Bảo đảm cung ứng điện an toàn, đẩy mạnh tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo Chỉ thị số 10/CT-TTg, mỗi năm phấn đấu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Ảnh: VGP.

Theo Chỉ thị số 10/CT-TTg, trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục biến động, tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện có thể xảy ra trong giai đoạn 2026-2028 nếu không có giải pháp kịp thời, đồng bộ. Vì vậy, việc triển khai các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện và tiết kiệm điện trên phạm vi toàn quốc trở nên đặc biệt quan trọng.

Các giải pháp này không chỉ giúp giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện mà còn giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới. Đồng thời, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng tính linh hoạt của hệ thống và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ, phát triển điện mặt trời mái nhà

Năm 2026, mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc được đặt ra. Trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm tối thiểu phải đạt 10%.

Các chương trình quản lý nhu cầu điện, dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải (DSM/DR) được triển khai đồng bộ, phấn đấu tiết giảm ít nhất 3.000 MW công suất phụ tải giờ cao điểm khi có nguy cơ mất cân đối cung - cầu.

Song song đó, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ được đẩy mạnh, ưu tiên tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình, khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện.

Mỗi năm phấn đấu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030 của các địa phương.

Bên cạnh đó, yêu cầu huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ, nguồn dự phòng của cơ quan, doanh nghiệp khi cần thiết; tăng cường sử dụng năng lượng tại chỗ để giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia. Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%.

Triển khai đồng bộ giải pháp tiết kiệm điện mọi lĩnh vực

Tại Chỉ thị số 10/CT-TTg, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân được yêu cầu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể về tiết kiệm điện, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, trong đó xác định rõ mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm. Kết quả thực hiện được gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, điều chỉnh phụ tải, huy động nguồn điện tại chỗ và nguồn dự phòng phải được triển khai đồng bộ. Công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát cũng được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức và xử lý nghiêm các hành vi sử dụng điện lãng phí.

Tại cơ quan, công sở, Chỉ thị yêu cầu thực hiện nghiêm những biện pháp tiết kiệm điện, đặc biệt trong giờ cao điểm; xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện theo quý; thay thế thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý tiêu thụ điện. Nội dung tiết kiệm điện được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng.

Đối với chiếu sáng công cộng và chiếu sáng quảng cáo ngoài trời, các địa phương phải bảo đảm tiết kiệm tối thiểu 30% điện năng tiêu thụ; điều chỉnh thời gian vận hành, giảm công suất tại khu vực ít nhu cầu, nhất là sau 23h, nhưng vẫn bảo đảm an toàn giao thông và an ninh trật tự.

Các cơ sở dịch vụ như nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng phải tắt hoặc giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo ngoài trời vào giờ cao điểm theo yêu cầu của ngành điện.

Đối với hộ gia đình, khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng, sử dụng giải pháp năng lượng tái tạo phù hợp để giảm chi phí và chủ động nguồn điện.

Các cơ sở kinh doanh thương mại, dịch vụ cần phối hợp với đơn vị điện lực trong các chương trình DSM/DR, sẵn sàng huy động nguồn điện dự phòng và ưu tiên sử dụng năng lượng tại chỗ.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, yêu cầu xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện hằng năm, lồng ghép vào kế hoạch sản xuất. Doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất, bố trí ca kíp hợp lý để hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm và sẵn sàng tham gia điều chỉnh phụ tải.

Các doanh nghiệp cũng được khuyến khích đầu tư nguồn điện dự phòng, tích hợp năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng; ưu tiên sử dụng thiết bị hiệu suất cao. Các cơ sở tiêu thụ từ 500 nghìn kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc phải tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn kỹ thuật

Cũng tại Chỉ thị số 10/CT-TTg, Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì hướng dẫn, tổng hợp kết quả thực hiện, tham mưu tháo gỡ khó khăn, đồng thời nghiên cứu, đề xuất cơ chế thúc đẩy quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà; đồng thời phối hợp xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện; ban hành hướng dẫn đo lường, kiểm tra sản lượng điện tiết kiệm; tăng cường tuyên truyền và kiểm tra việc thực hiện.

Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp xây dựng cơ chế tài chính cho các chương trình tiết kiệm điện, thúc đẩy thị trường dịch vụ năng lượng, đồng thời nghiên cứu bố trí ngân sách và tín dụng hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện, hoàn thành trong tháng 4/2026.

Bộ Xây dựng hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn công trình xây dựng theo hướng tự chủ một phần điện năng từ điện mặt trời mái nhà và các giải pháp năng lượng tại chỗ, bảo đảm an toàn công trình và phòng cháy chữa cháy.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì hoàn thiện tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng, nâng mức hiệu suất tối thiểu của thiết bị tiêu thụ điện, nghiên cứu lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên, đồng thời bổ sung tiêu chuẩn đối với các thiết bị chuyển đổi điện năng.

Các cơ quan báo chí, truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh.

Các địa phương khẩn trương xây dựng, triển khai kế hoạch tiết kiệm điện năm 2026, xác định rõ mục tiêu tiết kiệm, giảm phụ tải đỉnh, phát triển điện mặt trời mái nhà và phân bổ chỉ tiêu cụ thể; tăng cường tuyên truyền, kiểm tra việc sử dụng điện, nhất là với khách hàng tiêu thụ lớn; triển khai chiếu sáng thông minh, giám sát cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng, xử lý nghiêm vi phạm.

Thủ tướng cũng yêu cầu thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà; công khai, đơn giản hóa thủ tục, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp lắp đặt, phấn đấu đạt mục tiêu đề ra. Cùng đó, vận động khách hàng lớn tham gia điều chỉnh phụ tải, huy động nguồn điện dự phòng; gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao triển khai các chương trình tiết kiệm điện, quản lý phụ tải; đầu tư, nâng cấp lưới điện, bảo đảm vận hành an toàn, giảm tổn thất; đồng thời vận động khách hàng tham gia tiết kiệm điện, chuẩn bị nguồn dự phòng và hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Linh Đan