Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở xã Cẩm Vân

Đánh cồng chiêng - nét đẹp văn hóa được người Mường, xã Cẩm Vân gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Từ nhiều năm nay, câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng ở thôn Thành Công luôn là “trái tim” gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường. Là thành viên trong CLB và cũng là người am hiểu bản sắc văn hóa của đồng bào Mường, bà Hà Thị Tuyến, cho biết: Từ bao đời nay, âm thanh cồng chiêng luôn gắn liền với phong tục, tập quán, lễ nghi trong đời sống tâm linh của người dân nơi đây. Tiếng cồng, chiêng có mặt ở đám cưới, đám tang, ngày lễ, tết hoặc để thông báo những việc chung của thôn, làng. Vì vậy, người Mường coi cồng chiêng như là báu vật của dân tộc mình, gìn giữ và lưu truyền từ đời này qua đời khác.

Với đặc thù có đa số dân tộc Mường sinh sống, do đó, để bảo tồn nét đẹp văn hóa cồng chiêng, những người am hiểu cồng chiêng trong thôn Thành Công đã thành lập CLB. Đến nay, các thành viên trong CLB luôn tích cực tập luyện để biểu diễn phục vụ Nhân dân và tham gia các hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng do địa phương tổ chức. Ngoài ra, CLB còn tổ chức nhiều hoạt động truyền dạy cách đánh chiêng cho thế hệ trẻ với phương châm người biết đánh chỉ dẫn cho người chưa biết; các nghệ nhân và thành viên đi trước truyền đạt từng nhịp phách, cách ngân vang của tiếng chiêng cho những người mới học. Từ việc truyền dạy của các nghệ nhân, nhiều người trẻ đam mê với nghệ thuật trình diễn cồng chiêng và trở thành thế hệ tiếp nối gìn giữ, phát huy “báu vật” của dân tộc Mường.

Ngoài CLB cồng chiêng, ở thôn Thành Công còn giữ được nhiều nét văn hóa đặc sắc về phong tục tập quán, trò chơi dân gian, hát xường... Ông Lê Đức Cường, Trưởng thôn Thành Công, cho biết: Đồng bào dân tộc Mường trong thôn chiếm 91,5%, do đó việc bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân mà còn làm phong phú thêm vào kho tàng di sản của địa phương. Chính vì vậy, thôn đã tuyên truyền, vận động người dân gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; thành lập các đội, CLB văn hóa, văn nghệ và khuyến khích những người am hiểu truyền dạy lại cho thế hệ trẻ những làn điệu dân ca, dân vũ, cách đánh cồng chiêng; khuyến khích người dân mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ, tết...

Ngoài thôn Thành Công, nhiều thôn khác trên địa bàn xã Cẩm Vân cũng đã thành lập CLB cồng chiêng thu hút đông đảo người dân tham gia. Nhấn mạnh vai trò của việc bảo tồn các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Mường trong hành trình phát triển của địa phương, ông Nguyễn Quyết Chiến, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, xã Cẩm Vân, cho biết: Đồng bào dân tộc Mường ở xã Cẩm Vân chiếm hơn 45% dân số toàn xã, qua quá trình hình thành và phát triển, đồng bào Mường nơi đây đã sáng tạo, lưu giữ một kho tàng văn hóa phong phú, thể hiện sinh động trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng, trang phục và ẩm thực.

Xác định việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa Mường không chỉ góp phần xây dựng, phát triển đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào và thúc đẩy du lịch, kinh tế - xã hội của địa phương phát triển, xã đã quan tâm thực hiện tốt công tác này. Đặc biệt, xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền để cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận thức rõ ý nghĩa của việc bảo tồn bản sắc văn hóa không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào của mỗi cá nhân. Cùng với đó, là tăng cường đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa để người dân có nơi tập luyện, nhằm gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Mường. Bên cạnh đó, xã cũng thường xuyên phối hợp với các nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng để kiểm kê, sưu tầm và phục dựng các giá trị văn hóa phi vật thể của đồng bào Mường. Phối hợp với các đơn vị tổ chức các lớp truyền dạy, giao lưu văn hóa, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Mường trong cộng đồng và trong trường học, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Từ sự chủ động vào cuộc của chính quyền xã Cẩm Vân, tinh thần tự nguyện của cộng đồng đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của đồng bào Mường và để các giá trị văn hóa ấy vẫn bền bỉ lan tỏa, khẳng định chỗ đứng trong nhịp sống của xã hội hiện đại.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt