Bắc Ninh hội tụ đủ điều kiện trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Đặc biệt, sau Kết luận số 52-KL/TW ngày 20/6/2026 của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, tỉnh đang gấp rút rà soát, hoàn thiện để bảo đảm hồ sơ đạt chất lượng cao nhất.

*Bắc Ninh - động lực của vùng Thủ đô

Tỉnh Bắc Ninh được thành lập theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025.

Theo đó, tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên hơn 4.700 km2, quy mô dân số gần 4 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã (33 phường, 66 xã). Nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, là trung tâm của tam giác kinh tế trọng điểm, tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, cửa ngõ kết nối các tỉnh trung du miền núi phía Bắc với Thủ đô Hà Nội.

Một góc thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng-TTXVN

Bắc Ninh nằm trên hai hành lang kinh tế quan trọng của miền Bắc là Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; đồng thời, gắn với trục động lực phát triển Bắc - Nam.

Trong mối liên kết vùng, tỉnh Bắc Ninh giữ vai trò mắt xích chuyển tiếp quan trọng trong tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có điều kiện thuận lợi để tận dụng hiệu quả hệ thống hạ tầng dùng chung của vùng như: Sân bay quốc tế Nội Bài, hệ thống cảng biển tại Hải Phòng và các tuyến cao tốc huyết mạch.

Về vai trò của tỉnh trong vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước, Bắc Ninh không chỉ đóng vai trò là một trong các tỉnh động lực của vùng Thủ đô, là một cực tăng trưởng, tạo sức lan tỏa mạnh về phát triển kinh tế - xã hội cho cả vùng, mà còn đóng góp ngày càng quan trọng đối với sự phát triển chung của cả nước.

Với vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và Bắc Bộ, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng GRDP (đạt 10,27% năm 2025), quy mô kinh tế thuộc tốp đầu của cả nước; là nơi tập trung các tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao; nằm trên các hành lang kinh tế lớn (Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng), là đầu mối giao thông quan trọng với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (quy mô 4F) đang đầu tư xây dựng cùng hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia đồng bộ, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài và cảng biển Hải Phòng. Bắc Ninh là "cánh tay nối dài" của Hà Nội về phía Đông Bắc, cùng Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh tạo thành tam giác kinh tế trọng điểm.

Với cả nước, Bắc Ninh là một trong những địa phương thu hút vốn FDI hàng đầu cả nước, đóng góp quan trọng vào dòng vốn nước ngoài; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh luôn đứng vị trí cao, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch chung của cả nước; mô hình phát triển từ nông nghiệp sang công nghiệp hiện đại, công nghệ cao tạo tiền đề, kinh nghiệm cho cả nước; là cái nôi văn hóa Kinh Bắc, đóng góp vào sự đa dạng văn hóa vùng Đồng bằng sông Hồng.

Bởi vậy, việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là cần thiết, khách quan, phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia và xu thế phát triển đô thị của cả nước, của tỉnh. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu từ thực tiễn phát triển nhanh, năng động của Bắc Ninh mà còn là điều kiện quan trọng để tỉnh phát huy vai trò cực tăng trưởng mới của đất nước.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn, việc Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương là niềm vinh dự, niềm tự hào rất lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh. Đồng thời, đây cũng là sự ghi nhận của Trung ương đối với những thành tựu phát triển mà Bắc Ninh đã bền bỉ xây dựng trong nhiều năm qua, cũng như sự tin tưởng, kỳ vọng vào khả năng phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Việc công nhận Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mang lại nhiều ý nghĩa chiến lược. Qua đó, tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng và cả nước, trong đó, tỉnh Bắc Ninh sẽ đóng vai trò trung tâm điều phối phát triển logistics, công nghiệp công nghệ cao. Cùng với đó, thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị; nâng cao chất lượng sống của người dân, trong đó, hạ tầng kỹ thuật - xã hội được đầu tư đồng bộ, dịch vụ đô thị hiện đại, môi trường sống tốt hơn, an ninh - an toàn hơn; góp phần đảm bảo an ninh - quốc phòng.

*Xây dựng thành phố Bắc Ninh xanh, thông minh, hiện đại

Kết luận số 52-KL/TW ngày 20/6/2026 của Bộ Chính trị nêu rõ, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, định hướng phát triển trở thành hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Bộ Chính trị yêu cầu, việc phát triển kinh tế của Bắc Ninh phải gắn chặt với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu; hình thành trung tâm công nghiệp điện tử, với trọng tâm là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch, trí tuệ nhân tạo hàng đầu cả nước và trong khu vực. Bắc Ninh cũng cần hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường hàng không và hạ tầng đô thị thông minh, kết nối các trung tâm đô thị lớn với dịch vụ logistics đa phương thức; phát triển hài hòa, cân đối giữa các địa phương trong thành phố.

Song song với đó là yêu cầu Bắc Ninh xây dựng chính quyền đô thị tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, kỷ luật, kỷ cương, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, kiến tạo phát triển; bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, trật tự và an toàn xã hội; đồng thời, phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của nhân dân, để người dân được thụ hưởng thành quả từ quá trình phát triển.

Đến thời điểm này, tỉnh Bắc Ninh đã hội tụ đủ 7/7 tiêu chuẩn để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, tỷ lệ đô thị hóa, vị trí và chức năng, tiêu chí đô thị loại I, cùng cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, với tiêu chuẩn 1 về quy mô dân số, Bắc Ninh có gần 4 triệu người (theo tiêu chuẩn có từ 2,5 triệu người trở lên). Với tiêu chuẩn diện tích tự nhiên, Bắc Ninh có diện tích hơn 4.700 km2 (theo tiêu chuẩn là 2.500 km2 trở lên). Với tiêu chuẩn tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, Bắc Ninh có 33 phường, 66 xã trong tổng số 99 đơn vị hành chính cấp xã (đạt 33,33%, trong đó tiêu chuẩn cần 30%). Với tiêu chuẩn tỷ lệ đô thị hóa, Bắc Ninh có quy mô dân số đô thị trên 2 triệu người/tổng số dân gần 4 triệu người, đạt 50,8%, trong đó tiêu chuẩn cần tỷ lệ đô thị hóa 45%.

Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh có nhiều công trình trọng điểm có ý nghĩa to lớn như Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với quy mô cảng hàng không cấp 4F, góp phần thúc đẩy các ngành logistics hiện đại, thương mại quốc tế, dịch vụ tài chính và công nghiệp công nghệ cao của tỉnh. Cùng với đó, Trung tâm Logistics Quốc tế Bắc Giang được quy hoạch là trung tâm logistics hạng 2 quốc gia sẽ trở thành trung tâm logistics hiện đại, giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới logistics quốc gia…

Đặc biệt, vừa qua, HĐND tỉnh Bắc Ninh cũng đã thông qua Nghị quyết Đề án công nhận tỉnh Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I. Đây là cơ sở để thực hiện các thủ tục thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, đưa tỷ lệ đô thị hóa đạt 65% và đến năm 2045 là thành phố xanh, văn minh, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Được thành lập trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, thành phố Bắc Ninh có diện tích hơn 4.713 km2, dân số hơn 3,9 triệu người.

Dù cơ bản đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định, tỉnh Bắc Ninh đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện để bảo đảm hồ sơ đạt chất lượng cao nhất. Tỉnh đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận đạt tiêu chuẩn đô thị loại I, dự kiến tổ chức lấy ý kiến người dân về xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương vào ngày 12/7/2026. Cùng với đó, Bắc Ninh tiếp tục đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị, nâng cao các tiêu chuẩn, tiêu chí của thành phố theo quy định.

Thanh Thương/vnanet.vn