Ba thách thức lớn kinh tế trong nước đang phải đối mặt

Thông tin được ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) chia sẻ khi đánh giá diễn biến hoạt động thương mại thời gian qua.

Theo ông Hải, nhập siêu trong quý I là diễn biến có tính chu kỳ. Đây là giai đoạn doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên, nhiên, vật liệu để chuẩn bị cho sản xuất trong năm. Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận sự gia tăng mạnh của các dự án FDI, kéo theo nhu cầu nhập khẩu phục vụ xây dựng nhà máy.

Thống kê cho thấy nhiều nhóm hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất tăng mạnh như linh kiện điện tử tăng khoảng 50%, máy móc thiết bị và phụ tùng tăng 22%. Bên cạnh đó, các mặt hàng năng lượng như xăng dầu, hóa chất, cùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Đây đều là những đầu vào thiết yếu cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu trong các quý tiếp theo.

Con số nhập siêu khoảng 3,6 tỷ USD đặt ra không ít thách thức cho mục tiêu xuất siêu cả năm.

Dù nhập siêu gia tăng, theo đánh giá của Bộ Công Thương, mức này vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu xuất siêu cả năm, nền kinh tế sẽ phải đối mặt với nhiều sức ép trong thời gian tới.

Phân tích bối cảnh sắp tới, ông Trần Thanh Hải chỉ ra ba thách thức chính.

Thứ nhất, tác động từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng chi phí vận tải qua các tuyến huyết mạch như eo biển Hormuz, kênh đào Suez và kênh đào Panama. Điều này không chỉ đẩy chi phí logistics tăng cao mà còn làm dấy lên lo ngại về lạm phát toàn cầu, kéo theo xu hướng thắt chặt tiêu dùng và gia tăng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Thứ hai, nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu đầu vào ở một số ngành. Dầu mỏ – đầu vào quan trọng của nhiều lĩnh vực như phân bón, nhựa – nếu bị gián đoạn nguồn cung sẽ khiến giá tăng mạnh, tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất và năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp.

Thứ ba, áp lực về chi phí và thời gian vận chuyển do gián đoạn tại các tuyến vận tải quốc tế, gây khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng xuất nhập khẩu

Đây là những yếu tố cần được theo dõi sát sao, đặc biệt trong trường hợp các xung đột kéo dài.

Liên quan đến chuyển đổi xanh, ông Hải cho biết thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp – trong đó có nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ – đã nhận được các hỗ trợ thiết thực từ Chính phủ về tiếp cận tín dụng, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ.

Định hướng lớn cũng đã được xác lập tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, với trọng tâm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh.

Hiện Bộ Công Thương đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp như Thương hiệu quốc gia, sản xuất và tiêu dùng bền vững, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, xúc tiến thương mại… Thông qua các hoạt động đào tạo, tư vấn, cung cấp thông tin và hỗ trợ kết nối thị trường, doanh nghiệp được tạo điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Bộ sẽ tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối đối tác, đồng thời cải thiện hệ thống logistics nhằm giảm chi phí và rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường.

Đặc biệt, Bộ Công Thương đang rà soát và xây dựng lại chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ theo hướng đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số. Chiến lược này dự kiến hoàn thiện vào khoảng tháng 5 tới, với nhiều nội dung mới nhằm giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với bối cảnh địa chính trị và thương mại toàn cầu đang biến động phức tạp.

Nguyệt Minh