Bảo đảm tiến độ thu mẫu ADN hài cốt liệt sĩ trong thời tiết nắng nóng

Từ ngày 23 - 25/6, Ban Chỉ đạo Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh (Ban Chỉ đạo 515 tỉnh) tổ chức lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thạch Hà (xã Toàn Lưu) và Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ (xã Đức Thọ).

Đây là đợt lấy mẫu được triển khai sau khi Ban Chỉ đạo 515 tỉnh hoàn thành việc lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc (xã Can Lộc) và tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiến hành các nghi thức dâng hương tại Đài tưởng niệm Nghĩa trang Liệt sĩ Thạch Hà (xã Toàn Lưu) trước khi thực hiện khai quật các phần mộ.

Thời điểm triển khai cũng là lúc Hà Tĩnh bước vào cao điểm nắng nóng, nhiều thời điểm nhiệt độ ngoài trời lên tới 38 - 39 độ C. Dưới cái nắng gay gắt, các tổ công tác vẫn miệt mài thực hiện từng công đoạn từ khai quật, số hóa, lựa chọn mẫu sinh phẩm đến bảo quản mẫu. Mọi thao tác đều được thực hiện cẩn trọng, đúng quy trình nhằm bảo đảm chất lượng mẫu phục vụ giám định ADN.

Để bảo đảm tiến độ, chính quyền các địa phương đã chủ động rà soát hồ sơ, kiểm đếm phần mộ, chuẩn bị hiện trường và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chuyên môn.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Lưu cho biết: “Ngay sau khi nhận được kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, địa phương đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng, rà soát toàn bộ hồ sơ, kiểm tra hiện trạng các phần mộ và chuẩn bị đầy đủ điều kiện phục vụ lấy mẫu. Trong suốt quá trình triển khai, địa phương thường xuyên phối hợp với lực lượng quân sự, công an và các đơn vị chuyên môn để xử lý kịp thời những tình huống phát sinh, góp phần bảo đảm việc lấy mẫu diễn ra thuận lợi, đúng kế hoạch”.

Quá trình lấy mẫu ADN diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ có 26 phần mộ chưa xác định được danh tính, việc lấy mẫu ADN được xem là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang địa phương, việc lấy mẫu ADN không chỉ là thực hiện nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm, tình cảm đối với các anh hùng liệt sĩ. Vì vậy, từng khâu từ bảo vệ hiện trường, phối hợp khai quật, hỗ trợ số hóa thông tin đến phục vụ các tổ chuyên môn đều được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm sự trang nghiêm, tôn kính và đúng quy định” - Thượng tá Nguyễn Hải Nam - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Đức Thọ cho biết.

Các lực lượng tiến hành lấy mẫu ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ (xã Đức Thọ).

Theo các lực lượng chuyên môn, thời tiết nắng nóng khiến việc làm nhiệm vụ ngoài hiện trường gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn cần tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi để triển khai đồng loạt tại các nghĩa trang theo kế hoạch, do đó các lực lượng luôn duy trì quân số, tranh thủ thời gian thực hiện nhiệm vụ.

Bác sĩ Đặng Hải - Trung tâm Pháp y và Giám định y khoa tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Để phục vụ giám định ADN đạt kết quả tốt nhất, việc lựa chọn mẫu phải hết sức cẩn trọng. Khi khai quật, nếu hài cốt còn răng thì ưu tiên lấy răng, trường hợp không còn răng sẽ tiến hành lấy mẫu xương. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ, phần lớn các phần mộ còn chân răng nên chất lượng mẫu khá tốt. Chúng tôi lựa chọn rất kỹ để bảo đảm mẫu đủ điều kiện phục vụ giám định".

Việc xác định mẫu phẩm đạt chất lượng đóng vai trò quan trọng để xác định danh tính liệt sĩ sau này.

Song song với việc lấy mẫu, công tác khai quật, số hóa và cập nhật dữ liệu từng phần mộ cũng được triển khai đồng bộ, bảo đảm chặt chẽ theo đúng quy trình kỹ thuật. Các thông tin về vị trí mộ, hiện trạng hài cốt, ký hiệu, đặc điểm nhận dạng ban đầu đều được ghi nhận, đối chiếu và nhập vào hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý. Đây là khâu quan trọng, không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho việc lựa chọn mẫu sinh phẩm đạt chất lượng, mà còn tạo nền tảng dữ liệu thống nhất, phục vụ lâu dài cho công tác giám định, xác định danh tính liệt sĩ sau này.

Thông tin về kết quả ban đầu, Thượng tá Lê Phúc Lam - Trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: "Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thạch Hà có 9 phần mộ được khai quật, số hóa, trong đó lấy được mẫu của 8 phần mộ. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Thọ, lực lượng đã khai quật, số hóa 26 phần mộ, lấy được 20 mẫu gồm 18 mẫu răng và 2 mẫu xương; chất lượng các mẫu đều tốt. Có 6 phần mộ không lấy được mẫu do hài cốt đã phân hủy mạnh".

Thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, song các quy trình lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ luôn được đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định.

Theo kế hoạch, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh sẽ tiếp tục lấy mẫu ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Khê (xã Hương Khê) với 84 phần mộ. Từ tháng 8/2026, việc lấy mẫu sẽ triển khai tại Nghĩa trang Liệt sĩ Núi Nài (phường Thành Sen) với 63 phần mộ và Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm (xã Tứ Mỹ) với 491 phần mộ.

Đại tá Nguyễn Hà - Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: “Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã phối hợp với Phòng Chính sách người có công (Sở Nội vụ) xây dựng kế hoạch, chỉ đạo ban chỉ huy quân sự các xã, phường phối hợp với chính quyền địa phương kiểm đếm, xác định, số hóa các phần mộ trước khi tổ chức lấy mẫu. Sau khi triển khai tại Can Lộc và tổ chức rút kinh nghiệm, công tác phối hợp giữa các lực lượng ngày càng đồng bộ, hiệu quả hơn. Quá trình triển khai, các địa phương đều chủ động phối hợp, chuẩn bị đầy đủ điều kiện, đặc biệt công tác số hóa được thực hiện nghiêm túc, tạo thuận lợi cho việc quản lý và đối chiếu dữ liệu sau này".

Các tổ thực hiện nhiệm vụ làm việc với tinh thần, trách nhiệm cao nhất.

Việc triển khai đồng bộ, đúng tiến độ công tác lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ không chỉ góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám định ADN, mà còn mở thêm cơ hội xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của nhiều gia đình và thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Phan Cúc