Bài 3: Khi con rối hải ngoại khoác áo 'luật sư vì công lý'

Khôi hài “luật sư vì công lý”

Nếu như Lê Trung Khoa được biết đến với vai trò “ông chủ” trang Thoibao.de cùng các kênh chống phá trên mạng xã hội thì Nguyễn Văn Đài lại có “hồ sơ xám” nổi cộm suốt thời gian dài ở trong nước. Khi sang Đức, Đài tiếp tục hoạt động chống phá và cùng nhận bản án 17 năm tù như Lê Trung Khoa, tại phiên tòa hình sự sơ thẩm hồi tháng 12 năm ngoái.

Trên mạng xã hội, Đài được biết đến với các tên gọi như “luật sư vì công lý”, “nhân vật bất đồng chính kiến”, “nhà đấu tranh cho dân chủ, tiến bộ xã hội”,… Hơn 20 năm trước, tháng 4/2004, Đài cùng một số cộng sự thành lập nhóm "Luật sư vì công lý" và tham gia Khối 8406 với những khẩu hiệu hành động như “Tuyên ngôn Tự do dân chủ”.

Nguyễn Văn Đài (ảnh dán trong quyết định truy nã của Cơ quan ANĐT Bộ Công an).

Ngoài ra, Đài cũng hiện diện ở những tổ chức được gắn mác "Công đoàn độc lập", "Ủy ban Nhân quyền Việt Nam", "Liên minh dân chủ nhân quyền Việt Nam".

Thực tế, Đài đã dựa vào những tổ chức này làm nghề kiếm cơm. Khi đó, Đài khai tại CQĐT rằng “trung bình mỗi tháng, bên ngoài giúp đỡ tôi khoảng trên 1.000 USD. Tôi trả lương nhân viên khoảng 200 USD/tháng và cho tôi khoảng 600-700 USD/tháng. Ngoài ra, tôi còn "tài trợ học bổng" cho một số sinh viên khác (thường do được chọn chỉ định trước) khoảng 20-30 USD/tháng/người".

Năm 2007, Nguyễn Văn Đài đã bị xử phạt 4 năm tù về tội "Tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam". Ra tù vẫn chứng nào tật nấy, Đài tiếp tục dấn sâu vào các hoạt động chống phá đất nước. Tháng 12/2015, Đài lại bị bắt giam và đến tháng 4 năm 2018 bị xử phạt 15 năm tù về tội "Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân".

Với mác luật sư, Đài ngụy trang dưới các vỏ bọc “vì dân, vì công lý, vì tiến bộ xã hội” nên cái tên Nguyễn Văn Đài được các tổ chức phản động, thù địch thu nạp, tạo dựng thành ngọn cờ chống phá từ bên trong. Vì thế, không có gì lạ khi Đài từng được trao cái gọi là “giải nhân quyền” năm 2017 của Hiệp hội thẩm phán Đức.

Trước đó, năm 2007, Đài được Tổ chức Theo dõi nhân quyền “tôn vinh” trao giải Hellman-Hammett, rồi Mạng lưới nhân quyền Việt Nam cũng giở trò tương tự. Giữa năm 2018, Nguyễn Văn Đài được cơ quan chức năng cho xuất cảnh sang Đức cư trú cho đến nay.

Trên một số trang mạng ghi rõ, Nguyễn Văn Đài từng tham gia xuất khẩu lao động, sang làm thợ điện tại Đông Đức từ năm 1989. Khi bức tường Berlin sụp đổ cũng là lần đầu tiên Đài tiếp xúc với báo chí do người Việt lưu vong biên soạn và “thấy những điểm tương đồng với tình hình ở quê nhà”. Khi công ty của Đài ở Đông Đức phá sản vào năm 1990, Đài trở về Việt Nam và theo học tại Đại học Luật Hà Nội với ý định "làm gì đó cho đất nước tôi".

Năm 1997, sau khi tự ứng cử đại biểu Quốc hội nhưng bị rớt, Đài tham gia các tổ chức luật sư và dần dần chứng minh cái ý định “làm gì đó cho đất nước tôi” chính là hàng loạt hoạt động đi ngược lại lợi ích của Nhà nước, nhân dân.

Thời điểm mà Đài được phép rời nhà giam sang cư trú tại Đức, nhiều người nói rằng, thôi từ nay “cá rời ao nhà”, sang bên đó định cư, lại có kinh nghiệm sinh sống, học tập, làm việc bên đó từ thời trẻ, mong người đeo mác luật sư như Đài biết “quay đầu là bờ”, biết thân phận mình mà sống cho phải lẽ. Chẳng cần phải “làm gì đó cho đất nước tôi” như cái tuyên bố của Đài thời “lập nghiệp”, chưa cần phải cống hiến, đóng góp gì mà hãy ngừng hành động, ngừng phát ngôn chống phá quê hương, đất nước đã là phải lẽ rồi.

Tuy nhiên, những mộng tưởng thời trẻ vẫn đeo bám và Đài tiếp tục lao vào hành trình chống phá, trở thành cái tên nổi cộm trong nhóm phản động lưu vong. Có người thấy Đài ra rả chửi đổng suốt ngày trên mạng mới suy tính, xưa Đài từng thú nhận “trung bình mỗi tháng, bên ngoài giúp đỡ tôi khoảng trên 1.000 USD” thì nay trả lên bao nhiêu nghìn, bù trượt giá, bù học thủ thuật chế clip, chế ảnh, đẩy bài trên mạng Internet mà cứ mở mắt là thấy chửi bới, miệt thị, đả phá quê hương.

Với bề dày chống phá, Đài trở thành mắt xích quan trọng mà các thế lực thù địch, tổ chức phản động lợi dụng để làm trò tung hô, vu cáo Việt Nam, như tổ chức Phóng viên không biên giới, Văn bút quốc tế, Việt Tân, Electronic Frontier Foundation (EFF), Lawyers for Lawyers (L4L), Medical Legal Defence Initiative (MLDI), Lawyers' Rights Watch Canada (LRWC)…

Thông tin truy nã Nguyễn Văn Đài đăng tải trên các phương tiện truyền thông.

Những thủ đoạn chống phá từ hải ngoại

Mỗi khi trong nước xuất hiện sự kiện chính trị – xã hội lớn, các vụ việc liên quan chống tham nhũng, tranh chấp đất đai, vấn đề tôn giáo hoặc quan hệ quốc tế, bầu cử nhân sự cấp cao, các tài khoản liên quan tới Nguyễn Văn Đài nhanh chóng đăng tải video bình luận, livestream phân tích hoặc bài viết theo hướng chính trị hóa, bôi đen sự kiện. Nội dung thường sử dụng ngôn ngữ giật gân, đặt nghi vấn về tính minh bạch của chính quyền, lu loa “đàn áp”, “vi phạm nhân quyền”, “khủng hoảng thể chế” hoặc “đấu đá nội bộ”, từ đó tạo hiệu ứng tranh cãi và kích hoạt bình luận đối đầu trên mạng xã hội.

Một đặc điểm đáng lưu ý là việc sử dụng chiến thuật “framing” – đóng khung diễn giải. Thay vì trình bày sự kiện theo hướng đa chiều, nhiều video và bài viết trên các nền tảng liên quan tới Nguyễn Văn Đài thường lựa chọn một góc nhìn duy nhất: mô tả Nhà nước như chủ thể đàn áp, còn các cá nhân vi phạm pháp luật được nêu như “nạn nhân chính trị”, “nhà hoạt động dân chủ” hoặc “tù nhân lương tâm”. Chính thủ đoạn đóng khung này tạo ra hiệu ứng rất mạnh đối với người xem, đặc biệt trong môi trường mạng xã hội nơi phần lớn người dùng tiếp cận thông tin bằng cảm xúc nhanh thay vì kiểm chứng dữ kiện đầy đủ.

Các video livestream của Nguyễn Văn Đài thường tập trung vào chủ đề có khả năng tạo tương tác cao như đấu đá chính trị, chống tham nhũng, khủng hoảng niềm tin xã hội, xung đột quyền lực, tự do báo chí hoặc các vấn đề tôn giáo. Trong nhiều trường hợp, phần bình luận bên dưới các video và bài đăng xuất hiện hiện tượng phân cực dư luận rất mạnh: một số người ủng hộ và chia sẻ lại nội dung với tốc độ lớn, trong khi nhóm khác phản đối gay gắt, tố cáo thông tin sai lệch, cho rằng các nội dung này mang tính kích động, xuyên tạc chống phá Nhà nước.

Ảnh Nguyễn Văn Đài và Lê Trung Khoa trên trang Thoibao.de.

Đài triệt để sử dụng công cụ AI được để sản xuất video mang tính thao túng cảm xúc và bôi nhọ hình ảnh lãnh đạo. Đồng thời, các nhóm và fanpage liên quan tới Nguyễn Văn Đài thường xây dựng hình ảnh “xã hội dân sự”, “đấu tranh ôn hòa”, “bảo vệ nhân quyền” để thu hút người theo dõi, đặc biệt là giới trẻ và người dùng có tâm lý bất mãn xã hội. Nhóm Facebook “Luật sư Nguyễn Văn Đài và FANS” công khai mô tả đây là nơi dành cho những người “yêu mến” và có “lý tưởng tự do, dân chủ cho Việt Nam”.

Trong nhiều năm qua, các hoạt động truyền thông liên quan Nguyễn Văn Đài và “Hội Anh em dân chủ” đã nhiều lần gây bức xúc mạnh trên không gian mạng. Không ít video, bài viết và livestream bị phản ứng dữ dội bởi dư luận cho rằng nội dung mang tính xuyên tạc, bóp méo tình hình hoặc lợi dụng các vấn đề xã hội để kích động tâm lý chống đối.

Khi đọc những thông tin mà Đài lấy cớ để xuyên tạc, vu cáo, chúng tôi lấy làm lạ khi có những vụ việc thuộc phạm trù nhân bản con người vốn không thể bôi nhọ, chà đạp, vậy mà Đài vẫn phớt lờ, coi đó là “đất sống”. Ngày 11/6/2023, sau khi xảy ra vụ khủng bố, tấn công hai trụ sở UBND xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk làm 9 người chết, gồm cả cán bộ và người dân.

Vụ án gây ra hậu quả nghiêm trọng, đau thương với biết bao người, người dân cả nước và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đều bày tỏ tiếc thương, chia sẻ với gia đình các nạn nhân, đồng thời cực lực lên án các đối tượng khủng bố, đề nghị cơ quan chức năng nhanh chóng điều tra, xử lý nghiêm kẻ phạm tội. Dư luận thế giới, các tổ chức quốc tế cũng đồng quan điểm, kịch liệt lên án khủng bố. Vậy mà Nguyễn Văn Đài đã đăng tải lên trang cá nhân những dòng status thể hiện quan điểm ủng hộ vụ tấn công khủng bố, thái độ lạnh lùng trước những mất mát của các gia đình nạn nhân.

Là công dân ở bất kỳ quốc gia nào, không phân biệt màu da, giai cấp, lãnh thổ, địa vị hay chế độ chính trị, tất thảy đều cực lực lên án khủng bố, chia sẻ các đau thương, tổn thất. Vậy mà Nguyễn Văn Đài mang dòng máu con Lạc, cháu Hồng lại thể hiện thái độ lạnh lùng, nhẫn tâm khi ủng hộ những kẻ khủng bố. Nhân bản là ở đâu, cái lẽ thường tình trong ứng xử giữa con người với con người là ở đâu, khi mức sơ đẳng nhất còn không có thì sao có thể nhân danh “vì công lý”, “vì tiến bộ”, “vì nhân dân” gì ở đây?!

Bởi thế, khi Nguyễn Văn Đài tiếp tục bị xét xử, tuyên 17 năm tù về tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam" theo Điều 117 Bộ luật Hình sự, dư luận đều bày tỏ hoan nghênh. “Hành vi phạm tội của Nguyễn Văn Đài đã xâm phạm đến an ninh quốc gia, gây hoang mang trong nhân dân, ảnh hưởng uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, nhằm chống Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, cần phải xử lý nghiêm Nguyễn Văn Đài trước pháp luật” - cáo trạng nêu rõ.

Không chỉ với bản án được tuyên, còn những bản án của lương tâm, của lương tri con người, thật sự không thể nào chấp nhận và bao biện trước thái độ lạnh lùng, chà đạp lên mất mát, đau thương như trong vụ việc nêu trên.

Kẻ chỉ huy khủng bố thành “nạn nhân đàn áp xuyên quốc gia”

Thông tin về “nạn nhân bị đàn áp xuyên quốc gia” còn nêu trường hợp thứ ba, đó là “ông Y Quynh Bdap tị nạn tại Thailand bị đưa về Việt Nam và bị kết án 10 năm tù, cũng được đề cập thông qua sự hiện diện của luật sư Nadthasiri Bergman, người đã tham gia bảo vệ quyền lợi pháp lý cho ông trong thời gian qua”.

Liên quan đối tượng Y Quynh Bdap, trên mạng xã hội đưa nhiều thông tin sai trái, xuyên tạc sự thật. Ngày 17/10/2024, trước thông tin tòa án Thái Lan quyết định dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam, bà Phạm Thu Hằng - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, Y Quynh Bdap là kẻ đã trực tiếp tuyển mộ, kích động và chỉ đạo thực hiện vụ khủng bố ngày 11/6/2023 tại tỉnh Đăk Lăk, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Đối tượng Y Quynh Bdap.

Y Quynh Bdap đã bị TAND tỉnh Đăk Lăk tuyên phạt 10 năm tù về tội Khủng bố. “Việc dẫn độ Y Quynh Bdap là phù hợp và nhằm bảo đảm mọi đối tượng phạm tội đều phải bị xử lý trước pháp luật” - Người phát ngôn Phạm Thu Hằng khẳng định.

Thời điểm xét xử, Y Quynh Bdap và các đối tượng khác đang lẩn trốn tại nước ngoài. Ngày 26/11/2025, tại phiên phúc thẩm, Tòa án Hình sự Thái Lan đã ra phán quyết dẫn độ Y Quynh Bdap. Sau đó, cơ quan chức năng Việt Nam đã hoàn tất việc dẫn độ đối tượng này. Quá trình dẫn độ Y Quynh Bdap đảm bảo an toàn, đúng quy định của pháp luật hai nước và các điều ước quốc tế mà Việt Nam, Thái Lan là thành viên. Đây là minh chứng thể hiện quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước nhằm trả lại công bằng cho các nạn nhân của vụ khủng bố, đảm bảo công lý, lẽ phải được thực thi.

Việc dẫn độ đối tượng về Việt Nam để chấp hành bản án đã có hiệu lực nhằm bảo đảm tính thượng tôn pháp luật. Mọi bị án đều có nghĩa vụ thi hành án theo quy định, không ai được phép trốn tránh trách nhiệm bằng bất kỳ lý do nào. Phạm nhân được đối xử công bằng, nhân đạo, đúng quy định của pháp luật Việt Nam và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Chị H Phê Ra Bdap (Em gái của Y Quynh Bdap) cho biết: “Anh Quynh bảo là trong trại giam có quan tâm đến anh Quynh, ăn uống sinh hoạt bình thường. Anh trai nói là không bị đánh đập”.

Một đối tượng phạm tội khủng bố, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, bị thế giới lên án thì việc dẫn độ, buộc thi hành án là hiển nhiên. Vậy mà Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài còn đưa đối tượng này xếp vào danh sách cùng với mình để coi là “nạn nhân đàn áp xuyên quốc gia”. Phạm tội ở đâu cũng phải bị xử lý theo các văn bản pháp luật liên quan, phạm tội trọng như khủng bố càng phải bị xử lý nghiêm, không có bất cứ nước nào dung túng, bao che, vậy mà “luật sư vì công lý” Nguyễn Văn Đài và “ông chủ” Thoibao.de vẫn coi là nạn nhân bị đàn áp thì đủ hiểu cái tư duy và hành động kỳ quặc đến cỡ nào.

(Còn nữa)

Minh Đăng