Bảo hiểm tuổi xế chiều: Doanh nghiệp 'ngại' bán, chuyên gia chỉ cách mua

Dân số già hóa nhanh khiến nhu cầu mua bảo hiểm cho cha mẹ ngày càng tăng. Tuy nhiên, nhiều gia đình chấp nhận đóng phí cao vẫn gặp khó khi tham gia vì tuổi tác, bệnh nền và hàng loạt điều kiện thẩm định khắt khe

MUA BẢO HIỂM CHO CHA MẸ KHÔNG DỄ NHƯ NGHĨ

Khi mẹ nhập viện sau một cơn tai biến nhẹ hồi cuối năm ngoái, anh Trần Gia Bảo (34 tuổi, Thái Nguyên) mới thực sự cảm nhận rõ áp lực tài chính mà gia đình có thể phải đối mặt nếu người lớn tuổi bất ngờ đổ bệnh.

“Tiền nằm viện, thuốc men, chụp chiếu phát sinh rất nhanh. Có bảo hiểm y tế nhưng vẫn phải tự chi khá nhiều khoản. Lúc đó tôi mới nghĩ đến chuyện phải tìm thêm một lớp bảo vệ tài chính cho bố mẹ”, anh Bảo kể.

Sau khi mẹ xuất viện, anh bắt đầu tìm hiểu các sản phẩm bảo hiểm cho người lớn tuổi. Tuy nhiên, quá trình này khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng.

Rất nhiều doanh nghiệp bảo hiểm từ chối hồ sơ ngay từ đầu do mẹ anh từng điều trị tăng huyết áp. Một công ty khác đồng ý bảo hiểm nhưng yêu cầu loại trừ toàn bộ các bệnh liên quan tim mạch và tăng phí đáng kể.

“Có gói phí gần 40 triệu đồng/năm nhưng quyền lợi lại bị cắt khá nhiều. Tôi mới hiểu người càng lớn tuổi thì càng khó tiếp cận bảo hiểm”, anh nói.

Trong khi đó, chị Phạm Thu Uyên (30 tuổi, Phú Thọ) lại chọn cách mua bảo hiểm cho bố từ sớm, ngay khi ông vừa bước sang tuổi 51. Theo chị Uyên, quyết định này xuất phát từ kinh nghiệm của nhiều người quen trong gia đình.

“Tôi thấy nhiều người đợi đến lúc bố mẹ có bệnh mới đi tìm bảo hiểm thì gần như không mua được nữa. Vì vậy tôi cố tham gia sớm khi sức khỏe của bố vẫn còn ổn định”, chị nói.

Dù vậy, quá trình thẩm định hồ sơ vẫn kéo dài gần ba tuần với nhiều yêu cầu kiểm tra sức khỏe bổ sung. “Lúc đó tôi mới nhận ra bảo hiểm cho người lớn tuổi không đơn giản là cứ có tiền là mua được”, chị chia sẻ.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, theo Dữ liệu dân cư quốc gia, cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm trên 16% dân số.

Bộ Y tế dự báo đến năm 2038, nghĩa là chỉ còn 13 năm nữa, Việt Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già. Năm 2009, cứ 11 người dân lại có 1 người từ 60 tuổi trở lên nhưng vào năm 2029, tỷ lệ này là 6:1, năm 2038 là 5:1. Điều này có nghĩa là, vào thời điểm năm 2038, cứ 5 người dân Việt thì có một người trên 60 tuổi.

Chỉ số già hóa (tính bằng số người cao tuổi trên 100 trẻ dưới 15 tuổi) ngày càng tăng. Nếu năm 2021, chỉ số này là 53,1% thì năm 2024 ở mức 60,2% (nghĩa là cứ 100 trẻ dưới 15 tuổi thì có hơn 60 người cao tuổi). Dự báo, chỉ số này sẽ vượt ngưỡng 100 vào năm 2032, là thời điểm nước ta bắt đầu có lượng người cao tuổi nhiều hơn số lượng trẻ em.

Cùng với đó, tuổi thọ trung bình của người Việt ngày càng được cải thiện, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe và chuẩn bị tài chính tuổi già tăng nhanh.

Không chỉ người lớn tuổi chủ động tìm hiểu bảo hiểm, nhiều người trẻ hiện cũng bắt đầu quan tâm tới việc mua bảo hiểm cho cha mẹ như một cách giảm áp lực tài chính trong tương lai.

“NGẠI” BÁN CHO NGƯỜI LỚN TUỔI

Theo ghi nhận từ thị trường, nhóm khách hàng độ tuổi 28–40 hiện chiếm tỷ lệ lớn trong số những người tìm mua bảo hiểm cho bố mẹ. Tuy nhiên, nhu cầu tăng mạnh cũng đặt ra một thực tế: không phải ai lớn tuổi cũng dễ dàng tiếp cận các sản phẩm bảo hiểm.

Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Thành Long, chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, cho biết nhu cầu bảo vệ tài chính và sức khỏe ở nhóm khách hàng trung niên, cao tuổi đang tăng rõ rệt sau đại dịch.

“Nhiều gia đình bắt đầu quan tâm hơn đến rủi ro viện phí và chăm sóc y tế dài hạn. Khi tuổi càng cao, khả năng phát sinh bệnh lý càng lớn, trong khi chi phí điều trị hiện nay không hề thấp”, ông Long nói.

Theo vị chuyên gia, chính điều này khiến bảo hiểm trở thành một công cụ được nhiều gia đình tìm đến nhằm giảm áp lực tài chính khi người thân lớn tuổi phải điều trị bệnh. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm khách hàng khiến doanh nghiệp bảo hiểm phải thận trọng hơn rất nhiều trong quá trình thẩm định.

Theo ông Long, phần lớn các doanh nghiệp bảo hiểm hiện vẫn cho phép khách hàng tham gia ở độ tuổi khoảng 55–65, một số sản phẩm mở rộng tới 70 tuổi. Dẫu vậy, điều đó không đồng nghĩa khách hàng ở độ tuổi này có thể dễ dàng được chấp thuận.

“Người trẻ thường có sức khỏe ổn định hơn, thời gian tham gia dài hơn và rủi ro yêu cầu chi trả thấp hơn. Trong khi đó, người lớn tuổi thường đã xuất hiện bệnh nền hoặc nguy cơ bệnh lý cao hơn nên doanh nghiệp phải thẩm định rất kỹ”, ông phân tích.

Theo ông, nhiều khách hàng vẫn nghĩ bảo hiểm là “có tiền là mua được”, nhưng thực tế doanh nghiệp phải đánh giá rất nhiều yếu tố như tiền sử điều trị, chỉ số sức khỏe, bệnh mãn tính hay khả năng phát sinh rủi ro trong tương lai.

Nếu khách hàng có tiền sử tim mạch, tiểu đường, huyết áp hoặc từng điều trị bệnh lý nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể tăng phí, loại trừ quyền lợi hoặc từ chối bảo hiểm.

Thực tế này cũng được chị Trần Hồng Hạnh – một tư vấn viên bảo hiểm tại Phú Thọ xác nhận. Theo chị Hạnh, vài năm gần đây, lượng khách hàng hỏi mua bảo hiểm cho cha mẹ tăng khá nhanh, đặc biệt sau khi chứng kiến nhiều trường hợp người lớn tuổi phải điều trị dài ngày với chi phí lớn.

Tuy nhiên, nhóm khách hàng này cũng là nhóm khó tư vấn nhất. “Nhiều người kỳ vọng mua được quyền lợi lớn nhưng lại không chấp nhận mức phí tương ứng. Trong khi đó, tuổi càng cao thì phí càng tăng mạnh”.

Theo nữ tư vấn viên, không ít trường hợp khách hàng bị sốc khi nhận bảng minh họa quyền lợi vì mức phí cao hơn nhiều so với tưởng tượng. Có khách nghĩ chỉ cần vài triệu đồng/năm là đủ, nhưng thực tế với người ngoài 60 tuổi, phí có thể lên tới vài chục triệu đồng nếu muốn có quyền lợi tốt.

Ngoài vấn đề chi phí, khâu thẩm định sức khỏe cũng là rào cản lớn. “Chỉ cần có vài chỉ số sức khỏe bất thường là hồ sơ đã bị đánh giá rất kỹ. Có khách phải bổ sung rất nhiều giấy tờ y tế hoặc đi khám lại nhiều lần”, chị Hạnh chia sẻ .

MUA SAO ĐỂ KHÔNG LÃNG PHÍ

Theo ông Nguyễn Thành Long, nhiều người hiện vẫn nhầm lẫn giữa bảo hiểm cho người trẻ và bảo hiểm cho người lớn tuổi.

“Với người trẻ, bảo hiểm nhân thọ có thể mang tính tích lũy dài hạn. Nhưng ở độ tuổi trên 55, vai trò quan trọng nhất của bảo hiểm là hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng viện phí”, ông nói.

Vị chuyên gia cho rằng nếu tham gia quá muộn, khách hàng không nên đặt nặng kỳ vọng sinh lời hay tích lũy tài sản. Trong nhiều trường hợp, việc cố mua một hợp đồng có mệnh giá lớn có thể tạo áp lực tài chính không cần thiết.

“Có người cố tham gia hợp đồng phí rất cao nhưng vài năm sau không đủ khả năng duy trì. Khi dừng giữa chừng thì quyền lợi nhận lại không đáng kể”, ông nói.

Thay vào đó, người lớn tuổi nên ưu tiên các giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng tài chính. “Không phải ai cũng cần bảo hiểm nhân thọ giá trị lớn. Với nhiều người, bảo hiểm sức khỏe, viện phí hoặc tai nạn có thể phù hợp hơn”, ông phân tích.

Theo chuyên gia trong ngành, một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp bảo hiểm hiện nay là khách hàng khai báo thiếu thông tin sức khỏe khi tham gia hợp đồng.

Ông Long cho biết nhiều người lớn tuổi thường chủ quan với các bệnh mãn tính phổ biến như huyết áp, mỡ máu hay tiểu đường vì cho rằng đó là bệnh “ai lớn tuổi cũng có”.

Nhưng với doanh nghiệp bảo hiểm, đây đều là thông tin quan trọng để đánh giá rủi ro. Việc cố tình giấu bệnh hoặc khai báo không đầy đủ có thể khiến khách hàng gặp rủi ro lớn khi phát sinh yêu cầu chi trả sau này.

“Có trường hợp khách hàng nghĩ mình chỉ bị bệnh nhẹ nên không kê khai. Đến khi điều trị bệnh liên quan và yêu cầu bồi thường, doanh nghiệp kiểm tra hồ sơ y tế cũ thì phát sinh tranh chấp”, ông cho biết.

Ngoài ra, nhiều khách hàng cũng chưa hiểu rõ phạm vi chi trả của từng sản phẩm bảo hiểm. “Không phải cứ có bảo hiểm là mọi chi phí điều trị đều được thanh toán. Mỗi sản phẩm đều có giới hạn quyền lợi, thời gian chờ và điều khoản loại trừ riêng”, chị Hạnh nói thêm. Đây cũng là lý do khách hàng cần đọc kỹ hợp đồng và xác định rõ nhu cầu trước khi tham gia.

Theo ông Nguyễn Thành Long, không có một công thức chung cho tất cả khách hàng lớn tuổi. Với nhóm khoảng 50–55 tuổi, sức khỏe còn tốt và tài chính ổn định, khách hàng vẫn có thể cân nhắc bảo hiểm nhân thọ kết hợp quyền lợi sức khỏe để tăng khả năng bảo vệ dài hạn.

Trong khi đó, với nhóm trên 60 tuổi hoặc đã có bệnh nền, các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe độc lập, bảo hiểm tai nạn hoặc hỗ trợ viện phí có thể là lựa chọn thực tế hơn.

“Điều quan trọng nhất là xác định rõ mục tiêu tham gia bảo hiểm để làm gì: bảo vệ viện phí, chăm sóc sức khỏe hay để lại tài chính cho gia đình”, ông nói.

Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng tăng, việc chuẩn bị một lớp bảo vệ tài chính cho tuổi già là điều cần thiết. Tuy nhiên, người mua cũng cần hiểu rằng bảo hiểm cho người cao tuổi không phải “tấm vé toàn năng”.

“Càng tham gia muộn, điều kiện càng khắt khe và chi phí càng cao. Vì vậy, nếu có ý định mua bảo hiểm cho cha mẹ, tốt nhất nên chuẩn bị từ sớm, trước khi các vấn đề sức khỏe xuất hiện”, ông Long khuyến nghị.

Nguyễn Lan