Anthropic hướng tới IPO kỷ lục giữa lo ngại về chi phí AI

Doanh thu tăng mạnh, chi phí ngày càng lớn

Ngày 26-10, Anthropic, công ty phát triển chatbot Claude, công bố hồ sơ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), mở đường cho thương vụ có thể vượt kỷ lục huy động vốn 86,2 tỷ USD do SpaceX thiết lập hồi tháng 6.

Sau 5 năm thành lập, Anthropic đã đạt mức định giá 965 tỷ USD trong vòng gọi vốn gần nhất. Giới đầu tư hiện kỳ vọng giá trị công ty khi niêm yết có thể đạt 1.500–1.750 tỷ USD, dù trước đó từng có dự báo lên tới 2.000 tỷ USD.

Anthropic, công ty phát triển chatbot Claude, đang hướng tới thương vụ IPO có thể lớn nhất lịch sử chứng khoán Mỹ. Ảnh: Reuters

Hồ sơ IPO cho thấy Anthropic đạt doanh thu 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng khoảng 14 lần so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ nhu cầu sử dụng Claude trong lập trình và tự động hóa công việc.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, từ hơn 140% trong quý II xuống khoảng 45% trong quý III, khi cạnh tranh giữa các nhà phát triển AI ngày càng quyết liệt.

Cùng kỳ, Anthropic báo lỗ ròng 80,7 tỷ USD, phần lớn do điều chỉnh giá trị các công cụ tài chính khi định giá doanh nghiệp tăng mạnh, thay vì chi phí vận hành.

Lỗ hoạt động thực tế là 693 triệu USD, giảm đáng kể so với mức 2,1 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Mặc dù hiệu quả kinh doanh đã cải thiện, chi phí phát triển công nghệ vẫn đặt ra sức ép lớn.

Chỉ trong sáu tháng đầu năm, Anthropic đã chi gần 9 tỷ USD cho năng lực điện toán và hạ tầng, tăng 283% so với cùng kỳ. Công ty còn ký các cam kết trị giá hàng trăm tỷ USD để bảo đảm nguồn cung chip và trung tâm dữ liệu trong nhiều năm tới.

Những khoản chi này phản ánh yêu cầu liên tục nâng cấp năng lực điện toán để huấn luyện và vận hành các mô hình AI ngày càng mạnh, trong khi nhu cầu thị trường khó dự báo chính xác.

Đầu tư không đủ có thể khiến doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh, nhưng mở rộng quá nhanh lại dẫn đến nguy cơ dư thừa hạ tầng nếu nhu cầu tăng chậm hơn kỳ vọng.

Giám đốc điều hành Anthropic, Dario Amodei, từng cảnh báo chỉ cần dự báo sai tốc độ tăng trưởng hoặc thời điểm nhu cầu mở rộng khoảng một năm, doanh nghiệp có thể đối mặt nguy cơ phá sản.

Sức ép càng lớn khi OpenAI, Google và các nhà phát triển Trung Quốc liên tục giới thiệu mô hình mới với chi phí sử dụng thấp hơn.

Anthropic phải tiếp tục đầu tư để duy trì năng lực công nghệ, nhưng khả năng tăng giá dịch vụ bị hạn chế bởi những lựa chọn ngày càng đa dạng của khách hàng.

Những rủi ro phía sau thương vụ niêm yết

Khác với Microsoft, Google hay Amazon, vốn có những hoạt động kinh doanh sinh lợi để hỗ trợ đầu tư AI, Anthropic phụ thuộc nhiều vào việc huy động vốn và doanh thu từ chính các sản phẩm của mình.

Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ lớn vừa góp vốn vào Anthropic, vừa cung cấp hạ tầng điện toán cho doanh nghiệp này.

Theo hồ sơ IPO, Anthropic đã cam kết chi ít nhất 114,5 tỷ USD cho dịch vụ điện toán của Google trong giai đoạn 2026–2033. Microsoft và Amazon cũng ký các hợp đồng cung cấp hạ tầng trị giá hàng chục tỷ USD, đồng thời nắm giữ cổ phần tại Anthropic.

Những thỏa thuận này giúp công ty có nguồn lực phát triển, nhưng cũng tạo ra mạng lưới đầu tư và giao dịch đan xen, khiến kết quả kinh doanh của các bên ngày càng phụ thuộc lẫn nhau.

Cùng với sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp hạ tầng, doanh thu của Anthropic cũng tập trung vào một nhóm khách hàng lớn.

Trong chín tháng đầu năm 2026, năm khách hàng hàng đầu đóng góp khoảng 25% doanh thu, trong khi nhiều khách hàng không bị ràng buộc bởi hợp đồng dài hạn. Một số đối tác còn đang phát triển công nghệ cạnh tranh với Claude, khiến việc duy trì doanh thu trong những năm tới trở nên khó dự báo.

Ngoài áp lực tài chính, Anthropic dành tới 93 trang trong hồ sơ IPO để trình bày các rủi ro liên quan đến sự can thiệp của chính phủ, an ninh mạng và khả năng các hệ thống AI tiên tiến gây thiệt hại nghiêm trọng.

Công ty cảnh báo những mô hình ngày càng tự chủ có thể thực hiện hành động ngoài dự kiến, che giấu thông tin hoặc vượt qua cơ chế giám sát. Những bất đồng với chính quyền Mỹ về giới hạn sử dụng AI trong hoạt động giám sát và vũ khí tự động cũng có thể ảnh hưởng đến việc phát triển và cung cấp sản phẩm.

Được thành lập năm 2021 với định hướng chú trọng an toàn AI, Anthropic đang phải cân bằng mục tiêu này với kỳ vọng lợi nhuận của các nhà đầu tư.

Theo cơ cấu quản trị được công bố, nhóm sáng lập sẽ duy trì 50,1% quyền biểu quyết sau khi niêm yết, trong khi một quỹ lợi ích dài hạn có quyền bổ nhiệm phần lớn hội đồng quản trị.

Cơ chế này được thiết kế nhằm bảo vệ định hướng phát triển và các cam kết an toàn của Anthropic, nhưng đồng thời hạn chế khả năng tác động của cổ đông thông thường đối với những quyết định quan trọng của doanh nghiệp.

Huy Anh