giá trị văn hóa Chăm trước những thách thức trong xu thế hội nhập và kinh tế thị trường. Chính vì thế, chúng ta cần làm rõ những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của văn hóa Chăm nhằm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa Chăm gắn với phát triển du lịch trong thời gian tới, tạo thu nhập bền vững, nâng cao đời sống cho người dân.

* Bà Thái Thị Lệ Hằng - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Xây dựng thêm nhiều chương trình hành động cho việc bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc Chăm

Bà Thái Thị Lệ Hằng.

Qua hội thảo “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới” đã ghi nhận được nhiều ý kiến tâm huyết của các giáo sư, chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý. Từ đây, nhiều giải pháp, những kiến nghị, đề xuất đã được đưa ra làm cơ sở để xây dựng nên kế hoạch, đề án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc Chăm một cách hiệu quả, phù hợp với bối cảnh phát triển mới của tỉnh, cũng như của đất nước. Chúng tôi hiểu rằng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm không phải là trách nhiệm của riêng ai mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Trong đó, có trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học và cả cộng đồng người Chăm - những chủ nhân của di sản văn hóa. Chỉ khi khơi dậy được sức mạnh tổng hợp thì chúng ta mới có thể biến di sản, tài sản văn hóa dân tộc Chăm thực sự trở thành sức mạnh mềm để góp phần thực hiện Nghị quyết số 80, ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; để văn hóa dân tộc Chăm là sức mạnh nội sinh, là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội. Hội thảo khép lại, nhưng hành trình về bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc Chăm vẫn còn ở phía trước. Từ kết quả của hội thảo, chúng ta sẽ có nhiều cơ sở lý luận và thực tiễn để có thể xây dựng thêm nhiều chương trình hành động nhằm làm sâu sắc hơn việc bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc Chăm trong tình hình mới.

* Ông Trượng Thống - người dân làng gốm Bàu Trúc: Mong có những chính sách, định hướng mang tính bền vững

Ông Trượng Thống.

Việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa của dân tộc Chăm vẫn còn rất nhiều vấn đề cần được quan tâm. Người dân chúng tôi rất mong nhận được những chính sách, định hướng mang tính bền vững, lâu dài trong việc phát huy những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc mình vào hoạt động du lịch, tạo sinh kế lâu dài. Bởi thực tế hiện nay, trong các làng Chăm như làng Bàu Trúc, những thông tin, cách thực hành các di sản văn hóa nhiều lúc vẫn chưa đồng nhất. Ngay nghề làm gốm Chăm, những thông tin về nguyên liệu làm gốm là đất sét và cát vẫn còn lẫn lộn nên sản phẩm làm ra không đảm bảo, khi đưa vào lò nung tỷ lệ sản phẩm không đạt chiếm mức cao. Vậy nên, rất cần sự vào cuộc của các nhà khoa học để làm sao có tỷ lệ pha trộn chính xác, hạn chế thiệt hại cho người dân.

Cùng với đó, chúng ta cần tính toán đến việc mở rộng quy mô, phạm vi không gian phục vụ du khách hoặc sản xuất các sản phẩm để đáp ứng nhu cầu đa dạng và ngày càng cao của khách du lịch, các đối tác. Việc tìm nguồn khách, nâng cao kỹ năng, trình độ, thái độ, trách nhiệm phục vụ khách cũng là vấn đề cần được quan tâm. Từ đó, vừa có thể bảo tồn, giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, vừa phát triển theo kịp xu hướng của thời đại.

G.Đ (Ghi)