Bài 2: Hiểm nguy rình rập và nỗi lo tương lai

Bất kể mưa gió hay đêm khuya, nhiều đứa trẻ đang tuổi đến trường vẫn rong ruổi khắp các tuyến phố TP.HCM, ngậm dầu hỏa phun lửa để đổi lấy từng đồng tiền mưu sinh. Đằng sau những màn biểu diễn nguy hiểm là tuổi thơ thiếu vắng sự chở che và những dấu hỏi về sự quản lý, chăn dắt của người lớn.

Tuổi thơ lớn lên cùng dầu hỏa

Ghi nhận của nhóm phóng viên, khoảng 7 giờ sáng ngày 15-4, giao lộ Phạm Văn Đồng - Đào Trinh Nhất (phường Linh Xuân, TP Thủ Đức) bắt đầu đông các phương tiện qua lại. Giữa dòng xe hối hả, một bé gái gầy gò, chân trần, quần áo phủ đầy bụi lặng lẽ đứng nép bên dải phân cách. Trên tay em là một que sắt quấn vải cháy đỏ và một chai nhựa chứa đầy dầu hỏa.

Ghi nhận PV Pháp Luật TP.HCM tại giao lộ Phạm Văn Đồng - Đào Trinh Nhất, một bé gái 13 tuổi biểu diễn phun lửa bằng dầu hỏa để kiếm tiền mưu sinh. Ảnh: NHÓM PV

Khi đèn đỏ bật sáng, cô bé nhanh chóng bước ra khoảng trống giữa các làn xe. Em ngậm một ngụm dầu, đưa ngọn lửa lên phía trước rồi phun mạnh. Chỉ trong tích tắc, một cột lửa dài hơn một mét phụt lên giữa không trung khiến nhiều người đi đường giật mình. Màn biểu diễn kéo dài chưa đầy 10 giây. Khi ngọn lửa tắt, cô bé cúi đầu chạy vội đến từng đầu xe máy, ô tô để xin tiền. Đó là Tuyền, 13 tuổi (tên nhân vật đã được thay đổi).

Sau khi kết thúc màn phun lửa giữa giao lộ đông đúc, Tuyền cầm chiếc lon nhỏ len lỏi qua các dòng xe đang dừng đèn đỏ để xin tiền. Ảnh: PHÓM PV

Trò chuyện với PV, Tuyền cho biết em đã theo nghề "xiếc lửa" được gần nửa năm. "Em làm được nửa năm rồi, ngậm dầu hôi rồi thổi ra lửa nóng lắm. Mới làm thì rát miệng, bỏng môi, nhiều hôm đau không ăn được. Giờ quen rồi nên đỡ hơn, chỉ thỉnh thoảng bị lở miệng nhẹ thôi", Tuyền kể rồi đưa tay quệt khóe môi đã sậm màu vì thường xuyên tiếp xúc với dầu hôi và nhiệt độ cao. Theo lời Tuyền, do không có người dạy bài bản, các em chủ yếu quan sát rồi tập theo nhau. "Dụng cụ đơn giản lắm, chỉ cần một cây sắt quấn giẻ làm mồi lửa với chai dầu là đi làm được rồi", em nói.

Tuyền kể: "Ba mẹ em đi tù hơn hai năm nay vì tội cố ý gây thương tích. Em sống lang thang với một chị cùng nghề. Tụi em thuê khách sạn bình dân ở theo ngày, hết tiền thì chuyển chỗ khác". Không có nơi ở cố định, cuộc sống của Tuyền gắn liền với đường phố. Sáng sớm em đi biểu diễn từ khoảng 7 giờ đến trưa, nghỉ ngơi vài tiếng rồi tối lại tiếp tục rong ruổi từ 18 giờ đến khoảng 2 giờ sáng hôm sau. "Thu nhập mỗi ngày của em dao động từ 700.000 đến 800.000 đồng. Hôm nào người ta cho nhiều thì được hơn 1 triệu đồng", Tuyền kể.

Tuyền, 13 tuổi, mưu sinh bằng nghề "xiếc lửa". Ảnh: NHÓM PV

Cũng theo lời Tuyền, những trẻ hành nghề thổi lửa trên đường phố thường hoạt động theo từng nhóm và có sự phân chia khu vực nhất định. "Tụi em phải có địa bàn riêng, không được qua chỗ của nhóm khác làm. Mỗi khu vực đều có người quản lý hết", Tuyền nói.

Bé gái cho biết thêm, sau mỗi đêm mưu sinh, các em phải đưa lại một khoản tiền cố định cho một người đàn ông được gọi là "Báo". "Mỗi ngày tụi em phải đưa 500.000 đồng. Ai muốn đi làm thì phải theo nhóm của ảnh. Đưa tiền chuyển trực tiếp cho Báo thì mới được làm yên ổn". Những người lạ tự ý đến hoạt động ở khu vực đã có chủ sẽ lập tức bị phát hiện, nhắc nhở và đuổi đi nơi khác.

Đổi lại khoản thu nhập ấy là vô số rủi ro rình rập. Những lần ngậm dầu quá sâu khiến cổ họng bỏng rát, lửa tạt ngược vào mặt, quần áo bén cháy là chuyện cơm bữa. "Khi thấy công an thì tụi em hay chạy vì sợ bị bắt", Tuyền nói nhỏ rồi lại cầm chai dầu bước ra giữa giao lộ dưới cái nắng gay gắt.

Hiểm nguy rình rập và nỗi lo tương lai

Tương tự, lúc 2 giờ sáng ngày 28-5, tại tuyến đường Phan Xích Long (quận Phú Nhuận), trước một quán nhậu, một nhóm thiếu niên đang tụ tập bên lề đường cạnh những chai dầu hỏa và vài chiếc xe máy cũ. Minh T, 12 tuổi, là người nhỏ tuổi nhất trong nhóm, kể: "Từ nhỏ con sống lang thang. Sau này gặp mấy anh chị rồi xin đi theo".

Mỗi tối, T được Trương Chí D (16 tuổi, ngụ huyện Củ Chi) chở đi khắp các tuyến đường đông quán nhậu để biểu diễn.

Hồ Minh Tâm, 12 tuổi, biểu diễn "xiếc lửa" tại các quán nhậu trên đường Phan Xích Long. Ảnh: NHÓM PV

Hành trình mưu sinh của các em bắt đầu từ 16 giờ chiều đến tận 4-5 giờ sáng hôm sau. "Tối nào đông khách thì mỗi đứa được khoảng 400.000 đến 500.000 đồng", D nói. Đã theo nghề này gần ba năm, D đưa cánh tay nhiều sẹo nhỏ ra, nói: "Đây là hồi mới tập bị lửa tạt".

D cho biết trước đây em từng nhiều năm hoạt động tại khu vực phố Tây Bùi Viện. Sau mỗi đêm mưu sinh, các em thường tập trung về khu vực Công viên 23-9 để giao tiền cho một người phụ nữ bán nước tên "Út". "Tối làm xong về công viên có người thu tiền của tụi con. Mỗi đứa đưa một mức khác nhau tùy hôm kiếm được bao nhiêu", D kể. Nam thiếu niên cho biết thêm, những người lớn hoặc thanh thiếu niên trước đây từng thổi lửa khi lớn lên sẽ được giao nhiệm vụ theo dõi, đưa đón hoặc giám sát các trẻ nhỏ đang hoạt động.

Trương Chí Dũng (16 tuổi, áo trắng) và Hồ Minh Tâm (12 tuổi) cùng nhau di chuyển trước các quán nhậu để thổi lửa mưu sinh. Ảnh: NHÓM PV

Hiện tại, nhóm của D đã tách ra làm riêng. Tiền kiếm được dùng để ăn uống, thuê phòng trọ và gửi về cho cô ruột lo cơm nước. T ngồi bên cạnh gật đầu phụ họa: "Có tiền thì ăn cơm, không có thì ăn mì gói".

Sau cuộc trò chuyện, T rút chiếc bật lửa châm vào đầu que sắt, ngậm một ngụm dầu hỏa lớn rồi ngửa mặt phun mạnh. Một tiếng "phù" vang lên, cột lửa phụt ra sáng rực giữa đêm. Kết thúc màn biểu diễn, em cầm chiếc lon nhỏ đi xin tiền từng bàn nhậu rồi lại vội vã băng qua đường sang điểm khác. Không găng tay, không thiết bị bảo hộ, những đứa trẻ bước vào nghề bằng kinh nghiệm truyền miệng, tự gánh chịu những tổn thương về sức khỏe, phổi và đường hô hấp để đổi lấy sự thương cảm của người đời.

Nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ

Tình trạng trẻ em biểu diễn phun lửa hiện xuất hiện tràn lan tại nhiều tuyến đường ở TP.HCM như Phạm Văn Đồng, Phan Xích Long, Quốc lộ 13, Nguyễn Oanh... Anh Phạm Trương Giang Xuyên (31 tuổi, ngụ TP.HCM) chia sẻ: "Tôi hay gặp các em biểu diễn trước quán nhậu. Thương thì cho tiền chứ việc này quá nguy hiểm. Chất độc từ dầu hỏa và lửa tạt ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe lâu dài của các em". Anh Nguyễn Phạm Quốc Dinh (29 tuổi, ngụ thành phố Dĩ An) cũng băn khoăn: "Nhiều hôm khuya muộn, các em vẫn đi mưu sinh. Tôi không biết các em có thực sự được giữ số tiền người ta cho hay không?".

Không có bất kỳ thiết bị bảo hộ nào, các em tự học cách ngậm dầu, điều chỉnh hơi thở và đối mặt với nguy cơ bỏng, ngộ độc hóa chất mỗi ngày. Ảnh: NHÓM PV

Trao đổi với PV báo Pháp Luật TP.HCM, ông Phạm Đình Nghinh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM, nhận định tình trạng này đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về quyền trẻ em. Việc sử dụng dầu hỏa có thể dẫn đến bỏng khoang miệng, bỏng đường hô hấp, ngộ độc cấp tính, hít sặc vào phổi nguy hiểm đến tính mạng. Ngoài ra, các em đang bị tước đoạt quyền học tập, vui chơi.

Ông Phạm Đình Nghinh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM. Ảnh: NHÓM PV

Ông Nghinh nhấn mạnh, có nhiều dấu hiệu cho thấy trẻ em đang bị tổ chức, lôi kéo hoặc lợi dụng để trục lợi. Ông đề xuất TP.HCM cần triển khai đồng bộ các giải pháp: tăng cường giám sát bằng camera đô thị, chỉ đạo công an và chính quyền địa phương phối hợp xác minh, xử lý nghiêm các hành vi chăn dắt, ép buộc trẻ em lao động độc hại. Đồng thời, cần có giải pháp hỗ trợ an sinh lâu dài như đưa các em trở lại trường học hoặc hỗ trợ hướng nghiệp phù hợp.

"Việc chấm dứt tình trạng trẻ em phun lửa trên đường phố không phải để xua đuổi các em khỏi nơi mưu sinh, mà là bảo đảm mọi trẻ em đều được sống trong môi trường an toàn, được học tập và phát triển đúng với quyền của mình", ông Nghinh khẳng định.

NGUYỄN TÂN - PHẠM HẢI - HẢI NHI