Bánh tro - món ăn thanh mát, giải nhiệt ngày Tết Đoan ngọ

Gọi là bánh tro vì nước để ngâm gạo làm bánh và nấu bánh đều được lấy phần nước trong, lắng từ nước tro (gio) của nhiều loại cây khác nhau. Bánh tro có vị thanh mát, khi ăn thường được chấm với mật mía ngọt thanh mát.

Món ăn này không chỉ gói gọn trong ý nghĩa văn hóa mà còn là một phương thuốc tự nhiên giúp cơ thể điều hòa trong những ngày hè oi bức.

1. Tác dụng giải nhiệt và bảo vệ sức khỏe của bánh tro

Theo Lương y Phó Thuần Hương, tập quán của người dân Việt Nam ở cả 2 miền Nam, Bắc, đến ngày Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch) phải làm một số bánh trong đó có bánh tro (bánh gio). Bánh tro không những trung hòa bớt độc hại trong ăn uống để bảo vệ sức khỏe trong ngày Tết Đoan ngọ mà còn cả thời gian sau đó.

Sự kết hợp giữa các nguyên liệu tự nhiên đem lại cho bánh tro những đặc tính sinh học có lợi cho sức khỏe:

Tính kiềm cao giúp trung hòa acid: Bánh tro được làm bằng cách ngâm gạo nếp trong nước tro của các loại thảo mộc (như rơm nếp, vỏ bưởi, lá kinh giới). Nước tro này có tính kiềm tự nhiên. Khi đi vào cơ thể, bánh tro giúp trung hòa bớt lượng acid dư thừa trong dạ dày, hỗ trợ cân bằng môi trường bên trong và làm mát cơ thể từ gốc.

Bánh tro là một cách tự nhiên giúp cơ thể thanh nhiệt, giải độc giữa ngày hè oi ả.

Hỗ trợ thanh lọc và giải độc: Theo y học cổ truyền, bánh tro có vị nhạt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu và thải độc rất tốt. Ăn bánh tro vào mùa hè giúp cơ thể đào thải các chất cặn bã qua đường tiết niệu, giảm tình trạng nóng trong, mụn nhọt hoặc rôm sảy do thời tiết ngột ngạt gây ra.

Bánh tro còn được gọi là bánh âm vì nó có đặc tính tư âm, bổ âm, do chứa toàn nguyên vật liệu có tính âm (toàn bộ là thực vật và khoáng canxi, kali...). Bánh tro vị nhạt, tính mát ăn dễ tiêu, thích hợp nhất đối với trường hợp già yếu, trẻ em, có chứng bệnh nóng sốt âm ỉ (âm hư), những trường hợp dương thịnh gây âm hư như vào mùa hè mà cực điểm là đầu tháng năm Đoan ngọ (đoan dương - chính dương) thường gây ôn dịch thương âm.

Dễ tiêu hóa và làm dịu đường ruột: Dù được làm từ gạo nếp (loại gạo vốn có tính ấm và dễ gây đầy bụng), nhưng quá trình ngâm nước tro kiềm đã làm biến đổi cấu trúc tinh bột, khiến hạt nếp chín nhừ và chuyển sang dạng thạch. Nhờ vậy, bánh tro rất mềm, dễ tiêu hóa, không gây cảm giác ấm ách trong dạ dày như các món bánh nếp thông thường.

2. Cách thưởng thức bánh tro hợp lý và an toàn trong mùa hè

Để món bánh tro phát huy tốt nhất công dụng làm mát và không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, người tiêu dùng cần lưu ý một số nguyên tắc dinh dưỡng sau:

Kiểm soát lượng mật mía chấm kèm: Bản thân bánh tro có vị nhạt và rất ít calo. Tuy nhiên, mật mía ăn kèm lại chứa hàm lượng đường cao. Việc chấm quá nhiều mật mía sẽ làm tăng lượng đường hấp thụ vào máu, có thể gây nóng trong ngược trở lại hoặc làm tăng đường huyết. Người bị đái tháo đường hoặc thừa cân nên hạn chế lượng mật mía khi ăn.

Thời điểm ăn phù hợp:Nên thưởng thức bánh tro như một món ăn chơi vào các bữa phụ (khoảng 9-10 giờ sáng hoặc 3-4 giờ chiều). Tránh ăn bánh tro thay thế hoàn toàn cho bữa chính vì món ăn này không cung cấp đủ lượng protein và các chất béo cần thiết cho cơ thể hoạt động.

Lưu ý bảo quản trong ngày nắng nóng: Bánh tro được gói bằng lá chít hoặc lá dong và không chứa chất bảo quản nên rất dễ bị thiu, chua nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu trong thời tiết tháng 5 âm lịch. Nếu không ăn hết trong ngày, bạn nên bọc kín bánh và cất vào ngăn mát tủ lạnh. Trước khi ăn, có thể đem hấp lại hoặc ăn mát tùy theo sở thích.

Thiên Châu