Bám con nước mưu sinh

Số cá ít ỏi của ngư dân đánh bắt ven bờ hồ Trị An được người thu mua bán lẻ mua ngay nơi các bến nhỏ. Ảnh: Đoàn Phú

Ngư dân Hai Huỳnh (ở ấp Bến Nôm 2, xã Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai) bày tỏ: Sông nước còn tôm, cá tự nhiên thì còn người đánh bắt. Cho dù quá trình đánh bắt hiện gặp không ít khó khăn, tiêu tốn nhiều thời gian, chi phí, ngư dân vẫn kiên trì bám khúc sông, tay lưới để mưu sinh.

Bình yên con nước tháng 3

Mặt hồ Trị An (Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai) những ngày đầu tháng 3 trời xanh, gió lặng. Cho nên, ngư dân hồ Trị An cho ghe máy chạy chầm chậm đến bãi cá quen thuộc. Ngư dân Ba Khương (ở ấp Suối Tượng, xã Trị An) cho biết: Tháng 3 thường ít có mưa bão nên mặt hồ chỉ gợn sóng lăn tăn. Việc tính con nước để đánh bắt vẫn dựa vào thời điểm trăng khuyết từ mùng 1 đến ngày 12 và từ ngày 18 đến 28 âm lịch để đánh bắt, không phải dựa vào con nước ròng theo tập quán của ngư dân đánh bắt trên sông, suối thuộc hệ thống sông Đồng Nai, Sài Gòn.

Còn ngư dân Mười Phước (ở ấp Trung Tâm, xã Cây Gáo) vừa rê cây dằm (chèo) để hướng mũi ghe vào đám cỏ mắt mèo (một loài cỏ dại phổ biến nơi vùng bán ngập ở hồ Trị An), cắm cây sào tre làm trụ để móc lưới và thả một lèo 4 tay lưới (loại lưới 5-10cm, mỗi tay dài 30-50m chuyên bắt các loại cá như: rô phi, lóc, trê, chép, mè, lăng...). Rồi ông chọn chỗ cạn, gió mát ngồi nghỉ ngơi chờ tới giờ gỡ cá.

Sau đợt gỡ lưới lần thứ 1, ông Mười Phước chỉ thu được chưa tới 2kg cá các loại, vẫn không hề chán nản, nằm co ro trên ghe canh thời gian gỡ đợt lưới thứ 2 và thứ 3 xong thì trời cũng tờ mờ sáng, ông thu lưới, dong ghe trở về nhà bán cá. Ông Mười Phước tâm sự: Tháng 3
nước hồ Trị An trong xanh, nhiều nơi có thể nhìn thấy đáy và cá bơi lội. Chính vì vậy, con nước tháng 3 cá, tôm rất nhát lưới, ngư dân phải có kinh nghiệm mới đón được luồng cá hoặc có các loại cá giá trị như: lăng, lóc, trê…

Nơi khúc sông Cái (làng bè Tân Mai, phường Trấn Biên), ông Bảy Cảnh (ở khu phố Tam Hòa, phường Trấn Biên) chờ con nước chớm ròng thả tay lưới chéo qua đoạn sông ít xe, xuồng qua lại để đảm bảo dù không được cá cũng giữ gìn được lưới. Bởi theo ông Bảy Cảnh, sông có nhiều tàu, ghe qua lại nên lưới dễ bị cuốn mất, rách, hư hỏng. Mấy ngày trước khi vừa thả xong tay lưới, ngồi hút chưa hết điếu thuốc thì gặp ghe máy từ bè lên bờ cuốn vào chân vịt. Vậy là ông mất hẳn tay lưới trị giá 1,2 triệu đồng, chỉ sau vài lần thả thu về được chưa tới 3kg cá tạp.

Bám nghề không chỉ vì mưu sinh

Con nước tháng 3 tôm cá khó đánh bắt hơn những tháng có gió bấc, gió nồm, mưa bão. Người hành nghề chài lưới nơi lòng hồ Trị An, trên các khúc, nhánh thuộc hệ thống sông Đồng Nai luôn mong muốn cuộc sống khá giả, nhà cửa tươm tất trên bờ, con cái học hành… nên dù mùa này cá tôm khó đánh bắt nhưng họ vẫn ráng bám con nước để mưu sinh.

Ngư dân Tư Đằng (43 tuổi, ở ấp 4, xã Thanh Sơn) cho biết: Tôm, cá tự nhiên trên các ao hồ, dòng sông ngày càng khan hiếm, khó đánh bắt so với 10 hoặc 15 năm về trước. Ông còn nhớ năm 17 tuổi, lần đầu tiên ông được một mình cầm ghe lái dọc theo các nhánh nơi thượng nguồn sông Đồng Nai ở xã Nam Cát Tiên thả lưới. Giữa rẫy, rừng tĩnh lặng về đêm, ông cầm lái chiếc xuồng máy nhỏ, vây đàn cá chạy ngược dòng mắc lưới trắng xóa trước ánh đèn mà ông hả hê không ngủ được.

Nay công việc đánh bắt của ông Tư Đằng dù bấp bênh, bữa được, bữa mất, lỗ tiền dầu là phổ biến, ông vẫn bám nghề. Ông Tư Đằng trải lòng, chiếc xuồng máy này hư mục thì ông lại sắm ngay chiếc xuồng mới để làm nghề vì đã quen công việc đánh bắt cá, cũng không biết làm gì khác để mưu sinh.

Để lý giải vì sao không chịu bỏ nghề sông nước khi nhà cũng có được vài sào đất, con cái trưởng thành và thường xuyên hỗ trợ cha mẹ, ngư dân Tám Hồ (ở ấp 5, xã La Ngà) cho hay: Tay làm hàm nhai mới thích. Với đã gắn bó gần cả một đời với nghề nên khó dứt ra được, không chỉ vì mưu sinh mà còn vì yêu sông nước.

Do gắn bó với sông nước, ao hồ bằng nghề đánh bắt, thả lưới, câu từ tuổi thơ đến trưởng thành và nay vào tuổi trung niên, ngư dân Tám Hồ và nhiều ngư dân khác vẫn thích lênh đênh, bồng bềnh trên những chiếc xuồng, ghe trên mặt hồ, nhánh sông tìm tôm cá.

Ðoàn Phú